Советтік дәуірде батыс елдерімен арадағы байланысты шектеу үшін жасалған кедергілер жүйесі. ~ Содан соң кеңес халқының интеллектуалдық дамуын бір ғасырға, ал қазақ ойының жетілуін кем дегенде екі жарым-үш ғасырға кешеуілдеткен «темір перде» құлағаннан кейін, батыстан озық әдебиет келді. Т.Әсем. ~ Олар, өз кезегінде, Шығыс Европа жолдарын ашты. Польша, Румыния, Венгрия, Чехия, тағысын тағы. Ақырында есірткі Батыс Германия, Скандинавия, Англия, Францияға, «темір перденің» ар жағындағы капиталистік мемлекеттерге де жетті. Т.Әсем.