Айтқан сөзім босқа кетеді, сөзімді құр рәсуа қылмайын д.м. * Бәрің ит, бәрің доңыз, бәрің зәлім, Сендерге сөйлеп тұрған сөзім шығын. С.Мұқ. ~ — Е, сендей фанатикке сөзім шығын. Адал… Ағыңнан жарыла бер. Шырағым, қолыңнан келін тұрып, ішіп- жеп алмасаң жігіт екенмін деме. Ақшаң болса дос табылады. М.Сүн. ~ Ал, әлдекім әйелінің шұлығын жөндесін; сенің соны көре қалғандай, соған таңдана қалғандай нең бар! Жарық дүниеде одан гөрі мағыналылау нәрсе болмағаны ма? — Қойшы, саған сөзім шығын. Сен бірдеңе түсінеді деп отырған менде де ес жоқ. Ш.Айт.
Автор: Админ
СӨЗІН АУЗЫНАН ЖҰЛЫП АЛДЫ
Оқыс килігіп, таласа сөйледі. * – Ал, енді, төретай, — деді Жайнақ, не дерге білмей кідіріп қалған, аздан кейін ғана бірдеме айтуға ыңғайлана бастаған Шоқанның сөзін аузынан жұлып ап, — бауырым, досым, бір тілегім бар сенен! С.Мұқ.
СӨЗІН ЖЕРГЕ ТАСТАМАДЫ
Біреудің айтқанын, тілегін, жауапсыз қалдырмады, айтқанына көнді, сөзін мақұл көрді, дегенін істеді, бұйымтайын орындады. * Ашушаң, алып соқпалау көрінгенмен, көбіне турашылдықтан аспайтын, сол себепті оқушы балалар оның сөзін жерге тастамайды… О.Сәрс. * Ол кеше ауданға бара жатқан мұны оңаша шығарып ап, Көптілеудің қылуасын мөңіретіп жазған бір буат қағазды тиісті жерге тапсыр депөтінген еді. Ержігіт оның сөзін жерге тастай алмаған. Б.Алд. ~ Тірлігінде Әкбардың жарты ауыз сөзін жерге тастамай, жанын үзіп тұратын Сейіт мінезін сөз еткен жақын-жуықтар, кейде таңырқаса да, кейде бұл екеуінің жанқияр татулықтарын қызғанғандай… Ж.Ахм. ~ Жәніке қанша тентек болғанмен, Ақын өкшелес інісі, шын мойнын салып барса, оның сөзін жерге тастамайтын еді. З.Шүк. ~ Осы қара тас жарылып қақ бөлінгенше сөйлеуші болма! — Жасынан шеше тыңдап, айтқанын екі қылмай өскен қыз келіншек болып барған жерінде де шеше сөзін жерге тастамапты. Б.Қыд.
СӨЗДЕН ЖЫҒЫЛДЫ
Сөзден ұтылды, дауда есесін жіберді. ~ Енді бақ-дәулет үш атасына шейін-ақ барар» деген екен, — деді. Ісләмбек Қазыкеме үш атадан соң келеді екен: сөзден жығылыпты. Ж.Айм. ~ Сонда Бергі мысық әулие: «Әй, қолымды бекер ұстадың-ау! Енді бақ-дәулет үш атасына шейін-ақ барар» деген екен, — деді. Ісләмбек Қазыкеме үш атадан соң келеді екен: сөзден жығылыпты. Ж.Айм. ~ Ханның Жиреншеге осындай қисынсыз тапсырмалар немесе сұраулар берудегі себебі — ол Қарашашқа құмар болған. Егер Шешен сөзден жығылса, сылтауратып әйелін тартып алмақ екен дейді жұрт. С.Мұқ. ~ Ақыры таң алдында Үбиан күйеу бала отырған отауға баруға келісіпті. Бұл кезде кеш бойы сөзден жығылып, терлеп–тепшіп қысылған екеуі әбден қалжырап, оның үстіне қалындықтың соншама кешігіп, көңілдері қобалжып отыр екен. Б.Мом.
СӨЗДЕН ЖЫҚТЫ
Біреумен сөз таластырғанда мерейі үстем болды. ~ Қолына түскен арызды, Шыңғыс билерінің қарамағына берген. Сонда шешен Асаубай, Бексарыны сөзден жығып, билер жер әперудің орнына өзіне ат, шапан айып салған. С.Мұқ. ~ Еңсеп әкесінің біреумен кер-мәр сөйлесіп жатқанын әлі көрген емес, бірақ пәленшекеңді, түгеншекең сөзден жығып кетіпті дегенді талай естіген. Ә.Кек. ~ Біздің Топқайыңға «Алты таздың ауылы» деп ат тағып кеткен жездеміз Садық еді. Апайымыз Нұрбаланы сөзден жыға алмағанда алты тазды санап беріп тоқтатады екен. Қ.Ысқ.
СӨЗДЕН ҚАЛДЫ
Үндемейтін болды, сөзге араласуды қойды. ~ Айтқанда– а… Ол өзі не ғой… Сен әйтеуір аз үй Шапыраштыдабасшы боп атқа мініп жүрсің… Жасың болса, бізден кіші… Мынау отырған ақсақал, қарасақалы алдына мені салып отыр түге… Біз сөзден қалғалы қашан. Ағайын, ашсаң – аяңда, жұмсаң – жұмырыңда болушы едік… Ж.Айм. ~ Ж а ң ы л. Бірақ тез уақытта қызмет табыла қоймады. Алғашқыда мен оны уайымдаған да жоқ едім. Бірақ күн асқан сайын сөзден қалып тұйықталып бара жатқанын байқадым. Т.Ахт. ~ Қазір сол «қайткен күнде табылуға тиісті кемшілікке» кезікпей, сіркесі су көтермей келеді. Төңірегіне кешірімшіл көзбен қарайтын манағы көңіл–күйі жоқ, сөзден қалған. М.Қаб. Сөйлеуге шамасы жоқ. ~ Көп уақыт үйде тұрмас жазы-қысы. Әкесі сөзден қалған, жасы жеткен, ЕндігіЖәмиләнің есі-дерті: Жақпақшы соны күтіп қызметпен. С.Тор. ~ Мезгілден мезгіл өткен сайын Жәмеңкенің халы ауырлап, тұқыртып әкетіп бара жатты. Сөзден қалғанына бірталай уақыт болды. М.Әу. ~ Біздің дауысымыз жаннатқа сапар шеккен адамның құлағына жетпейді. — Міне, солай, тілден қалмай — ақ, сөзден қалды. Екі апта толады, енді, — деп түсіндірді келіні. — Оқта-текте бір жауап қайтарғаны болмаса… М.Кәр.
СӨЗДЕН СӨЗ ШЫҚТЫ (ТУДЫ)
Әңгіме ұзаққа созылды, бәір әңгімеден кейін екіншісі туындады. ~ Айжан оқуын бітіргеннен кейін … жақында ғана Алматыдан оралғанын, өткен күні Нұрланның бөлесі Нұрқат, сөзден-сөз шығып, тәптіштеп жеткізген-ді… З.Шаш. ~ Үйде шай ішіп отырған кезде сөзден сөз шығып, қонақтардың біреуі жаңағы бесатар асынған жуан сарының құралайды көзден тигізер мықты екенін айтып, қоймағаны. К.Сег. ~ Мұнда бір азғантай үй іші мәселелеріне байланысты. Сол күні кешке таман Балта Төлендин, Петр біздің үйде отырдық. Сөзден сөз туды да бүгін бақшаны аралап, біраз серуен құрып келсек қайтеді дестік әйелдер отырып. М.Дәул.
СӨЗДЕН СҮРІНДІ
Біреудің ұтымды сөзіне тиісті жауап бере алмай, пұшайман болды. ~ … бір ауыз тілдеспей жатып сөзден сүрінген Қосиманов, әшейінде жөпшендіге жол бере қоймайтын ауыздықсыз асаулығына басып, тосылып қалуды бойына шақ көрмей дөрекілеу жауап берді. С.Жүн. ~ Әсаға, бұл Құлыстайда, Құлыстай ғана емес, исі Найманда дәл қазір сіздің алдыңызға түсетін, сізді сөзден сүріндіретін ақын бар деп ойламаймын. Қ.Жұм. ~ Сөйтіп жүріп ауылдастарын қойдай бөріктіретінін қайтерсің! Аузымен орақ орады, сөзден сүрінбейді, дәлелмен соғады. Ә.Асқ.
СӨЗДЕРІ (СӨЗІ) ЖАРАСТЫ
Ортақ тіл табысты, ойлары бір жерден шықты, тіл табысты, бір-бірін ұнатты. ~ Әуелі жеңіл қалжыңдасып жүрді. Сонсын сөздері жарасты. Ақыры тіл табысты. М.Сүн. ~ Сөздері жарасып тұрса, бір ауыздан шыққандай Еркеш еріп-ақ кетер еді ғой, ол бірақ көңіліне ұяламады. К.Өтж. ~ Қайтсе де Бекзат Қалдыбаймен жолығуды шешті. Мейлі, сөздері жарасар, жараспас. Кездесу қажет. Алдынан өтуге тиіс. Н.Дәу. ~ Менің журналист екенімді естігеннен жақындап, сұхбаттасқысы келетін ниет білдірді. Сөзіміз бірден жараса кетті. С.Досж. ~ Қазақты көріп дауыс салды. Бәрінен Сейтектің даусы қатты естілді. — Атам- ай! Ата-ау, Қазағың келді, білдің бе! Сөйлесе сөзі жарасқан, ойнаса ойыны ұнасқан, шыны қалжыңға, қалжыңы шынға ұласқан, қанды көйлек, майдандос досың, өзіңнің Қазағың келді. Б.Қыд. ~ Әңгіме-дүкен қыздырып, Елестеп өткен кездері, Жастыққа қиял жүздіріп Жарасты достар сөздері. М.Раш.
СӨЗДЕРІ ЖАРАСПАДЫ
Ортақ тіл табыспады. ~ Ішке қайтып барғысы келмеді. Бұнымен қатар жатқан екінші көршісі Көткеншек Көшен еді; қырсық шалмен жатарда сөздері жараспай қырбайласып қалған-ды. Ә.Нұрп. ~ Едіге күткендей, Ұзынтұра Еділбай мен қарауылдар бастығының сөздері жараспай, бірден үмітсіз дүниеге айналды. Ш.Айт.
