Posted in

СӨЗДЕН ЖЫҒЫЛДЫ

Сөзден ұтылды, дауда есесін жіберді. ~ Енді бақ-дәулет үш атасына шейін-ақ барар» деген екен, — деді. Ісләмбек Қазыкеме үш атадан соң келеді екен: сөзден жығылыпты. Ж.Айм. ~ Сонда Бергі мысық әулие: «Әй, қолымды бекер ұстадың-ау! Енді бақ-дәулет үш атасына шейін-ақ барар» деген екен, — деді. Ісләмбек Қазыкеме үш атадан соң келеді екен: сөзден жығылыпты. Ж.Айм. ~ Ханның Жиреншеге осындай қисынсыз тапсырмалар немесе сұраулар берудегі себебі — ол Қарашашқа құмар болған. Егер Шешен сөзден жығылса, сылтауратып әйелін тартып алмақ екен дейді жұрт. С.Мұқ. ~ Ақыры таң алдында Үбиан күйеу бала отырған отауға баруға келісіпті. Бұл кезде кеш бойы сөзден жығылып, терлеп–тепшіп қысылған екеуі әбден қалжырап, оның үстіне қалындықтың соншама кешігіп, көңілдері қобалжып отыр екен. Б.Мом.

Posted in

СӨЗДЕН ЖЫҚТЫ

Біреумен сөз таластырғанда мерейі үстем болды. ~ Қолына түскен арызды, Шыңғыс билерінің қарамағына берген. Сонда шешен Асаубай, Бексарыны сөзден жығып, билер жер әперудің орнына өзіне ат, шапан айып салған. С.Мұқ. ~ Еңсеп әкесінің біреумен кер-мәр сөйлесіп жатқанын әлі көрген емес, бірақ пәленшекеңді, түгеншекең сөзден жығып кетіпті дегенді талай естіген. Ә.Кек. ~ Біздің Топқайыңға «Алты таздың ауылы» деп ат тағып кеткен жездеміз Садық еді. Апайымыз Нұрбаланы сөзден жыға алмағанда алты тазды санап беріп тоқтатады екен. Қ.Ысқ.

Posted in

СӨЗДЕН ҚАЛДЫ

Үндемейтін болды, сөзге араласуды қойды. ~ Айтқанда– а… Ол өзі не ғой… Сен әйтеуір аз үй Шапыраштыдабасшы боп атқа мініп жүрсің… Жасың болса, бізден кіші… Мынау отырған ақсақал, қарасақалы алдына мені салып отыр түге… Біз сөзден қалғалы қашан. Ағайын, ашсаң – аяңда, жұмсаң – жұмырыңда болушы едік… Ж.Айм. ~ Ж а ң ы л. Бірақ тез уақытта қызмет табыла қоймады. Алғашқыда мен оны уайымдаған да жоқ едім. Бірақ күн асқан сайын сөзден қалып тұйықталып бара жатқанын байқадым. Т.Ахт. ~ Қазір сол «қайткен күнде табылуға тиісті кемшілікке» кезікпей, сіркесі су көтермей келеді. Төңірегіне кешірімшіл көзбен қарайтын манағы көңіл–күйі жоқ, сөзден қалған. М.Қаб. Сөйлеуге шамасы жоқ. ~ Көп уақыт үйде тұрмас жазы-қысы. Әкесі сөзден қалған, жасы жеткен, ЕндігіЖәмиләнің есі-дерті: Жақпақшы соны күтіп қызметпен. С.Тор. ~ Мезгілден мезгіл өткен сайын Жәмеңкенің халы ауырлап, тұқыртып әкетіп бара жатты. Сөзден қалғанына бірталай уақыт болды. М.Әу. ~ Біздің дауысымыз жаннатқа сапар шеккен адамның құлағына жетпейді. — Міне, солай, тілден қалмай — ақ, сөзден қалды. Екі апта толады, енді, — деп түсіндірді келіні. — Оқта-текте бір жауап қайтарғаны болмаса… М.Кәр.

Posted in

СӨЗДЕН СӨЗ ШЫҚТЫ (ТУДЫ)

Әңгіме ұзаққа созылды, бәір әңгімеден кейін екіншісі туындады. ~ Айжан оқуын бітіргеннен кейін … жақында ғана Алматыдан оралғанын, өткен күні Нұрланның бөлесі Нұрқат, сөзден-сөз шығып, тәптіштеп жеткізген-ді… З.Шаш. ~ Үйде шай ішіп отырған кезде сөзден сөз шығып, қонақтардың біреуі жаңағы бесатар асынған жуан сарының құралайды көзден тигізер мықты екенін айтып, қоймағаны. К.Сег. ~ Мұнда бір азғантай үй іші мәселелеріне байланысты. Сол күні кешке таман Балта Төлендин, Петр біздің үйде отырдық. Сөзден сөз туды да бүгін бақшаны аралап, біраз серуен құрып келсек қайтеді дестік әйелдер отырып. М.Дәул.

Posted in

СӨЗДЕН СҮРІНДІ

Біреудің ұтымды сөзіне тиісті жауап бере алмай, пұшайман болды. ~ … бір ауыз тілдеспей жатып сөзден сүрінген Қосиманов, әшейінде жөпшендіге жол бере қоймайтын ауыздықсыз асаулығына басып, тосылып қалуды бойына шақ көрмей дөрекілеу жауап берді. С.Жүн. ~ Әсаға, бұл Құлыстайда, Құлыстай ғана емес, исі Найманда дәл қазір сіздің алдыңызға түсетін, сізді сөзден сүріндіретін ақын бар деп ойламаймын. Қ.Жұм. ~ Сөйтіп жүріп ауылдастарын қойдай бөріктіретінін қайтерсің! Аузымен орақ орады, сөзден сүрінбейді, дәлелмен соғады. Ә.Асқ.

Posted in

СӨЗДЕРІ (СӨЗІ) ЖАРАСТЫ

Ортақ тіл табысты, ойлары бір жерден шықты, тіл табысты, бір-бірін ұнатты. ~ Әуелі жеңіл қалжыңдасып жүрді. Сонсын сөздері жарасты. Ақыры тіл табысты. М.Сүн. ~ Сөздері жарасып тұрса, бір ауыздан шыққандай Еркеш еріп-ақ кетер еді ғой, ол бірақ көңіліне ұяламады. К.Өтж. ~ Қайтсе де Бекзат Қалдыбаймен жолығуды шешті. Мейлі, сөздері жарасар, жараспас. Кездесу қажет. Алдынан өтуге тиіс. Н.Дәу. ~ Менің журналист екенімді естігеннен жақындап, сұхбаттасқысы келетін ниет білдірді. Сөзіміз бірден жараса кетті. С.Досж. ~ Қазақты көріп дауыс салды. Бәрінен Сейтектің даусы қатты естілді. — Атам- ай! Ата-ау, Қазағың келді, білдің бе! Сөйлесе сөзі жарасқан, ойнаса ойыны ұнасқан, шыны қалжыңға, қалжыңы шынға ұласқан, қанды көйлек, майдандос досың, өзіңнің Қазағың келді. Б.Қыд. ~ Әңгіме-дүкен қыздырып, Елестеп өткен кездері, Жастыққа қиял жүздіріп Жарасты достар сөздері. М.Раш.

Posted in

СӨЗДЕРІ ЖАРАСПАДЫ

Ортақ тіл табыспады. ~ Ішке қайтып барғысы келмеді. Бұнымен қатар жатқан екінші көршісі Көткеншек Көшен еді; қырсық шалмен жатарда сөздері жараспай қырбайласып қалған-ды. Ә.Нұрп. ~ Едіге күткендей, Ұзынтұра Еділбай мен қарауылдар бастығының сөздері жараспай, бірден үмітсіз дүниеге айналды. Ш.Айт.

Posted in

СӨЗДІ ЖҮНДЕЙ САБАДЫ

Құйқылжыта, көпірте сөйледі. ~ Тіпті, басқаны былай қойып, елдің жезтаңдай сөз зергерлері Сара мен Біржанның айтысын бір мәрте шолып шық. Екі шешен сөзді жүндей сабап, дүрілдете келіп, өздерін жүйрік атқа теңейді. Құдай-ау, не деуші еді. Ие, Біржан айтады-ау: «Қаз мойын, қамыс құлақ, қара көкпін, тұнықтан жүзіп ішпей қанбайтын»… десе, бірде ол «кең қолтық арғымақпын алқымы іспес»… деп… Енді бірде «жел қабыз, жез тағалы еңіреумін, қаратер шыққан сайын кетем ағып». Сонда Сара да бұдан қалыспай «Сан жүйрік жете алмаған самғағанда» демеп пе еді… С.Бақ.

Posted in

СӨЗДІ ИЕСІЗ ҚАЛДЫРМАДЫ

Жауапсыз қалдырмады, жөнін айтты, тиісті жауабын берді. * Бірақ Байшуақ тамақ ішеді екенмін деп, жауабына отағасының өзі ынта қойып отырған соң, бұл сөзді иесіз қалдыра алмаған. К.Сег.

Posted in

СӨЗДІ ПІСІРДІ

Айтар сөзді, қозғалатын әңгімені пысықтап алды. ~ Қасымқан әлі де құлай қоймай: Жоқ, жөнін айт. Әуелі сөзді пісіріп алайық! — деді. М.Әу. ~ Салпаңқұлақты неге мінбегенсің? – Тасырқап қалыпты жануар. – Келгенің жақсы болды, сөзді пісірдік. Д.Дос.