Мұздай қаруланып дайын тұр. ~  Сірә, жағдайды ушықтырмау үшін оларға тек бақылап-байқап тұру міндеті жүктелген болу керек. Әйтсе де бәрі сақадай сай: қолдарында резеңке таяқ, шағын қалқандарын білектеріне іліп алған. Б.Нұрж. ~ Халықты иiрген отардай қыспаққа алыпты. Олардың бер жағында – милициялар. Бұлар да бес қаруын сайлап, сақадай сай.

Қабақтары түксиiп, жау түсiруге дайын. Ә.Ыб. ~  Сірә, жағдайды ушықтырмау үшін оларға тек бақылап-байқап тұру міндеті жүктелген болу керек. Әйтсе де бәрі сақадай сай: қолдарында резеңке таяқ, шағын қалқандарын білектеріне іліп алған.

Б.Тоғ. ~ …атакаға шығар кісідей қолындағы туды жоғары сілкіп көтеріп, егіннің шетінде сақадай сай тұрған комбайнның жақтауына апарып қадады. О.Сәрс. ~ Барлық қажетті құрал-жабдықтармен, арнайы үйретілген иттермен қосып, Бурахан секілді жиырма шақты жас офицер күн бесінге ауа сақадай сай тұрды. А.Алт.

Әккі айғыр. ~ Жарамас балуан жауға, ақын дауға, Өлеңнен сұрамаспын сенен сауға. «Бәйгі алмас байтал озып» деген сөз бар, Сақа айғыр ап жүрмесін омырауға. Үмбетәлі («Айтыс») ~ — Солайы солай ау!Бірақ, кеше таңертен үйірбасы жалғыз келді. Біреу мінгенге ұқсайды. Сақа айғыр еді. Үйірінен адаспаса керек-ті. Бізді осы ой мазалап тұр, — деді Мұқсиын ақсақал. Ж.Баш. ~ Байталдарды тұмса ләззатқа қарық қылған сақа айғыр үйіріне жауша тиген бөтен адаммен қайтпай шайқасты. Ө.Кәр.

Еңбегі еш болды. ~ Отырғызған ағаштары суғарылып күтілмегендіктен қурап, жерін арам шөп, қурай басып, қалып қойды. Шалдың азын-аулақ сіңірген еңбегі сақ кетті. Б.Соқ.

Тоқетерін айтқанда; жеме-жемге келгенде. ~ Сайып келгенде, қазақта қалып түрған өзгеше мінездер: тілі айтқанды қолы қылмайтын түрақсыздық, үйымсыздық, басынан аспайтын өзімшілдік, ездік. Ж.Айм. ~ Бұлар ғана емес, сайып келгенде, «Абайдағы» күллі кейіпкердің күллі сезімі мен сыры, ақылы мен ойы, парасаты мен философиясы – бәрі Мұхтардікі. З.Қаб. ~ Сайып келгенде Ноғайқұлдан кейінгі мықты өзі боп шыға келеді. Екеуі осы сапарында қаладан көңілді қайтты. Екеуінің де қоржыны тоқ. Жолай келе жатып Арыс бойындағы баяғы Шұбарға соқты. Т.Әл.

Ұшы-қиыры жоқ иен дала. ~ Сарыарқа сайын дала — жер кiндiгi, Баянды Байтағымен елдiң күнi. Қазағым, көш көлiктi болсын

ендi, Көтерген жолда қалмас Нардың жүгi!.. Н.Айт. ~ Тынысы кең сайын дала мен ауасынан саумал аңқыған қайран жайлау

көзден бұл-бұл ұшып, табиғатына туыс кәсібі малшылықтан да қол үзіп, жарға қамалғандай күй кешіп жүргенде мына жағдай

еңсесін езіп-ақ жіберді. З.Төл. ~  Батыры бiр оқтық, малы бiр жұттық болып, жиi-жиi ел iргесi сөгiле берген соң халық үнемi

жаңа қоныс iздеп, сайын даланың сахара шөлiне қарай ығысып, бiрте-бiрте салт-дәстүрiнен де, ұлттық болмысынан да ажырап, азып-тоза бастапты. Ә.Сал.

Жынын басты, екпінін тыйды, сазайын берді. ~ Жылқы екеш жылқы да жалғыздықтан жынданады екен.

Мырзекең жирен қасқаның сайтанын қаға алмай- ақ қойды. Қ.Ысқ. ~ Өзіміздің аулымызда болса, бастықтың шешесі түгілі онан зор болса да сайтанын қағып алар ек, әттең, амал қанша. Есем кеткендей боп отырдым-ау…— Қатша сөзін соншалық бір тістеніп сөйлеген. С.Мұр. ~ Егерде айтып кетсем айтарымды, Ақылым арнасына қайта кірді. Қынынан қылышымды алам онда, Қағамын албастынды, сайтанынды! М.Мақ.

Әлденеге жыны келіп, ашу шақырды. ~ Тағы сайтаның ұстап отыр ғой. Өлмейсің, жасымыз, қайратымыз сенсің. Өз малың, сергек отыр. Ұйықтама, — деп кете береді. М.Әу. ~ Әкем үнсіз, жауап берер жағдайда емес, сайтаны ұстап, іштей буырқанып– ақ келеді. Ә.Асқ. ~ Жербайдың сайтаны ұстап кетті. «Слушай, сонда не. Сонда мен сенен әдебиетті кем білем бе?!» деген үрген беті талаурап. Н.Дәу.

САЙТАНЫ ҰСТАДЫ

Жыны келді: арқасы қозды; ашу шақырды. ~ Әкем үнсіз, жауап берер жағдайда емес, сайтаны ұстап, іштей буырқанып – ақ

келеді. Ә.Асқ. ~ Жербайдың сайтаны ұстап кетті. «Слушай, сонда не. Сонда мен сенен әдебиетті кем білем бе?!» деген үрген беті талаурап. Н.Дәу.

~ Ауру тұрмақ сайтаны да жоқ, түнімен карта ойнап едік, қалтамызды түк қоймай қағып алды,-деді. Қ.Ысқ.

Сайтан неме, сұмырай, жексұрын д.м. ~ Солардың оң жағынан шыға білмесең егеу түгіл сайтанның сапалағы да жоқ. Хош, егеу қолға тиді. М.Қаб. ~ Мен сендей сайтанның сапалағын бiр-ақ ұйпап жоқ қыла саламын! Көзiңдi ашып қара, бастықтың баласы болсаң – өзiңе! Тiрi тұрып ешкiмге намысымды таптатпаймын! Ә.Ыб. ~ Бір ғажабы – ешкім бұған күлген де жоқ, күңкілдескен де жоқ. Едіге осыған риза болды. Әйтпесе, біреуі тұрып: Әй, шал, миды қатырма, сайтанның сапалағы, сен қайдан шыққан молдасың? Ш.Айт.

Оқыстан пайда болды, күтпеген жерден сау етіп келіп қалды. ~ Соңынан іздеп шыққан бір балам «жоқ» деп келді. Бір күдік

сайтандай сап етті. Жүгіріп іргелес тұрған кілет үйге жетіп барсам… – деп Хамила жылап жіберді. Ғ.Біл. ~ Кезеуілші жау іздеген жасақтар кездесуі мүмкін.  Әуелі жаратқан құдай, сосын әулиеге, пір Бекетке сыйынып, тарта бер. Сайтандай сап

етіп, айшылық жерден торғауыт құба қалмақ жортуылдайтыны болады. А.Кем. ~ Тек қорқыныш қалған көңілде! «Ойбай, бұл жатысым не жатыс? Қазір тағы да шайтандай сап ете түссе қайтем?»  Т.Сәу.