ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Тым аз, титімдей. ~ Тізе берсе осының бәрі қып- қызыл шығын екен. Қазір қорада сілекей сүртерлік қана бірер қарайған қалды. Ә.Асқ.

Қозғалмады, отырып қалды. ~ Алдыңғы сөйлеген адамды қызыл жағалылар ұстаған соң басқалардың аузы жабылды, ешкім белсеніп шықпады, бәрі де сиыршылап қалды. Б.Қыд.

Құмары оянды, қарны ашты, қатты қызықты. ~ Әкесінің бұл рахатын айтпай сезгендей, өзі де сусап тұрған Шоқанның аузынан сілекейі шұбыра қалды. Сондықтан Күлемістің: – Балам, саған ше? – деген сұрауына: – Әкеліңіз! – деген сап – берме, жауап қайырды. С.Мұқ. * Ақ тоқалдың аппақ жұмыр саны көз алдына елестеп, батырдың сілекейі шұбырды. С.Смат. * Қиғаш қас, мөлдір көзді арудың көрінбеуіне таң. Бала батыр да осы жаққа көп көз тіккен. «Тағы да бір жолығар ма еді, әттең!» деп сілекейі шұбырады. Ш.Құм. – Ендеше, жүр! Апа, қымызыңыздан құйып беріңізші, үйдегі келініңіз сіздің қымызыңыз турасында айтып ем, сілекейі шұбырды. Ш.Құм.

Әрең, ырғала, ыңырана көтерілді. ~ Атты кісі Шұлғаудың Соқыры екен: – Бері кел! – деп айғай салды. Додай дауысты таныды. Орнынан сиыршылап әрең дегенде тұрып, ілгері басқан аяғы кейін кетіп, Соқырға барды. Ж.Айм. ~ Орнынан сиыршылап тұрып, құлап кете жаздап барып, әрең жөнделіп кетті. С.Ом. ~ Сағатына қарай сала, сиыршылап Текеш те тұра бастады. Ә.Кек. ~ Той дастарқанының бірінші кезегін осылай тәмәмдап, сиыршылап орнымыздан тұра бастадық. К.Сег.

Қурап, тозып, құр сүлдесі қалды. * Кей жылдары тіпті жаз ортасы аумай-ақ шаңдақ боп қуарып, сілемі шығып қалатын дермене, бозаң, жусан, көкпек өседі І.Есен.

Сапасы жоқ, нашар д.м. ~ – Төһ, сенің түсіңнің де түс сияғы жоқ екен. Қойдық қой енді бәрін де! Сөйлеуге шамаң келмей жатып, неменеге мені талқыға сала бересің?- деп Мерген орнынан тұрып кеткен. К.Сег. ~ Осында келіп жүретін адамдардың талайының аузынан: «Ой, шарабының шарап сияғы жоқ, құр су», – дегендерін талай естіген. С.Жүн.

Қатты болдырды, өлмеші болды, әбден қажыды, күш-қуатынан айрылды. * Алыс-жұлыс, ауыр күйік, аттың соққысымен Ақбілектің сілесі қатып, аттан түсіргенде, өлген адамша сылқ ете түскен. Ж.Айм. * Өткен түні қонған қаласынан арақты ішіп-ішіп сілесі қатып құлаған Кошкин, таңертең тұра похмель жасаймын деп, жарты бөтелкені тағы да төңкерген еді. С.Мұқ. * Ақтеректей тіп-тік кеуде қоғадай иіліп, жүрегі тілім-тілім боп талықсыды. Басын көтере алмады. Жердің тесігі болса түсіп-ақ кетер еді. Сілесі қатты, мысы құрып. – Жолың түскенде келіп, қымыз ішіп тұр, Шәкен… И.Жақ. * Егіздер жылай-жылай сілесі қатып, үйдің көлеңкесінде, енесі жатқан жерде талмаусырап ұйықтап қалды. Ш.Мұрт. * Көз ұшында қараңдаған біреу сол сияқты. Дәл өзі. Жүрегі кеудесіне сыймай қуанып, құйғытқан күйі жетіп барса – ол емес… Әбден сілесі қатып, шарасыз түңілістен көкірегі ыңырсып қараңғы түскенде үйге бір-ақ оралған. Т.Сәук.

Жаңа ғана жазылып біткен шығарма туралы. * Сиясы кеппеген бір пәшкі қағазды түйгіштеп- түйгіштеп былай қойды да: ─ Кетік бала, мен ет әкеліп қойдым, сен соны жақсылап ас, қасқырша жұлып жеп отырып, мен саған бір нәрсе оқып берейін, — деді. Қ.Ысқ. * Сонсоң да сиясы кеппеген балшығына дейін Мәскеуге ала жүгіретін пысықтардан момын Аханға есе тендік тиген жоқ. Қ.Ысқ.

Тұяқ серіппей ұйықтады. ~ Сілесі қатып ұйықтап қалған екен. Дауыстан оянды. Көзін ашып қуықтай бөлмеде неге жатқанын пайымдай алмай жан-жағына аларып қарады. С.Ел. ~ Кириск өзін– өзі кінәлап, түнде сілесі қатып ұйықтап қалғанына өкініп, өксіп– өксіп жылайды. Егер ұйқы дұшпан болмаса, ол әкесін өлсе жіберер ме еді? Ш.Айт.

Патшалық үкіметтің қорлығын әбден көріп, Сібірге айдалып, қиямет қияндықты баснына өткерген адамдар хақында. ~ «Николай орнынан түсірілді» деген хабарды дала алғанда қашаннан Сібірді басқан ауыр тұман серпіліп кеткендей болды. Халықтың қайдағы-жайдағысы қозып, өлгені тіріліп, өшкені жанғандай қуаныш. Қашаннан Сібір айдауында, тұтқын байлауында жүргендердің бірсыпырасы босанып, халыққа сөз сөйлеуге аттанды. Халықтың да өлген ынтасы оянып, жиылыс іздеп, сөз тыңдағысы келді. І.Жан.