~ Өңім жүдеу болмай қайтейін. Өңшең балық көз надандардың ортасына қамалған соң, амалым не? Бірақ өңім жүдеу болғанмен, жүрегімде тұтанған үміт оты сөнген жоқ, Ақбота,− деп сөз сыңайын түсінген Ақтоқты да тура жауап берді. С.Жүн. ~ Мейлі, апталар, айлар, керек десең, жылдар өтсін, Қаракөз сұлудың жас жүрегінен үміт оты сөнер емес. А.Сей. ~ Кемпірдің нұрсыз көзіндегі жаспен жарқыраған үміт оты сөне берген екен. М.Қаб. ~ Бүгін міне, үміт отын өшіріп тағы да күн батып барады. Тау ішін сызды көлеңке жайлап, лезде көз байланды. Т.Сәу.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
ҮМІТСІЗ ШАЙТАН
Қашанда жақсылыққа сену керек д.м. Қысқа қашықтық анық жүйріктің айқын бағасын бере алмайды, әрине. Сонда да үмітсіз-шайтан деп жұрт тоқ бәйгеге жүйрігін де, жабысын да жібереді. С.Дос. * Қоспан суға батқан тастай хабар-ошарсыз жоғалып кетті. Үмітсіз сайтан емес пе. Бірақ сонда да күдерімді үзбедім. Т.Ахт. Дәрігердің бір сөзін түсінсе, келесі айтқаны санасына сіңбей дал. Мейлі де. Үмітсіз — сайтан ғана. Д.Досж. Надежда умирает последней
ҮМІТ САУДЫ
* * Көзі от шашып, жай атып тұрған ойнақы қыз қос құрдасқа көктен түскен хор қызындай сезіліп еді, бойжеткенге ұмсынысып қалып, тіл қата алмай және тоқтасты. — Оу, қос жігіт! Үміт саумай жым- жырт тұрыстарыңыз қалай? С.Смат.
ҮМІТСІЗДІК САЙТАН ІСІ
* Қараңғыда тағы қандай сәуле бар. "Үмітсіздік — сайтан ісі" — демеуші ме еді жан анам. Иә, иә… айтқандайын ер жігіттің үш жұртының бірі — нағашы жұртым бар емес пе? С.Дос.
ҮМІТ СӘУЛЕСІ
~ Әпкем жазылады, екен-ау деген үміт сәулесі жүрегімді жылытқандай болды. Ш.Мұр. ~ Аты дейсің бе? Аты Қозыбақ, — кемпір нұры сене бастаған қыйықтау қой көзінен алғашқыда әлсіздеу бір үміт сәулесін жалт еткізді… Ә.Сәр. ~ Әлдебір үміт сәулесі жетектейді ілгері. Барып-барып, бір кең жазираға шығып, кеудесін кере демалғандай болды Нәшекең. К.Қаз.
ҮМІТСІЗДІККЕ САЛЫНДЫ
Түңілді, үмітін үзді. * «Осыдан ештеңе шықпай жүрмесін» деп үмітсіздікке салынған бұрғышыларға бой берместен, «нар тәуекел» деп, Қанат екінші жерден бұрғы салды. Ғ.Слан.
ҮМІТ СӘУЛЕСІ ӨШТІ
Үміті үзілді, арманы қиылды. ~ «Бүгінгі бізге кездескен жаудың байқаусызда өтіп кеткен ұсақ тобы шығар, алдымызда біздің әскер тұрған шығар» деп көңілге талшық еткен үміт сәулесі өшіп, ендігі жағдайға тіпті көңілімен де көндіге алмай, әйелдер сөзден қалды. Т.Ахт. ~ Әлі де көңіл түкпірінен үміт сәулесі өшкен жоқ. Қ.Жұм.
ҮН ЖОҚ, ТҮН ЖОҚ
Дымын білдірмей, үн-түнсіз. * Оның үстіне казак- орыспен қазақ қосылып, қырға афесерлер алып шығып, қазақ басшылары ғаскерін жасай бастады, сондықтан 29-ыншы майда Семей большевигі үн жоқ, түн жоқ, бір күнде пойызбен сызған. Ж.Айм. ~ Үн жоқ, түн жоқ қараңғы, суық, мұз вагонда біз отырмыз. Дүниенің бөлек қалған адамдары тәріздіміз. Сырттағы тіршілік, сырттағы дүние бізге қарамай, өз бетімен салдыр-гүлдір етіп, шулап кетіп бара жатқан тәрізді. С.Сей. * Күйеуі Ыбырай Есімбектің балаларының ішіндегі момыны. Үн жоқ, түн жоқ, ертенді-кеш мал соңында жүреді де қояды. Б.Майл. * Айзада айтса-айтқандай, күйеуі сасыған арзан сигаретті бұрқыратып, үн жоқ, түн жоқ, бейшара құсап, мүжіліп отыр. Ш.Айт.
ҮМІТ СӘУЛЕСІН ҮЗДІ
~ Қайтадан түтін түтетіп, қайтадан шаңырақ көтеріп отырған аяулы азаматтың көңіліндегі үміт сәулесін біржола үзуге дәтім бармады. Жендет рөлін атқарғым келмеді. М.Мағ.
ҮН ҚАТТЫ
Дыбыс шығарды; сөйледі; бірдеңе деді, тіл қатты. * Жездем төсегінің үстінде дамбалшаң отырып, қымыз ішті де: – Әбдікәрім,- деп үн қатты. Т.Әбдік. Белгі беріп, дауыстап шақырып та қарадық. Ешкім де үн қатпады. Біз кереметтей таң қалдық. Япыр — ау,бұны жер жұтты ма? Б.Соқп. — Қаныңды жүктеп қайтейін. Мақпал менікі. Айтқаным айтқан, қарындасымды бердім!Жабы үн қатқан жоқ. З.Шүкір. * // ТІЛ ҚАТТЫ; ДАБЫС ҚАТТЫ; //ДЫБЫС БЕРДІ
