Автор: Админ

Жазмыштың басқа салғаны. ~ "Қилы-қилы заман болып, қарағай басын шортан шалғанда", "ұлы, қызы орысқа бодан болғанда, қайран ел есіл жүріп не болады", "не болады" деген ауыр сұрақ, ащы жұмбақ сол заманның барлық жақсысына тағдыр түйініндей кеселді түйін болған. Қалың қазақтың ішінен: "Не болады?" деген сұрақты ең алдымен өзіне қойған Асан. М.Әу.

* ХХ ғасырдың алғашқы жартысын еске түсіріңіз. Ақгвардияшыл қозғалыс сәтсіз¬дікке ұшырады, күйреді. Шетелдегі орыс эмиграциясы өз тағдырына мойынұсұнды. Т.Әсемқ. ~ Тағдырға мойьш ұсынбай, қайта оған қарсы күресу керек. Адам тағдырды жеңуге тиісті. Ә.Сәрс.

Кездесті, бас қосты, өмірлерін бір арнаға салды. ~ Елеусіз Лизаның жай-жапсарын ұзақ әңгімелеп отырды. Қараш екеуінің тағдыр түйістіретін кезеңі жетсе де, екі жарты, бір бүтін бола алмай жүргеніне түсінбейтінін айтқан. Т.Әл. ~ Біздерді тағдыр түйістірді. Бір шаңырақтың астында бірге түтін түтетіп жатқаннан кейін бізге қазақ пен қазақтың да, қазақ пен басқа отан- дасымыз арасындағы достық та өте қажет. Н.Дом. ~ Кейін Зәкеңмен тағдыр тағы да бір түйістірді. Әкемізді Жаңаарқаның Ленин колхозына басқармалыққа тағайындап, ауылда орыс мектебі болмағандықтан, мені 5 класта Зәкеңдікіне жатқызып оқытты. Б.Исм.

Басына түскен қиямет-қиындық; қайғы-қасырет, ауыртпалық. * Тұтас тірлігінде сол арманның елесін малданып, тағдырдың тәлкегіне айналған жайы бар … Ғ.Біл. * Ұят-ай, бұл қазір іргетасын өз қолымен қаласқан, жиырма жыл бойы басынан кұс ұшырмай жырға қосқан Кеңес өкіметінің түрмесінде жатыр! Бұл не? Тағдыр тәлкегі ме, әлде асатынан келген зауал ма? Қ.Жұм. * Әлгіні айтқан шал тағдыр тәлкегіне ұшыраған Асқардың талансыздығын, иә Бәйтеннің қатыгездігін, болмаса дүниенің жалпы алдамшылығын айтқысы келді ме, ол арасы белгісіз болып қалды. Т.Әбдік. ~ Дүрбіттер мен байыттардың ортасына келген қотындар тағдырдың тәлкегіне тап болған дәл міне осындай қауым еді. Ш.Рах.

Жазсыштың басқа салған ауыртпалығы, сыны, қиын-қыстау уақыт, қасыретті жағдай. * Міне, дәл осы тұста каторганың кесінді жылының аяқталғаны секілді тағдыр тауқыметі мойынынан біржола сыпырылып, басқа бір сәулелі жарқын өмірдің кіріспесі басталды. Т.Әбд. * – Әңгіменің ашығын айтсам, о баста екеуің туралы орманға қарап ұлуын қоймайтын қасқырдың бөлтірігін асырағандай күй кешкенім де рас. Бірақ тағдыр тауқыметі дегеннің адамның түріне, тегіне, ұлтына, ұлысына қарап түскенін көрген кім бар?! К.Сег. * Боранқұлдың тоқсан неше жылдық өмірін, арман мұратын, тағдыр тауқыметін жазу арқылы қазақ халқының өткен ғасырдағы тыныс-тіршілігін, алмағайып сәттерін, ұрпақ үшін берген бодауын кең ауқымда суреттеген. Т.Оразғ.

Болған іске мойын ұсыну; пешенесінен көру; маңдайға жазылған тағдырға бас ию мағынасында. * Жәнібек Керей сұлтанмен іштей жер танысып, ақылдасып алғаннан кейін, ханмен бірге аңға шықпақ болды. «Тағдырдың жазғанын көріп алармын, — деді ол, — егер ажалың келсе, алтын сандық ішінде тығылып жатсаң да табады. І.Ес. * – Ақтай алдына салып айдағанынан- ақ безгенмін бұл жаннан, – деп тынды ақырында. – Артымда шулап қалар балам жоқ. Шешем мен кішкене інім тағдырдың жазғанын көрер! Т.Сәук. * Ал менің айтарым, өмірде жолым болып келеді. Тағдырдың жазуы шығар, қайда жүрсем де ылғи бір жақсы адамдарға кездесіп отырдым. Қ.Қайс. ~ Тағдырдың жазуы солай, жасарын жасап, асарын асап, бұл дүниені шайқап өткен Әбілпейіздің өліміне өкініш жоқ. Ш.Рах.

Тағдырға мойын ұсынды. * Үшінші сағатта: – Жеміс жұлғаным, менің Тағдырдың заңына көнгенім, – деген сөз шығарды. Төртінші сағатта: – Тағдырдың дегеніне көнбегенімнің өзі көнген болып шықты, – деді. А.Байт. * Естідіңдер ме, ағайын? — деді дауыстап Құлбаба көкілташ. — Енді сенетін кімдерің қалды? Одан да тағдырдың дегеніне көніп, өз еріктеріңмен беріліңдер! І.Ес. * Әйтпесе мұның жары Ақтан емес, осы Есімхан болатын-ақ реті бар еді. Олай болмады, өмір өз дегеніне көндіргені. Ө.Ахм.

Жасаған күнәсіне орай басына түскен ауыртпалық; құдайдың (тағдырдың) кәрі. * Аңдып жүріп қапысын тапқан тағдырдың зауалындай сезіп, мүлдем естен айрылып иманы ұшқан Аманбаевқа желке жүні күдірейіп, езуі ырсия жайылған ақ мысық сәт сайын зорайып, қанына қатқан қаһарлы жолбарысқа айналып бара жатқандай болды. Т.Сәу. * Бұл – Құдайдың бізге жіберген зауалы. Арамызда Алланың әмірін тәрк қылған біреу отыр. Содан құтылмай, бұл апаттан аман қалмаймыз, – деді. "Жүніс пайғ. қиссасы"

Жазғанның мойынға артқаны. ~ «Өмірін берген Құдайым, ажалын да беріпті. Тірлік арты өлмек-ті, сабырлық қылсақ керек- ті», — деп тағдырдың ісіне амалсыз мойынсұнып, қайғысын ақылына жеңдіріп, жанына уақыттық жұбаныш тапқан. Д.Рам. ~ Жаттықтырушысы Бағдат Кәменұлы бұл қайғылы оқиғаның тағдырдың ісі екенін, оның өзі үшін өмірін қиған Мейіржан үшін де өмір сүруі керектігін шәкіртіне тү-сін-діріп бақты. Н.Жаз. ~ Тағы да қазақтың ежелгі көнбістігіне салып: «Тағдырдың ісі шығар?!.» — деп, жылы жауып, жыл сайын жазда Қытайға емделуге келеміз… Қ.Ғабд.

Бір жолды таңдап, бірікті, мүдделес болды. ~ Адамды туыстыратын тұрмыс-ау. Мына жұмысшыларшартараптан қосылған енбек адамдары. Бір туысқан адамдай, бір қазаннан ас ішіп, бір ұядан қаржы ұстап, барлық тағдырларын қосқан. С.Бег. Жұптасты, отау құрды. ~ Бір қызық жай: екеуі оңаша сөйлесіп, сырласып, тағдырларын қосуға келіскенкүннен бастап, бір– біріне жолауға жүрексінетін әдет тапты. Ә.Тар.