Автор: Админ

Әлі бала көтермеген әйелге қатысты айтылады. ~ Аппақ сазандай денені көріп, ол киініп кетіп қалуға түрегелген шығар деп жүрегім дүпілдеп соғып жүріп берді. Менен он жастан аса кіші әйелдің сүйегі әлі жарылмаған болуы керек, дірілдеген кеудесінің баулығы үзілмеген қалпы, тырсылдап тұр. Бұзылмаған денесіне қарап әлі бала тумаған шығарсың деген ой келді. Б.Қыд. ~ Қыз туарсың, қылығын тумассың десең, сол қылықтың бәрі осы тар құрсағы кеңімеген, сүйегі жарылмаған баладан ада әйелдерде болады. Б.Қыд. ~ Сөйтсе, ауру келіншек мұның әуретімен ойнап жатыр екен. Ар жағы… жас неменің бұрқыраған жұпарына басы айналған еркек әлі сүйегі жарылмаған әйелдің еті тығыз денесін астына басып алып, бір сүрісінде үш рет бой суытқан. Н.Дәу.

Өмірден қажыды, қартайды, мұқалды. ~ Алдымда балғын жас емес, еті қайтқан, сүйегі жасыған кәрі адамжатқаны есіме түсті. Онсыз да әлсіреп, қайраты таусылған дене пышақты көтере алмай сұлқ түссе қайтем? Б.Тоғ. ~ Сағындым сені, Көрмедім деп көп заман. Адам деп мені, Салмадың сен хат маған. Жай таба алмай жүрек, Жасыған соң сүйек. Абай. ~ Қыз Назым мінді өрмекке, Иісін жұпар аңқытып. Ашықтық түсті басына, Сүйегін жаман жасытып. "Қамбарб."

Жігерсіз, тексіз. ~ Сүйегі жасық тексіз жан, өзі қайдан жариды. Сый қонақтар келгенде, Жаман әйел шариды. Ақыт Үлімжіұлы. ~ Енді жетектегі жирен тартыншақтай бастаған. Тек сүйегі жасық орыс жылқысы ғана емес. М.Мағ. ~ — Осы сенің бойыңды желік алып барады-ау, ненің буына семіріп жүрсің? — Мына қоғамды сүйегі жасық, буыны бос жемқорлардан, ұры-қарыдан, жалпы былғаныш адамдардан арылтқым келеді. Д. Мам.

Әлдеқашан өліп қалған д.м. ~ Жалғызы кім? Бұдан қырық жыл бұрын Сібірде сүйегі қураған Ыбырай мырза ма? Онда екінші баласы Сіләмбек қайда қалады? Жоқ. Мен едім. Жалғызы мен едім. Мен — Стамбек Сыпатайұлы!.. М.Мағ. ~ Бәрібір оның жан дүниесін ешкім түсінбес еді. Оның бұл әрекетін ең жанашыр дегендердің өзі құптамас. Әлдеқашан сүйегі қурап қалған ұлын да адам іздей ме екен? Ш.Айт. ~ Кеуек қуыс күңірттенеді. Сол арада әлдеқашан сүйегі қурап қалған машайықтың рухы қабырғадан еніп кеп қоңыр үнмен сөйлеп аян береді. Д.Дос. * Қазір әркім өзіне өзі ғана керек заман дейді. Сосын айтқаны, баяғы деген өткен-кеткен, сүйегі қурап қалған нәрсе. Қайта келмейді. Бүгінмен бол. Н.Дәут.

Көбінесе ертеде баласын молдаға оқуға бергенде айтылатын сөз, "Не істесең де еркің, тек оқытып бер" д.м. ~ Ұстаз рахымсыз. Әке ара түспейді.— «Сүйегі менікі, еті сенікі» деп берген. Бір ғана рахымды әже бар. Жылағанды уатады. Қамыққанды жадыратады. Сарыбала соған келді. Ғ.Мұст. ~ Бұрынғының молдасына шәкірт өткізгендей: «Ал, енді қарағым, сүйегі менікі, еті сенікі болсын, осы баламды адам қыл», — деп тастап кеткен-ді. Б.Тоғ.

Әбден қартайып, құр сүлдесі қалған қария. ~ Жалғыз қызын, өнерпаз перзентін сүймеген кісісіне, сүйегі саудыраған шалдардың біріне өз қолынан ұзатып жібереді. Қ.М.-Әли. ~ Кеше түс ауа мұның үйіне сүйегі саудыраған қақпыш шалды — орталарына алып, бір еркек пен бір әйел жетіп келді. Ә.Қай. ~ Жап жаңа құдалары да жайнаң қағып, сүйегі саудыраған шал да, мұртты құда мен қызыл келіншек те тос сайын тартынбай ішіп, кемпірдің сандығында көптен бері қамалып жатқан тәуір арақты да таусып тастады. Ә.Қай.

Әбден қартайған адам туралы, сүлдері ғана қалды, жасы келіп солып, қуарды. ~ Түсінбеймін. Өкпеңде сыз бар деп мені жаратпай тастады. Құдай біледі, мен тап анау Сүйелбайдан гөрі мықтымын. Сүйегі саудыраған шіркіннің қасында мен дегенің балуан емеспін бе, – деп күйіп-піскен Мұхит мұңын шаққан. С.См. ~ Ал ауылда шоқша сақал шалдар мен кимешек киген кемпірлер көше сайын еріп жүреді-міс. Өздері тістері қаусап, сүйектері саудырап мәлкілдеп жүргеніне қарамастан кіл қылжақбастар. Енді ше! Қолдары бос, төбеге түкіріп жатып пәленше сом пенсия алады. М.Қаб. ~ Марқұм әкесі сонау жылдары сойып тастамап па еді? Саудыраған сүйегін ауыл иттері тасып кетпеп пе еді? Сары серке… соның дәл өзі… тіріліп кеткен бе, зәнталақ! Н.Сам. ~ Мұның бәрін санасақ, Сегіз болды, ей ханым. Қаусаған жақ, иек бар, Саудыраған сүйек бар. Ауыл алыс жол болды. С.Ақт.

Намысы қозды. ~ Бұларды көріп тұрған бұрын чиновник болып, тозған шал «киргизбен» ыржаңдасып тұрған орыс қызына кектенеді, сүйегі сынады, жерге түкіреді. Оның қасындағы кемпірі қолындағы сапты көзілдірігін көзіне қойып Мәмбеттерге қарайды. І.Жанс.

Жаны ауырды, тұла бойы тітіренді. ~ Байбөрі осылай деп жүрді жылап, Құдайдан күні-түні бала сұрап. Сүйегі сырқырайды Байбөріге, Бұл сөзді есіткен жан салып құлақ. "Алпамыс батыр". ~ Бұның үй ішімен ботадай боздап, бейіт басында да қатты күңіреніп жылағанын көргенде, тірі жанның бәрінің сай-сүйегі сырқыраған. М.Әу.

Ата-тегін қорлайтын іс істеді, намысын аяққа басты. ~ Бұл, елін сатып, құлқын қуып кетіп бара жатқан жүрісімен, барлық істелген ірі істі былғағандай. Сол ниет жолында өлген ел азаматтарының сүйегін қорлағандай еді. М.Әу. ~ Зираттың күнгей қабырғасында осы төңіректегі орман тағысы сүйгенінің сүйегін қорлап тұрғанын ол әлі сезетін емес. Қайдан сезсін – бұл аң емес, адам ғой… Адам. А.Алт. ~ Мұндағы ойлары – қабірге салынған асыл мүлікке қызығып бекзаданың моласын қазып, өлік сүйегін қорлаудан сақтау ғана емес, монғолдардың басқа да себептері бар. І.Ес. ~ Бұған дейін Сыбан – Рабтан басқа жұртқа көз қылып, "ағамның сүйегін қорлатпаймын. Қытайға бере алмаймын" дегенмен келіп еді. С.См.