Автор: Админ

Қалтарыс-қиындығы көп тағдыр соқпағы. ~ Өткен өмірімнен көріп отырсыздар, мен кішкене күнімнен-ақ сергелдең жолға түскен адаммын ғой. С.Мұқ. ~ Серке санды ат мініп сергелдең жолына түспегенмен селтеңдеп белсенді болған едік. Бірақ оның арты өкінішпен, өксікпен мұнасып, мұңға батқызып кеткен жайы бар. Б.Қыд. ~ Әкеме сауданың пайдасы аз уақытта ғана көрініп, көп жылдың бойына сергелдең жолдың бойымен қаңғырып киім-кешектен, төсек-орыннан, ыдыс-аяқтан жүдеген біздің үй, сыртына аппақ сүттей кигіз жамылумен қатар, кәзір жасау-жиһаз жағынан да, киіну жағынан да қазақтың ең салтанатты байына таласарлық. С.Мұқ.

Әуре қылып, ығырын шығарды. ~ Бір заманда дастарқанға тартылған тамағын әрең алып ішетін маңғаз әкемді сергелдеңге салып қойғаныма өкіндім, аптаға жақын жүріп аман келгенше береке таппадым. М.Мағ. ~ Соған дейін, сегіз жыл бойы, Қазақстанға патша болып, қазақтарды қойдай қырып, сергелдеңге салған екен. Ш.Мұр. ~ Әлде, бақытсыздыққа өз аяғыммен бардым ба? Арты өшпес жалынға айналып, сезімді сергелдеңге салды… Т.Рыск. ~ Әли әйелі мен баласы жарты ауыз сөзден немесе қас-қабағынан түсінетініне іштей риза болса да, осынша сергелдеңге салған кеңес өкіметіне қаны қайнап-ақ тұр. Б.Тоғ. ~ Қоршаудағы әскерді сергелдеңге салып титығына жететін де, шыдам шегінен асырып ашындыратын да аса бір қиын ұрыс басталды. Т.Ахт. ~ «Махаббатымның маздаған шырағын тағдырдың қара күйесі өшірді ме? Әлде, бақытсыздыққа өз аяғыммен бардым ба? Арты өшпес жалынға айналып, сезімді сергелдеңге салды… Т.Рыск.

Әбігер болып, мазадан айрылды. ~ Табысудың, қайтадан достасудың жолын іздейді. Жолымбет көп сергелдеңге түседі. «Неге бүйттім» деген ой ішін жегідей жейді. Н.Әбу. ~ Әлдеқайдан машинасымен құйындатып, Алтын тіс жетіп келді. — Ойбай-ау, қонағымыз жоғалып, сергелдеңге түсе жаздадық қой. Жападан-жалғыз не ғып жүрсіз? Той басталғалы жатыр,— деген. Т.Әл. ~ Бақытгүлдің ұйқысы келер емес, бүгін келуге уәде беріп кеткен күйеуі әліге жоқ, көзін қаншалық жұмса да, миы тынымсыз жұмыста, отағасының дала безер болғанына налып, сан оймен сергелдеңге түсіп жатты… Н.Абд. ~ Жаз бойы сергелдеңге түсіп, өзіне дамыл бермей, уайымнан түтігіп кеткен Нұрдәулет, Торғай даласында және одан шет алыс жерлерде сенделіп жүре берді. С.Дос. ~ Қайып біраз уақыт зорлықпен айырылып, сергелдеңге түсуі — қас дұшпанға тілемес тағдыр тәлкегі болды. Ү.Жәл. ~ . Екі көзі қанталап, жұқа ернін тістеніп, жалғыз сергелдеңге түсуіне қарағанда ол енді бір батыл шешімге келген жан секілді. І.Ес.

Әуре-сарсаңға тап болып, мазасы кетті. ~ «Аспай-саспай соңын тосыңыз, міне, біз де сондай сергелдеңге ұшырағамыз, көңілдеріңіз хақ болса, түбі қайырымен бітер, қосыларсыз, қауышарсыз»,- дегенді мегзейтін тәрізді. М.Қаб. ~ Алтындай уақыттарының текке рәсуа боп, жел сөз — өтірік мақтаудың, өтірік қолпаштаудың желкенсіз қайығына мініп, ашық теңіз үстіндегі адуын толқынның қақпақылына түсіп, сергелдеңге ұшырағандарына да бармақ тістеп өкінеді. Қ.Жиен.

Ернеуінен асып, молынан төгілді. ~ Қадырихан, сен бастай бер, шырағым. Әсетті тербеп, илһамын келтірші. Шабыттанбаса, қыран самғай ма? Делебесі қозса Әсет селдей тасушы еді… Қ.Тол. ~ Сосын, сосын… аяулы да ардақты жаныңды еміне іздеп, селдей тасыған сезіміңді баса алмаған қалпы, аһ ұрып өтетіндейсің. Ә.Ыб.

Қорқып кетіп, денесі тітіркенді. * Ол селк етті. Нұртайжанның даусы ма екен қара жердің қойнынан шығып, азалы анасының құлағына жеткен? О.Сәрс. * Келін шырақ, асың түсір! Қи жапқан қапты ұмытпа! – Дауыстады үй жақтан. Селк етті әйел тамағында құрғады үн, жалт қарады түн жанышқан қырға бір. Ж.Нәж. ~ Қандай хайуанат болса-дағы адам баласын көргенде селт етіп, қозғалып, зып беріп қашып тұратыны болушы еді ғой. Мынау тіпті шатынаған қып-қызыл көздерін оқтай қадап алып, жүрегіңді зырқ еткізеді. Р. Мұқ.

Елеңдетті, дір еткізді. * Жартастың жаңғырығындай ащы дауыстар биені селк еткізді. Т.Әл. ~ Осы ойға табан тіреген Тауман томағасы сыпырылған бала бүркіттей саңқ етіп, менмен топты селк еткізе әкесі марқүм Тұрлыбектің макымына сап тақпақтап сөйлеп кетті. С.Дос. ~ …бір шеңгелдің түбінде отырып, керіліп-созылып, құрыс-тырысымды жаза бастап едім, жапжақын жерден, дәл қасымызға келіп қалған ат тұяғының сыбдыры селк еткізді. Ж.Сәм.

Елең еткізер, көңілін аулар, ерекше әсер ететіндей. ~ * Айлапат сарайдың қақ ортасындағы атқылап жатқан дөңгелек хауыздың сыпсың-сыпсың дыбысынан басқа құлақ селт еткізер үн де жоқ. Ә.Кек. * Өмірде кейбір кісімен кездейсоқ жолығу жүректі ерекше өрекпітіп, тұнық қарасудай еш ағын- ағыс, тулаған толқынсыз, селт еткізер ерекше қимылсыз тұнып, талайдан тұмаланып жатқан тыншу көңілді ойран- топыр ететіні бар. Ж.Шағ. ~ Бағила бұл әңгімелердің бірін ұғып, бірін ұға алмады.Және олардың сөзінде ойда қалар, көңілді селт еткізер жаңалық, тосындық жоқ секілді боп көрінді. Д.Ис.

~ Үйдің іші ығы– жығы, толған қазақ жігіттері. Дабырлаған сөз. Ішінде неше түрлі мүгедектер бар: ақсақ та, соқыр да, бүкір де, тазы да, кекеш те, селтек бас та, сақау да… М.Дәу.

Түк бітірмей, ұшып-қонып, секеңдеп бос жүрді. ~ Бай сейілді, Бір пейілді Елде жақсы қалмады. Елдегі еркек, Босқа селтек қағып, елін қармады. Абай. ~ Шебелет қалпақ, тар шалбар, қысқа сертек, Киіп алып, қылтиып қағар селтек. Ұнай ма ыстық, суық қозғалысқа‚ Ойланбай, болғаны несі мұнша тентек?. Шәкәрім. * Шебелет қалпақ, тар шалбар, қысқа сертек, Киіп алып, қылтиып қағар селтек. Ұнай ма ыстық, суық қозғалысқа‚ Ойланбай, болғаны несі мұнша тентек? Шәкәрім.