ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Тіп-тік, қатып қалғандай. ~ Олар бір басады, екі басады, ілгері жылжиды. Қол шапаның соңында тартылған сымдай болып, ап-айқын жіп-жіңішке қос сызық қалады. С.Шай.~ Аңсаған. Сыңғырлай шығатын даусы қатқыл. Мен үшін намыстанып қалғандай. Тұла бойым ду етіп жұлын — жүйкем тартылған сымдай жайсыз күйге түстім. Содан ба, кенет қолымдағы қасығым кастрюль жиегін абайсыз іліп кетті. Алда масқарай! Н.Сер.

Әбден болдырып, арыған. ~ Өлімші боп, зорға жетті. Өзі арығанда екі құлағынан күн көрінеді. Аты болса, о да тері тарамысына ілініп, жүз рет болдырып, зорға жеткен. М.Әу. ~ Ал енді, осы Пияш пен Жібек о бастан, осылай тұяғы тарамысына ілінген сорлы деп ойламаңыздар. О, ақыр байдың баласы аштан өлген деген бар. Ш.Мұр. ~ Басы айналса да, тұяғы тарамысына ілініп титықтаса да, аттар қу құлқынды ұмытпайды. Ш.Мұр.

Жан-жаққа шашырай тарап кетті. ~ Бой сергітер салқындық бар. Тас анау алаулы көрініске қарап тұрып, кеуде кере дем алды, тарыдай бытырап кеткен есақылы енді ғана жиналғандайтын. О.Бөк.

Намазға ден қойды д.м.(Тарауық — Ораза айында кешкі ауыз ашардан кейін оқылатын намаз.) * Қатын-қалаш Айтолқынның сөзін аузын ашып тыңдаса, Қант аузын жұмып тыңдайды. Бір сенбестен-ақ кеткен-ау! Он үйдің кемпір-шалы түгелінен ораза ұстап, Әлішті имам қылып тарауық оқиды. Б.Майл. ~ — Е, көрмей… Тіпті бір- екі күн қасында жүрдім. Тарауық оқылған күні ол кісі де мешітке келді. Әсеттің өзі әнші ғана емес, медресе бітірген оқымысты адам екен ғой. Қ.Жұм.

Барынша жетілген, мінсіз сұлулық. ~ — Иә, сенсің, ботам! Сен тал бойыңда тарыдай мін жоқ сұлусың. Тартымдысың! Ұлысың! Әйтсе де, менің Маргарита атты жарым бар. С.Дос. ~ Қалай ғана байқамай келген, он екі жыл қойнында жатқан Қамқа әлемдегі ең әдемі әйелдердің бірінен екен- ау, тал бойында тарыдай мін жоқ, нағыз сүмбіле сұлудың өзі. О.Бөк. ~ Сіздің көңіліңізді көтеруге жарасам арман не?-деді Күрлеу Гүлнұрдан көзін айырмай. -Тал бойында тарыдай мін жоқ өзіңдей сұлу қайда бар? С.Дос.

Сан қилы, құбылмалы, қиындығы мол өмір жолы. * Өр Алтайда туып, сол даланың тәкаппар тауларына қарап бой түзеп өскен Құрманбекті тарғалаң тағдыр мен тас өткелді күндер қажыта алған жоқ. Әсет пен Біржанның арда күреңіне жабысқан шабытты жас өлең өлкесіне қарай дүркірей шапқан арғымақтар шоғырына қосылып, тұлпар мінез танытты. Ж.Шәк. * … автор қазақ тарихы мен руханятына қайырыла қарап мөлдір махаббат, етене туысқандық, сұрапыл соғыс, амалсыз айрылысу, ауыр қайғы, қатаң қарсылық, өлмес өлең, тарғалаң тағдыр, шұбырған көші-қон бәрі-бәрін кезек кестелеу негізінде тамырын тереңге жіберіп, жапырағын кеңге жәйғән қазақ мәдениетін әр қырынан әдіптеиді. А Сағ. ~ Сары алтын сарай – кеуде, Арман – басың, Ит – тірліктің сүйрейтін болды арбасын. Сенің келер тарғалаң тағдырыңды, Айтып тұрды бұлаққа тамған жасың… М.Шай.

Күл-паршасын шығарды. * Сонда Шернияз: Мен саған не қылайын Адай болсаң, Үйіңнен шай берсейші, олай болсаң! Жылқыңның өлімтігі иттен де көп, Жылңыңды неге өлтірдің құдай болсаң? Тарыдай талқаныңды шығарған екен, Құдаймен азғана күн сыбай болсаң! — дейді. Үй иесі кешірім сұрап, түсіріп қонақ еткен екен. "Шеш. сөз."

Жағымсыз, қыстыға шыққан ащы дауыс. * Осы кезде тас қазарма жақтан дауыс салып жылаған әйелдің тарғыл даусы естілді. Б.Алд. * Осынау бір жамырай шыққан жарықшақ үндер мен жарыса айтылған тарғыл дауысты жарамсақ уәделер Тауман мен Қазынаның кұлағына кіріп-шыққан жоқ. С.Дос. * – Әй, қайда жүрсің? – деді арғы жақтағы тарғыл дауыс. Ерен Жұмағұлов аудандық аңшылар қоғамының төрағасы еді. Ә.Асқ. ~ Төңірек қайыра тыныштала қалды. Орман ішінде жай сөйлесеңіз де, тарғыл дауысыңыз жаңғырып Д.Аман.

Өсіп-өніп, кеңінен жайылды. ~ Онын төртеуі Дұғажіса, Есен, Бәрі, Мұхамбет дүниеден тұқым көрмей өтіпті де, қалған тоғызы — Бату, Шәйбан, Тәуел, Таңғұт, Бұғала, Сұңқар, Жымпай, Тоқа-Темір, Үдыр әулеттері тарыдай тасып, бидайдай бөртіпті. Ә.Кек.

Күні туды. ~ Сенсіз де таңымыз атып, тауығымыз шақырған. Бізді әдімұлыққа жеткізбей-ақ қой. Қ.Найм. ~ Протокол хатшысы Өтеген мегзеп айтқан күдіктіні… үндеместі… үйдей пәлені… періште пішінді момақан қуларды маңайымнан қусам қайтеді деп тағы толқыды. Соларсыз–ақ таңы атып, тауығы шақырсын! Д.Дос. ~ Екеуміз асарымызды асап, жасарымызды жасадық қой… Енді бұл тірліктің бізсіз де таңы атып, тауығы шақыра жатар. Ә.Асқ.