ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

* Бүкіл ауыл шу-шұрқан болып, құстың шуылы зәремізді алды. Ы.Дәбей

Жүрегін удай ашытты. * Әрі жүрегіне шөңгедей қадалған, сорып, шаншып мазалайтын өзгеге ұсақ, өзіне ұлы қасіреті бар-ды, сол оянды. Ж.Нәжім.

* Аттылар дегенмен ат үстінде екенін пайдаланып, омыраулатып, ауылдағы бірлі-жарымды араға түскен әйелдерді, топты тамашалап келген қаратабан, қызылжұдырық балаларды бақыртып, ат ойнатып жұртты шу-шұрқан қылды. Б.Қыд. * Енді бұдан кейін қысылмай көр. Өзің сағынып туған аулыңа қолың зорға тиіп пәлен жылда бір келсең олар қызыл тақия киісіп, шу-шұрқан болып жатса, бұған қалай ренжімессің. Б.Қыд.

Түк бітірмеді. * Арада жыл өтіп барады. Таққа отырған Болат ойраттарға да, орыстарға да шөп басын сындырған жоқ. Ә.Кек. * Ол жан қинап жұмыс жасамайтын кежір*, шөп басын сындырмайтын кер жалқау кісі екен. Ү.Жәл. ~ Бастық шақырып алып тапсырма бермейінше шөп басын сындырмай отырады ғой, байқадың ба? Ғ.Қабыш. ~ Солай. Өміріміздің бар үміті деген ұлы мен қызы қазір әке-шешелерінің қолынан жұмыс алмақ түгілі оларға қосымша жұмыс болып, сәнділігінен көз сүрінетін сарай-үйлерінің әрқайсысы бір бөлмесін алып «шөптің басын сындыруға» да жарамай жатыр. Е.Әлім.

~ —Байғұс-ау, өзгенікі өзге, пұшық қайтеді оны? Біреудің малын бақпақ түгіл өзінің аяғын алып жүре алмайтын шу аяқ сорлы. «Қашарыңда қашарсың, лақтарыңда қайтерсің» деп, алмақтың да салмағы бар емес пе… І.Жан. ~ Шешеңді менен сұрасаң, Сары үйсіннің күңі еді. Олжалап әкеп Досымбек Шу аяқ күң қып жүр еді. "Жәнібек б." * —Байғұс-ау, өзгенікі өзге, пұшық қайтеді оны? Біреудің малын бақпақ түгіл өзінің аяғын алып жүре алмайтын шу аяқ сорлы. «Қашарыңда қашарсың, лақтарыңда қайтерсің» деп, алмақтың да салмағы бар емес пе… І.Жанс.

~ Әжемнің әжімді маңдайынан шөп еткізіп, бір сүй­дім де, жүгіріп тысқа шығып кеттім. Шіркін, бүгінгі кеш қандай әсем еді. Б.Соқ. ~ Жүрегі тарсылдап соққан жігіт көзін жұма түсті, қазір келеді де, шөп еткізіп мұның бетінен сүйеді. С.Шай. ~ Намысың бар екен, − деп, қыз бетімнен шөп еткізіп бір сүйді. Сүюге сүюмен жауап беру керек пе деп бата алмай тұрғанымда, қоңырау зарлап қоя берді. Ш.Мұр.

Бірден, салған жерден. ~ Сенің осал жағыңды тауып алып сығалап, ішіңе кіріп кетеді. Міне, сендер, шу дегеннен оларды бойларыңа дарытпауларың керек; алдауына түспеу керек… Ж.Айм. ~ Оның үстіне мен оған елінің азаттығы үшін күресіп жүрген бір батыр жігіт боп көрінген тәріздімін. Қысқасы, біз шу дегеннен тіл таптық. Сөйтіп, бір-екі кездескеннен кейін, екеуміз қол ұстасып елге қашпақ болдық. І.Ес. ~ «Біздің осылай уәделескенімізді Фондерсонға айтып едім, ол шу дегенде жаман ашуланды. І.Ес.

~ Сізді бір күн демалсын деп әдейі мазаламадым. Телевезер шіркін анық көрсетті, патшаның өзі тура кеп құшақтап, бауырына басты ғой. Неге төрге отырғызбағанын қайдам. Бірақ, төрге отырған шөп желке көк¬-көздерден абыройыңыз асып кетті, — деп бір тоқтады. Қ.Түм. ~ Бұл институтта оқитын қыздар ауылдан келгендер жəне жұрттың аңыздауына қарағанда, қаланың ұшып– қонған шөпжелке «сəкəкулері» емес, даланың талшыбықтай бұралған сұлу, шетінен салиқалы, ибалы, Абайша айтқанда: «Білектей арқасында өрген бұрым, шолпысы сылдыр қағып жүрсе ақырын» есіңнен тандыратын арулар. Демек, ылғи Тоғжандар… З.Қаб. * Бағданның төбесінен жай түскендей дүйім жұрттың аузында жүрген, «талантты суретші» деген атақ әперіп, мұны даңққа бөлеп келе жатқан картина мына бір шөп желкеге ұнамайды. Кім өзі бұл соншама?! С.Шайм.

* Әсіресе, жазушының "Ақбілек" романы — бастан- аяқ ішкі ұйқасы, ішкі сазы, ішкі үндестігі бар, ақ өлеңдей қабыл- данатын ғажап, көркем дүние. Мұндағы Алтай тауының табиғаты оқушының көзінің жауын алып, көңілін шуаққа бөлейді. С.Дәуіт. * Бұл қызды білгенім де кеше ғана ғой… Сонда қалай болғаны? Бір күн ішінде Гүлзина жүрегімді баурап, жан дүниемді шуаққа бөлегені несі? Ә.Асқ. * Көріпкелге қарсы ешкім де жауап қатқан жоқ. Ол көкке қараған қалпы әлденелерді айтып, жалбарынды. Көктен ерекше нұр құйылды. Көріпкел мен Жерді ерекше шуаққа бөлеп бара жатты. М.Рамаз. * Қара жартастың сол жақ бауырынан енді ғана көтерілген күн көзі жер — дүниені шуаққа бөлеп, баяу жылжып келеді. Қ.Жұм.

~ Таласпаймын. Сенікі дұрыс, Бектемір. Сендейлердің колхозда көп болғаны да дұрыс. Шөп қорыған төбеттей біріңді бірің аңдисыңдар. С.Смат. ~ Әрине мен Бектемірді ит етінен жек көрем. Шөп қорыған төбет қой ол. Өзі де жемейді, өзгені де жолатпайды. С.Смат.