ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Бұлаңдап, әсемсіп, сиқырланып, оқыстан бой көрсетті. ~ Боз үйге ай сәулесі нұрын төгед, Шәпи қыз сәлем айтып, келсін деп ед. Шомылған айдын көлге аққудай боп, Бұраң бел сылаң етіп шыға келед. Балуан Шолақ. * Содан соң ертеректе, бала кезінде уақиға сылаң етіп есіне оралды. О.Бөк. * Бұлт астынан сылаң етіп ай шықты. Қ.Ысқ. * … үстінде қос етекті көйлегі бар, көйлектің сыртынан барқыт қамзол киген сұңғақ бойлы ақсұр қыз сылаң етіп кіріп келді. Ә.Әб. ~ Басыңнан бағың кетсе құда кетер, Айрылып ауыз тамыр жүдә кетер. Басыңа бақ айналып қайта қонса, Бәрі көп ор түлкідей сылаң етер! С.Бақ.

Көңілінде қаяу бар, ренішті, мұңды. ~ … Алатаудың шыңдары да көрінбейді, сұрғылт тұман жұтып қойыпты. Дүниеде тұнжырап сыз қабақ көңілсіздік қана қалған, еңсе басып салбырап тұр. Т.Сәу. ~ Не де болса, уытын қайтарайын дегендей төр жақта кекірейіп отырған сыз қабақ Бәйімбет сыңар езуін Бүлк еткізіп: − Ендеше сен жаритын болдың. Орыстан тақым сыбағаны алдымен алатын сен едің ғой, − деді. Ә.Кек.

Қылмыңдап, кербездене жүру. * Тоқ балтыры да, қыпша белі де сылаң жүрісінен білініп, мен мұндалап тұр. «Бәтір-ау, мынау тура біздің Жәзира сияқты ғой». М.Сүн.

Кесір келтірді. ~ Осы екі ел ру басы жуандарының бір-біріне сыз өткізсем деген бақталасы, бақкүндестігінен және солардың екі елді бүлдірген мінезінен барып, ақыры, бір-біріне қатты ушыққан, қатты аңдысып шатасқан ел болатын. М.Әу. ~ … болыспен қабағы келіспей қырындап жүрген ауылдарға сыз өткізіп, жасқандырып, орайы келсе, тырнағын батырып, жаншыңқырап кетуге де ең епті, ең орайлы кісі Бақтығұл болды. М.Әу. ~ Шынында Әбіштің сөздерінде әрі саясаттық шеберлік бар, әрі бір жағынан Семейдің үркек, шорқақ чиновниктерін айламен сыз өткізіп, "баспасөз жүзіне шығарамын" дегендей сескендіру де бар. М.Әу.

Кербезденді, жайнаңдады, бұлаңдады. ~ Вахш ағып барады буырқанып, Жасыру жоқ бойымда сезімді анық. Сылаң қаққан қараймын бүлкіліне, Тау ішінде жүр едім көзім талып. К.Сал. * Наз, еркелі сұлудай сылаң қақты. Жағада күбірлеген мені байқап, Сылқылдап, келекелеп күліп жатты. М.Мақ. ~ Аңғартар алуан сырдың жайын кейін, Виканы сылаң қаққан қайың дейін. Маужыр түн пүліш түкті етек жайса, Айналып бақ кетуге Айым бейім. А.Әлім. * Қадиша анадайдан сылаң қағып ас үйге қарай өтіп кетті. Ө.Ахм. ~ Нұрлы күн шомылдырып шуақ төккен, Самал жел сыбырлайды құрақты өпкен. Сайларда сылқ-сылқ күліп сылаң қағып, Бұрымы тарқатылған бұлақ көктем. Т.Сәд.

Бет-әлпеті бұзық, зәрлі. ~ Білгенге бұл сұмдықтың сұры жаман, Байекең Махамбетті қырына алған. Жәңгірге жаман хабар айтқалы тұр, Бұрында естілмеген тірі жаннан. С.Тұрғ. * Батыстан қорғасын қара бұлт шығып, көкжиекті көмкере қымтап бізге қарай жылжып келе жатты. Сұры жаман, соған қарағанда жаңбыр болатын түрі бар. Ә.Асқ. ~ Шалқасынан жатыр екен Қозбағар. Ыстық жасы самайын сызады. Қара көлеңке тас камераның сықпытын көргісі келмей көзін жұмды. Әлгі елеске қайта еніп мына сұры жаман сұрқай тірліктен баз кешкісі келді. С.Ел. * Сонда не істейміз? – Кім білсін… Өзіңді ойласаңшы, анау милисаңның сұры жаман. Н.Дәу.

Ашулы, ызбарлы. ~ Бірақ анау терезеден үңілген қап-қара тамұқ дүниенің сұсы неткен суық. Ж.Шәк. ~ Жарық жоқ. Селт еткен жан баласы байқалмайды. Жым-жырт. Әлде, жұрт мына сұсы суық мәшине, қарулы жендеттерден сескеніп көрінбей қалды ма? С.Ел. ~ Ашуланғанда пышақтың қырындай сылыңғыр қара жігіт Шегенің сұсы тым ызғарлы еді. С.Ел. СЧИТАТЬ ЗАЗОРНЫМ Мін көрді

Жүзі оң емес. ~ Бүкіл Жамбыл облысындағы ең ірі май-ірімшік заводы осы Красногордан салынбақшы екен. Құрылысы басталғанына бірнеше жыл өтсе де, бітетін сұры жоқ көрінеді. Б.Тоғ. ~ Зияш Әшірдің аңысын аңдап бағып еді, оның көнетін сұры жоқ ақыры үгіттей бастады: – Сен удай массың ғой, Әшір. Осы қалпың да жетпей ме? М.Мақ.

Тағдырдың маңдайға жазғаны болды д.м. ~ Теңіз де, қиял да жоқ. Аз алданыш, қуаныш та сөне берді. Тағы өмір шындығы. Тағы тірлік тартысы Абай алдына еселі сыбаға тартты." М.Әу. ~ Өкінер, қайрылып қарар ештеңе қалмаған. Тағдыр алда қандай сыбаға тартса да реніш, кейіс орынсыз. Бәріне ризамын. М.Мағ. ~ Келер күннің қандай сыбаға тартарын Кейқуат білмесе де, Алпамыс батырдың алысты ойлаған ақылына еруді жөн көрді. А.Сей. ~ Келешек қандай күйлер әкеледі? Не сыбаға тартады? Зәлімнің тіліне еріп, ел аза ма? Алпыс басты ақ орда жатқа жем бола ма? Жер қайысқан қол келіп, ел саса ма? М.Әу. ~ Бұл сөзді сендер тыңдап тілімді алсын, болған іске болаттай бекем болсын деп айтам. Басы сайран, түбі ойран, сырғанақ дүние сұм сыбаға тартып отыр! Өлімді естірткен кісі жан алушы әзірейілмен бірдей деген… Мен бүгін сендерге сол әзірейіл боп отырмын, шырақтарым! Ж.Ахм.

Сәнінен айрылды, мәні, берекесі кетті, абыржып, сасқалақтады. ~ Жанды, жансыз заттың бәрі тоңады, сұры кетіп, табиғат солады, айдай әлем жансыз өлік сықылды бо-лады. Жарқырап әсем жаз келеді. Жер жүзіне жан енеді. Жылынып, жібімеген зат қалмайды, қыбырлап, қимылдамаған зат болмайды. Қар басына қысым түседі. А.Байт. ~ Түсімде жапан түзде кезіп жүріп, Қорғансыз бір бақшаға келдім кіріп. Аяныш түсті ойыма сол арада, Қуарған ағаштардың түрін көріп. Семіпті сұры кетіп ағаштары, Көгерген жапырақ… С.Сей. ~ «Бұл не пакет, мынаны осынша абыржытқан?» -деп ойлады, урядниктің сұры кеткен, дірілдеген түсіне таңдана қараған Итбай. С.Мұқ. ~ Өмірімде тұңғыш рет барайын деп отырған қалаға менің де құр қол бара қоймасым белгілі. Сатып, пұл ететін бірдеңелерді, мүмкіндігі болғанша, мен — дағы қамдап ала бармақпын. Сосын соған мынау сұры кетіп, жұтап жүрген үсті-басымды біраз бүтіндеп, түзеп кайтсам деймін. Б.Соқ.