ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Бөксесін созды д.м. ~ Жол үстіндегі буы бұрқыраған ат қиына екі-үш торғай таласа шиқылдасады. Көрші бақшадағы құдықтан қызыл шырайлы келіншек таңы ағарып, су тартып жатыр. М.Қаб. ~ Күндердің күні мәймиген жұмсақ алақанына жасырған алдаспан тырнақтары тарбайып жазылмас па, таңы ағарып, қарғып кетпес пе… М.Қаб. ~… ауада доға сызған мысық үстел бетіне төрт табанымен тең түсті. Таңы ағарып, тағы бір секірсе, табалдырықтағы кептердің нақ үстінен түсетіні даусыз. М.Қаб.

Өмірі қорлықта өтті д.м. * – Алғашында тапқанын ит, арқасын бит жеп жүрген қытымыр, жападан жалғыз қалған қиқар да қу шалсың-ау деп, тосырқағаным рас-ты … О.Бөк.

Басқа түскен қиын-қыстау заман. ~ Жер бетінен жойылып бара жатса қол ұшын берер пенде болар ма? Менің де жолым қым-қиғаш күрес, тар кезең, тайғақ асу. К.Жүн.

Діңкесі құрыды; болмайтын іске барып, ұятқа қалды. ~ Есі дұрыс болса, осынау ит арқасы қиянға аттыға еріп таңы айырылар ма еді? Маскүнем деген рудың елшісі. Қолбала ретінде ұстауға ертіп келемін. О.Бөк. ~ Қайын атаңның астына өйтіп көпшік қойма, пәтшағар! — деді төбеден түскендей.— Со да сөз бе? Аттыға ерген жаяудың таңы айрылады. М.Қаб. ~ Ойбай- ау, біздің мырзаға ілесем деп, байғұстың таңы айрылатын болды. С.См. ~ Бұл кісінің қорақопсысына дейін басқаға ұқсамайды. Оған ерем дегендердің таңы айырылады, сіздер ғана болмасаңыздар,— деп Ыбырай Жаңыл құдағиына күле қарады. С.Жүн. ~ Таудың тағысына бола таңың айрылып, тұлан тұттың, арамызға от жақтың, жыл аяғында алатын қосымша ақыдан айрылдың. О.Бөк. ~ Таусылмай ала жаздай күнде жиын, Жұмыс жоқ еш бітірген жалғыз тиын. Сабылтып жалғыз атын, тулақ қылып, Кедейге мүбәрәк жоқ, болды қиын. Жыртылды байға ерумен кедей таңы, Есінен адастырып байдың шаңы. Күпілдеп үйде отырып күжілдейді, Жігіттің қоразданған кейбір паңы. М.Ж.Көп.

Тапқан табысы ішіп-жеуге ғана жетті. ~ Сонымен пароходқа жиылған жігіттер тапқанын таңдайына қағып, бірін-біріне жеткізе алмай, ашты — тоқты күн өткізеді. І.Жанс.

Көңілі алабұртып, жүрегі тулады, әлдебір сезім бүкіл бойын билеп алды. ~ Осынау, жиырманың жетеуіне келген жасында, тергеуі бар, түрмесі бар, өмірдің талай құқайын көрген еді. Бірақ, мынадай қиянатты әлі көрмеп еді. Тар кеудесіне сыймай жүрегі аунап түсті. Екі көзі ытырынып ұясынан шыға жаздады. С.Ел. ~ Өлең шумақтары асау өзеннің көк толқынындай бірінен соң бірі туып, бірін бірі баса–көктей, жер кемеріне сыймаған дариядай Жүсіптің де тар кеудесіне сыяр емес. І.Ес. ~ Талай жыл бойы тар кеудеге шүпілдей толған сағыныш селі өзіңді көргесін арнасынан асып, ақылдың әлсіз бөгетін бұзып кетті ғой. С.Дос.

Күні туды. ~ Сенсіз де таңымыз атып, тауығымыз шақырған. Бізді әдімұлыққа жеткізбей-ақ қой. Қ.Найм. ~ Протокол хатшысы Өтеген мегзеп айтқан күдіктіні… үндеместі… үйдей пәлені… періште пішінді момақан қуларды маңайымнан қусам қайтеді деп тағы толқыды. Соларсыз–ақ таңы атып, тауығы шақырсын! Д.Дос. ~ Екеуміз асарымызды асап, жасарымызды жасадық қой… Енді бұл тірліктің бізсіз де таңы атып, тауығы шақыра жатар. Ә.Асқ.

Бір орында тұра алмай, мазасызданды. * Белдеудегі қос торы ат тыпыршып тұр екен, бұлар аяқты үзеңгіге салғаннан тапырақ қақты. Б.Тоғ.

Абақты, түрме, қамау. ~ Ел елдігін қылмай ма, жұрт жұрттығын, Қайран ел қатын болып қалады ма? Құдай-ау, құдіретіңе таң қаламын, Ішінде тар қапастың зарланамын. І.Жанс. ~ Игі істер үшін әзірмін Қиюға қасық қанымды, Бұл ара бірақ тар қапас, Саудагер кілең сабылды! Г.Гейн.

Тұра ұмтылды, шап берді, екілене тиісті. * Саурық көрсетпегенді көрсетті. Қыс демей, жаз демей оның малын баққаннан басқа біздің жазығымыз болған жоқ. Ол бізді ит жеккенге айдатам деп, тап-тап береді. Ә.Шәр. * — …Өшір үніңді, атаңа нәлет! Өшір! — деп жатты Қиқымбай әйеліне тап-тап беріп. С.Елу.