ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Жазғанның кесапаты. ~ Ара- арасында Монғолия мен қазақ даласына да олжа түсіруді көздеген жорықтар жасап отырды. Бірақ қанша көкжал болғанымен, тағдырдың құрығынан ол да құтыла алған жоқ. Қ.Жұм. ~ – Қайтейін, тағдырдың құрығынан құтылам ба. Жалғыз- ақ өтінішім – кесілген аяғымды сақтап қой, өз қолыммен жерлеймін. О.Бөк. ~ Қаншырдай қатқан Тағдырдың құрығы төніп, шаншылмай қалған Боз үйдің уығы болып!.. А. Исаб.

Жазсыштың басқа салған ауыртпалығы, сыны, қиын-қыстау уақыт, қасыретті жағдай. * Міне, дәл осы тұста каторганың кесінді жылының аяқталғаны секілді тағдыр тауқыметі мойынынан біржола сыпырылып, басқа бір сәулелі жарқын өмірдің кіріспесі басталды. Т.Әбд. * – Әңгіменің ашығын айтсам, о баста екеуің туралы орманға қарап ұлуын қоймайтын қасқырдың бөлтірігін асырағандай күй кешкенім де рас. Бірақ тағдыр тауқыметі дегеннің адамның түріне, тегіне, ұлтына, ұлысына қарап түскенін көрген кім бар?! К.Сег. * Боранқұлдың тоқсан неше жылдық өмірін, арман мұратын, тағдыр тауқыметін жазу арқылы қазақ халқының өткен ғасырдағы тыныс-тіршілігін, алмағайып сәттерін, ұрпақ үшін берген бодауын кең ауқымда суреттеген. Т.Оразғ.

Басқа түскенді көрді. * Амал қанша, білгенімен не шара, мына шаруаны тастап қайда кете алады. Тағдырдың салғанын көреді де. С.Шайм. * Інім, қазақ өлшемей сөз айтпаған: «Адам жақсылыққа жарылмайды, жамандыққа өлмейді» деген, тағдырдың салғанын көрерміз. Б.Қыд. * Алдым қараңғы. Қайтейін. Тағдырдың салғанын кезінде көрерміз. Т.Ахт. * Күдер үзіп, елге қайтып, қалған ғұмырында тағдырдың салғанын көріп жүрер еді де… Ш.Айт.

Басқа түскен қайғы-қасырет, ауыр сын. ~ Алты Алаштың тағдыры тек соның қолында. Тауы бүгін бір шағылғанымен, тағдырдың тепкісі оны шыңдай түседі.. Қ.Әбіл. ~ Бұл кезде тағдыр тепкісі айырған апалы-сіңлілердің бірін-бірі көрмегеніне он жылдан асқан болатын. Балалық шағын бірге өткізе алмай, жатбауыр болып қалса да, екі қыз енді ажыраған жоқ. К.Ахм. ~ Әйел тағдырының қиындығы мен тағдыры тездеген теңсіздігі мәселесі тек бір шығармамен шектелген емес. Тағдырдың тепкісі мен тәлкегіне ұшыраған қазақ қызының қысқа да мәнсіз ғұмырын кейінгі ұрпаққа ғибрат етер шығармалар желісі жетерлік. Б.Асанқызы.

Басқа түскен ауыртпалық; жазғанның айдауы. * … қалың көштің алды қайда жеткенін, соңы қайда қалғанын біліп, болжап келе жатқан салихалы елбасылары бар да шығар, апталарға, айларға созылған «ақтабан шұбырындының» ұзақ сапарында тағдырдың сілесіне қалған елдің, малдың өңі көрден шыққандай. Ғ.Біл.

Қырсыққа шалдықты. * Бұрын ауданнан өкіл, бастық келсе, ең әуелі Сүкең үйіне тұмсық бұрып, емексуші еді, олар да ат басын басқа аулаға бұра бастады. Осы бұрылудан бастап тағдыр да Сүкеңе теріс айналды ма, әлде контузиясы ма, әткел аттан түсіп, қой соңына ерді. М.Қаб. * Ақыры уақыт өте келе болған іске амалсыз көнейін дедім. Тас түссе талайынан, жағдайдың бұлай болғанына, тағдырдың теріс айналғанына мен өзімді кінәладым. Ә.Асқ.

Бір жолды таңдап, бірікті, мүдделес болды. ~ Адамды туыстыратын тұрмыс-ау. Мына жұмысшыларшартараптан қосылған енбек адамдары. Бір туысқан адамдай, бір қазаннан ас ішіп, бір ұядан қаржы ұстап, барлық тағдырларын қосқан. С.Бег. Жұптасты, отау құрды. ~ Бір қызық жай: екеуі оңаша сөйлесіп, сырласып, тағдырларын қосуға келіскенкүннен бастап, бір– біріне жолауға жүрексінетін әдет тапты. Ә.Тар.

Сөзі мен ісінде тұрақ жоқ, жылпос адам туралы. * Табанының бүрі жоқ берекесіз қызталақ, сөйтіп, азын-аулақ ьақ- дәулеттің басына су құйып бітірген. О.Сәрс. * «Табанының бүрі жоқ сужықпас еді, бірігіп асап, тағы біреудің обалына қалып жүрген шығар. Не болса о болсын, ол да адам ғой». Қ.Түм. * Иә, ауысып кетті. Орнына Георгий Федорович Марченко деген кісі келді. Онымен үш ай істес болдым. Табанының бүрі жоқ, тайғанақ, жалтақ кісі екен. Ә.Нұрш. ~ Арыстың жағасындағы шайқас әлі аяқталған жоқ, өмір бойына жалғасып келеді. Есейе келе олардың қатарына тоғышарлар мен тойымсыздар, табанының бүрі жоқ алаяқтар қосылды. А.Уай.

Өнегелі істері елдің есінде қалды. ~ Ұлы Жібек жолының бойындағы жеті кенттің бірі Алматы арғы тарихын айтпағанда, бертінде Кенесарының өзі келіп шатыр тіккен, Ахаңдардың, Жақаңдардың табанының ізі қалған, ұлттың байырғы интеллигенциясының Отаны, киелі, қасиетті жер. Демек, киемен ойнай беру ешкімге опа бермесе керек. Қ.Сәр. ~ Өзағаңның Торғай облысының мәдениетін қалай көтергені ел ішінде аңызға айналды. Торғай облысының Амангелді, Жангелді аудандарын жиі араладым. Өзағаның табанының ізі қалған, рухының табы лаулаған жерлерде көп жүрдім. Марат, Жанай атты бажаларым Өзекеңді ауыздарынан тастамайтын.О.Қау.

Құры, жоғал. ~ Бойковқа ашулы көзін қадады. — Айтқанымыз айтқан, осы істің, арты насырға шаппай тұрғанда, табаныңды жалтырат, Бойков. С.Ом. ~ Енді көп мыжыма. Алды-артыңды абайлап сөйлемесең табаныңды жалтыратып, ертең осы уақта Ақкөл шекарасының рғы жағында тұрасың!.. Ш.Рах.