ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Пешенесіне бұйырған тағдыр. ~ Жұкең аға ақтық аманатында: «Өкімет ұлттық аймақ орнатып беріп жатыр екен, сондағы қандастарыңның ортасына жетіп, өсесің бе, өшесің бе не көрсеңдер де тағдырдың басқа салғанын бірге көріңдер» деп өсиет айтқан соң біз де кешікпей көштің бетін бермен бұрдық. Ш.Рах.

Сабырын жоғалтты. ~ Сол кештен соң көп ұзамай басталған құпия кездесулер бозқырау түскенше тыйылмап еді.Екі жастың тілегі бір арнаға құйылып, жүректері бірге соққалы тағаттан айырылған. Ү.Жәл. ~ Мәтнияз бірдеңені ойға алса, қашан бітіргенше тағаттан айрылады. Баяғыда қазақ арасында жалғыз үй қалатын жолы да, Әнетейдің налығанын көре тұрып, тыңдаған жоқ-ты. Қазір де Сыр бойында байласан тұратын емес. З.Шүк. ~ Екі жастың тілегі бір арнаға құйылып, жүректері бірге соққалы тағаттан айырылған. Ү.Жәл.

Тағдырға мойын ұсынды. * Үшінші сағатта: – Жеміс жұлғаным, менің Тағдырдың заңына көнгенім, – деген сөз шығарды. Төртінші сағатта: – Тағдырдың дегеніне көнбегенімнің өзі көнген болып шықты, – деді. А.Байт. * Естідіңдер ме, ағайын? — деді дауыстап Құлбаба көкілташ. — Енді сенетін кімдерің қалды? Одан да тағдырдың дегеніне көніп, өз еріктеріңмен беріліңдер! І.Ес. * Әйтпесе мұның жары Ақтан емес, осы Есімхан болатын-ақ реті бар еді. Олай болмады, өмір өз дегеніне көндіргені. Ө.Ахм.

Сабырсызданды, шыдамы бітті. ~ Көптен сарыла күткен өмір қуанышына емін-еркін кенелгенше тағаты таусылып алып-ұшып тұр. Ә.Кек. ~ Түннің бір уағында ғана қалаға жететінін ойлағанда тағаты таусыла тынышсызданып кетті. Ж.Шаш. ~ Енді не болады, мылтық өні шыға ма? Деген хабарды күткен Шөке бастаған топты азаматтың тақаты әбден таусылды. Б.Жұм.

Болған іске мойын ұсыну; пешенесінен көру; маңдайға жазылған тағдырға бас ию мағынасында. * Жәнібек Керей сұлтанмен іштей жер танысып, ақылдасып алғаннан кейін, ханмен бірге аңға шықпақ болды. «Тағдырдың жазғанын көріп алармын, — деді ол, — егер ажалың келсе, алтын сандық ішінде тығылып жатсаң да табады. І.Ес. * – Ақтай алдына салып айдағанынан- ақ безгенмін бұл жаннан, – деп тынды ақырында. – Артымда шулап қалар балам жоқ. Шешем мен кішкене інім тағдырдың жазғанын көрер! Т.Сәук. * Ал менің айтарым, өмірде жолым болып келеді. Тағдырдың жазуы шығар, қайда жүрсем де ылғи бір жақсы адамдарға кездесіп отырдым. Қ.Қайс. ~ Тағдырдың жазуы солай, жасарын жасап, асарын асап, бұл дүниені шайқап өткен Әбілпейіздің өліміне өкініш жоқ. Ш.Рах.

Өмір қиыншылығы, мойнына түскен ауыртпашылық, зауал. ~ Тағдырдың ноқтасына басын ұсынған Балуан Шолақ аз жасында көрген өзге зорлық — зомбылығын ұмытуға тырысты және ұмытты да, бірақ, өзгені ұмытқанмен оның жүрегінен жабысып айырылмайтын бір ғана дерт бар. С.Мұқ. * Бірақ басқа бір киілген тағдыр ноқтасынан босану оңай емес екен, Ши- амбының шырмауынан шыға алмай, осы төңіректе қалып қойды. Қ.Жұм.

Жазғанның мойынға артқаны. ~ «Өмірін берген Құдайым, ажалын да беріпті. Тірлік арты өлмек-ті, сабырлық қылсақ керек- ті», — деп тағдырдың ісіне амалсыз мойынсұнып, қайғысын ақылына жеңдіріп, жанына уақыттық жұбаныш тапқан. Д.Рам. ~ Жаттықтырушысы Бағдат Кәменұлы бұл қайғылы оқиғаның тағдырдың ісі екенін, оның өзі үшін өмірін қиған Мейіржан үшін де өмір сүруі керектігін шәкіртіне тү-сін-діріп бақты. Н.Жаз. ~ Тағы да қазақтың ежелгі көнбістігіне салып: «Тағдырдың ісі шығар?!.» — деп, жылы жауып, жыл сайын жазда Қытайға емделуге келеміз… Қ.Ғабд.

Басқа түскен ауыртпалық; уайым-қайғыға батырған оқыс кесепат. * Тағдыр оғы, ей, адамды басқа ұрма! Майдан десе ораласың сен еске: ер бейнесі, ал, елесте, елесте! Ж.Нәж. * Жанарымнан ағып түскен бір сәуле, Тағдыр оғы көздегенде көзімнен. Р.Ниязб.

Басына іс түсті, қайғыға душар болды. ~ Тағдырдың кез болып тұр кермесіне Тайпаланған талай жорға, талай тұлпар Тағдырдың кез болып тұр кермесіне Солардан жаным – тәнім ардақты емес, Орынсыз күйзелейін мен несіне?! А.Байт. ~ О бір сүйегіне басылған, кетпес таңба ғой. Бірақ құдайшылыққа келгенде, Ақбілек сорлыда не жазық бар? Өз еркімен барған емес, тағдырдың кермесіне кез келді. Бұл алмаса оны кім алады? Ж.Айм. ~ Бір кезде Қарашолақ өзінше мәдениет ошағы болған. Төрт бөлмелі ағаш үй салынып, ауылнай үшкөл ашылған. Бергі заманда үшкөл үй тағдырдың кермесіне кездесіп, ағашы, тақтайы Қарашолақтың пештерін қыдырып, бұл кезде топырағы күлтөбеден бұйырған. Ж.Айм.

Басқа түскен қайғы-қасырет. ~ Гүлжиһан қайғылы ғой, ауыр ғой жас шақта мұндай тағдыр соққысы! Енді не болмақ? Папасы қандай ақыл бермек? Х.Ес. ~ Ахметқали, алғашқы кезде, тағдыр соққысынан мәңгіріп қалған ғой, еңбек кімді адам етпеген, әлі – ақ ширап кетер деп ойлаған. І.Ес. ~ Ақ халат киген қақпақтай жауырынына, сүйекті, ірі бітіміне қарап бұл кісі оңайлықпен тағдыр соққысына мойып, өмірі илікпестей көрінетін. М.Сүн.