ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Өңін кетірді, сәнінен айырды, тыныш тірлігін бұзды. ~ Бұрын Жанай көбіне Бақытпен билейтін. Бұл жолы жоламай қойды. Қыздың әлгіндегі қылығына ренжіген еді. Бүкіл бір кештің сұрқын қашырды. С.Мұр. ~ Суық сұр бұлт жабағы жүнденіп, аспанның сұрқын қашырып, салбырап-салбырап тұрған еді-ау. Ол ғой желтоқсанның он жетісі еді. Ә.Нұрп. * Кеңірдектен қарға қылқынған түп-түп ши мен селдірей өскен тобылғы, жыңғыл кебін жамылып серейіп-серейіп жатқан дөң-жоталардың басында жоқтау айтып тұрғандай, уілдей сыңсып, онсыз да жүдеу даланың сұрқын одан сайын қашыра түседі. Т.Сәу. ~ "Егінімді жедің ғой" деп зарлап барғанда, аяғының ұшына отырғызбай, әке бабасынан боқтап, Тәкежан мен Майбасар қуып тастапты. "Елдің сұрқын кетіріп, қайдағы сұмдықты бастағандар. Жер тырмалап, қоныс-өрісімнің құтын қашырған сұмырайсыңдар" деген. М.Әу.

Жүзінен зәр тамып тұр. ~ Тоңнан тон киген қара жердің де сұсы қатты, қамданып қалсаң — қамданып қалғаның, қамданып қалмасаң — алданып қалғаның, өз обалың өзіңе, менен қайыр, менен мейір күтпе дейтіндей. Ә.Тар. ~ Ғасырдың екпіні зор, сұсы қатты, Ызғарлы қабырғаға қысы батты. Күйдіріп аптабы да аямайды, Шүмектеп тер құйылып, пысынатты. Д.Бай.

Өңі суыды, солғын тартты. ~ Аспанның сұры бұзылып, тұтасып тұр. Қар жауатын сияқты… С.Мұр. ~ Данның ұялысы шар ете қалды. Сарт еткізіп баса қойды. Қайта шырылдады. Тыңдап еді, сұры бұзылып кетті. АҚ. "Дара сезім".

Берекесі кетті. ~ Сұңқар деген — тіршілікке нағыз іңкәр дарындар. Еркін ұшып шығу үшін биігіне қалаған, Оларға сол арадан Жайлы ұя салыңдар Және ерекше жағдай жасап бағыңдар. Сонда майда құстардың сұсы қашып, Еңсесін сұңқарлардың мысы басып, Іздеу үшін жанға жайлы басқа орын Тастай қашар сол әуежай аспанын. М.Шах.

Бет-әлпеті бұзық, зәрлі. ~ Білгенге бұл сұмдықтың сұры жаман, Байекең Махамбетті қырына алған. Жәңгірге жаман хабар айтқалы тұр, Бұрында естілмеген тірі жаннан. С.Тұрғ. * Батыстан қорғасын қара бұлт шығып, көкжиекті көмкере қымтап бізге қарай жылжып келе жатты. Сұры жаман, соған қарағанда жаңбыр болатын түрі бар. Ә.Асқ. ~ Шалқасынан жатыр екен Қозбағар. Ыстық жасы самайын сызады. Қара көлеңке тас камераның сықпытын көргісі келмей көзін жұмды. Әлгі елеске қайта еніп мына сұры жаман сұрқай тірліктен баз кешкісі келді. С.Ел. * Сонда не істейміз? – Кім білсін… Өзіңді ойласаңшы, анау милисаңның сұры жаман. Н.Дәу.

Ашулы, ызбарлы. ~ Бірақ анау терезеден үңілген қап-қара тамұқ дүниенің сұсы неткен суық. Ж.Шәк. ~ Жарық жоқ. Селт еткен жан баласы байқалмайды. Жым-жырт. Әлде, жұрт мына сұсы суық мәшине, қарулы жендеттерден сескеніп көрінбей қалды ма? С.Ел. ~ Ашуланғанда пышақтың қырындай сылыңғыр қара жігіт Шегенің сұсы тым ызғарлы еді. С.Ел. СЧИТАТЬ ЗАЗОРНЫМ Мін көрді

Жүзі оң емес. ~ Бүкіл Жамбыл облысындағы ең ірі май-ірімшік заводы осы Красногордан салынбақшы екен. Құрылысы басталғанына бірнеше жыл өтсе де, бітетін сұры жоқ көрінеді. Б.Тоғ. ~ Зияш Әшірдің аңысын аңдап бағып еді, оның көнетін сұры жоқ ақыры үгіттей бастады: – Сен удай массың ғой, Әшір. Осы қалпың да жетпей ме? М.Мақ.

Тағдырдың маңдайға жазғаны болды д.м. ~ Теңіз де, қиял да жоқ. Аз алданыш, қуаныш та сөне берді. Тағы өмір шындығы. Тағы тірлік тартысы Абай алдына еселі сыбаға тартты." М.Әу. ~ Өкінер, қайрылып қарар ештеңе қалмаған. Тағдыр алда қандай сыбаға тартса да реніш, кейіс орынсыз. Бәріне ризамын. М.Мағ. ~ Келер күннің қандай сыбаға тартарын Кейқуат білмесе де, Алпамыс батырдың алысты ойлаған ақылына еруді жөн көрді. А.Сей. ~ Келешек қандай күйлер әкеледі? Не сыбаға тартады? Зәлімнің тіліне еріп, ел аза ма? Алпыс басты ақ орда жатқа жем бола ма? Жер қайысқан қол келіп, ел саса ма? М.Әу. ~ Бұл сөзді сендер тыңдап тілімді алсын, болған іске болаттай бекем болсын деп айтам. Басы сайран, түбі ойран, сырғанақ дүние сұм сыбаға тартып отыр! Өлімді естірткен кісі жан алушы әзірейілмен бірдей деген… Мен бүгін сендерге сол әзірейіл боп отырмын, шырақтарым! Ж.Ахм.

Сәнінен айрылды, мәні, берекесі кетті, абыржып, сасқалақтады. ~ Жанды, жансыз заттың бәрі тоңады, сұры кетіп, табиғат солады, айдай әлем жансыз өлік сықылды бо-лады. Жарқырап әсем жаз келеді. Жер жүзіне жан енеді. Жылынып, жібімеген зат қалмайды, қыбырлап, қимылдамаған зат болмайды. Қар басына қысым түседі. А.Байт. ~ Түсімде жапан түзде кезіп жүріп, Қорғансыз бір бақшаға келдім кіріп. Аяныш түсті ойыма сол арада, Қуарған ағаштардың түрін көріп. Семіпті сұры кетіп ағаштары, Көгерген жапырақ… С.Сей. ~ «Бұл не пакет, мынаны осынша абыржытқан?» -деп ойлады, урядниктің сұры кеткен, дірілдеген түсіне таңдана қараған Итбай. С.Мұқ. ~ Өмірімде тұңғыш рет барайын деп отырған қалаға менің де құр қол бара қоймасым белгілі. Сатып, пұл ететін бірдеңелерді, мүмкіндігі болғанша, мен — дағы қамдап ала бармақпын. Сосын соған мынау сұры кетіп, жұтап жүрген үсті-басымды біраз бүтіндеп, түзеп кайтсам деймін. Б.Соқ.

Әлдебір олжаға, үлеске ие болды. ~ Бұған тапқан айлалары — келген малды болыстарға бөліп айдатады, ондағы Ревком бастықтары байлар, немесе, солардың құйыршықтары, кімге үлестіретінін олар жақсы біледі… Бұл сыбағадан қаланын, байлары да құр қалар емес. С.Мұқ. ~ Сыбағадан құр қалатындай делебелері қозып, алды жүгіріп, соңы шұбатыла бүлкектеп ентелей түскен. Бірақ көздеген тұсқа жетіп үлгірген жоқ. Т.Сәу.