ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Жалғыздан-жалғыз қалып д.м. * Енді, енді міне… тірнектеп тұрғызған ұяңды өзің жоқта тас-талқан қып, тағы да соқа басың сопайып жалғыз қалдың. Ә.Нұрп. * Бүйте берсе, ешкіммен араласпай, кісіліктен кететін шығар; бірге қуанып, бірге жыласатын дос қалмай, бақсының моласындай айдалада соқа басы сопайып жалғыз қалатын болар түптің-түбінде. Т.Сәу. * Сенген дос, сыйласқан серіктері бір-ақ сәтте жалт беріп, беттерін теріс салды. Айналасы сыпырылып, соқа басы сопайып жалғыз қалған. Т.Сәу.

Көңілін бұзды. ~ Әлгінде айтылғандай, ретсіздіктер жұрттың соқтасын суытып, елге іріткі салды, толысын төгіп, ортасын шайқады. Қара бұқараны қойдай үркітті. Осыдан келіп, жалпақ қараңғы ел большевик дегенді құбыжық көрді. І.Жанс.

Жалғыз өзін. * Өрікті қадірлеп, ешкім еріп келмегені де қатындарға сөкетті көрінді. — Соқа басын сопитып қоя бергені несі!- деп тамсанысты… Ұрқия тоқалға шәй әперіп отырып, байқастады. Ж.Айм. ~ Ыдыхан соқа басы сопиып, жалғыз қалғандай күй кешті. «Қой, менің мұным не? Қайта осы құлындарымның бөлек-бөлек үй болғанын тілемеймін бе?» Өз-өзін қайрап, пендешілік кейпін жеңуге тырысты. Ә.Ыб. ~ Іші у ішкендей ашып, қасіреттен екі бүктетіліп қалады. Әсіресе, адасқан қаздай соқа басы сопиып жалғыз жүрген Мұқатайды көргенде, көз жасын тежеуге еркі жетпейді. Ә.Ыб.

Кімге тиісерін білмей жұлқынды. * Арақ ішіп алған әлдекімдер айғай-сүрең салып, солдаттарға ұмтылып, онсыз да соқтығарға қара таппай ашынып аласұрған елдің бүйірін қыздыра түсті. Т.Сәу. ~ Жүні сабалақтанып, қарны жабысқан Сары да соқтығарға қара таба алмай тұрса керек, жекпе-жеккке шақрудың рәсімін де жасамастан, бұған қарсы тұра ұмтылған. К.Сег. ~ Алып күш қара таппай соқтығарға, Адамды көргАлып күш қара таппай соқтығарға, Адамды көргеннен соң көп тұрар ма?! Қазандай басын шайқап, мүйіз төсей, Аялсыз тұра ұмтылды жоқ қыларға. Қ.Бәт.

Маңдайыңа жазылғаннан құтылмайсың д.м. ~ Тау беткейіндегі жылқы ішіндегі құлындар, құйрықтарын көтере тыраңдайды. Кешікпей соқалы басқа бір ноқта кигізерін сезбейтіндей. А.Кеңш.

Тағдырына налу ретінде айтылады. ~ О, құдай! Құлағы керең, көр құдай! Соқыр құдай! Не жазығым бәр еді мұншалық! Алатын болсаң, ит азапқа салмай, неге алмайсың! Б.Соқ. ~ Жүгірмек кет! Жүгірмек кеткір! Сендей бала бергенше, қу бас қып алсайшы! Соқыр құдай! Әй, о нес-әй! О заманнан бұ заман әйелін жасырды деген не сұмдық. Қ.Мұх. ~ Көз жасымды көрер дедім. Көретұғын түрі жоқ. Соғыс біткелі жылдан асты, аман болса, ендігі келмес пе еді. Не жылағаныңды, не құлшылық еткеніңді көрмейтін көрсоқыр құдайға несіне жалынам осы?». К.Қаз.

Әлдебір жұмысқа кірісті. * Айдарлар мұнда келіп соқасын батырғанда, күн ұясына отырып, аспандағы шарбы бұлт, қызыл шапақтанып тұр еді. Е.Зей.

Әркім өз теңін іздейді д.м. ~ Іш құста болып жүрсіз, ә? — Елтай басын изеді. — Соқыр атты қотыр ат табады. Біз солай екеміз. Танысып қоялық, айыпқа санамаңыз… Белгібек! — Елтай… Шашлық қайталайық. М.Қаб. .

Жанын шығарды, аямай қинады, ұрып-соқты. * Кино қызықты болды. Советтің солдаттары Гитлердің әкесін танытып, соққанда сөлін, қаққанда қанын алды. Тықсыра қуып, желкелеп, жұдырықтап жеңіп шығады. О.Бөк. ~ Қос айғырдың арқырай кісінескеніне елігіп, шабыс тілеп, тынши алмай тыпыршыған аттарының басын еркіне жіберген жылқышы жігіттердің қиқуы сойқан. Сытылып шығып, әрқайсысы аулақта қалған өз үйіріне қарай сынаптай сырғыған қос айғырды соққанда сөлін, қаққанда қанын алып, тықсырып қайыра қуып келмек. Н.Сам.

Негізсіз үміт, ақталмас бос қиял. ~ Фәйі бос емес,— деді тілмәш жоғын сылтау етіп. Теңдік тілеп, теңескісі келіп жүрген — соқыр дәме жігіттерді сол ізімен қайта қайтарғысы келген. Ж.Ахм. ~ Ал бізде «өзара тығыз байланысқан әлемде өмір сүреміз, бізге бұл індет келмейді» деген соқыр дәме болған шығар. С.Тасб.