Қорқытпақ болып, желкесін күдірейтті. ~ Механик, электрик боп істейтін, орыс, хохолы аралас, бес-алты еркек бар еді, желкелерін күдірейтіп ашықтан-ашық сес көрсетуге көшті. Т.Сәук. ~ … Ботпай екі серігінің ерегісін естіп, қолындағы қамшысын көтеріп, сес көрсетті… О.Сәрс.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
СЕРПІЛІП ҚАЛДЫ
Сергіп, марқайып, рухтанып қалды. ~ Арыздасқаннан кейін де жазылып кетуге болады екен ғой деген бір үміт жүрегімізде тұтанып, кәдімгідей серпіліп қалдық. Т.Әбд. ~ Елге жетіп, жақын- жуықтарымен қуана қауышты. Аз ғана күн ауылдан ұзағанда елді, жерді қатты сағынып қалыпты. Ауылдың ауасын жұтып, суын ішіп, кәдімгідей серпіліп қалды. Ү.Жәл. ~ Тынши қалған жұрт Павлодар трактор заводының көтеріңкі міндеттемесі туралы киножурналдан жыланбауыр көк тракторларын танып әжептәуір серпіліп қалды. К.Хам. ~ Көңіл күйі де бүгін өзгешелеу екен. Теңертең әжесі ескерткен бір жай жан дүниесін аударып, басқа бір арнаға салып жібергендей болған-ды… соның арқасында аржағына саңлау жүгіріп, сәлде болса сергіп, серпіліп қалды. С.Үс.
СЕСІ ҚАЙТТЫ (АЗАЙДЫ, ЖОҒАЛДЫ)
Ашуы басылып, зілі қайтты. ~ Люда екеуі Сәнияны жылатып тынғанымен, Ленаның қайсарлығына "тұмсықтары тиіп", сестері қайтып, айтарын айта алмаған соң Құралай іштей мүлде қатая түскен … Ә.Тар. ~ Күші қайтты ма, сесі азайып әруағы қашқаны ма? Қалаға келсе- ақ құты қашып, берекесі кететіні қалай? Алдымен анау күшік шәуілдеп балағына жармасты. С.См. ~ Жортуын жасаған талай түндерде тобықтан ұрғызып, томардай қулағанында да дәл қазіргідей тоқайраған жоқ екен. Сүлдесі ғана қалып, сесі жоғалған. С.См.
СЕРПІЛІС БАР
Әлдебір игі өзгеріс, жаңа қарқын, соны талпыныс бар. ~ Алда-жалда көлденең өтіп бара жатқан біреу жөн сұрай қалса, бәрі жамырай сөйлеп, жібермей жарты сағат түсіндіретін. Бүгін күндегідей емес, серпіліс бар. Құнжыңдап әлденені қызу әңгімелеп отыр. Т.Сәу. ~ Мансияның бір байқағаны, әкесі мен шешесі бұрынғыдан ширай түскен бе, әлде көптен көрмегендіктен бе, бойларында бір серпіліс бары сезіледі. АҚ "Өткен өмір…"
СЕСПЕЙ ҚАТЫРДЫ (ҚАТТЫ)
Алып ұрды; естен тандырды. * — Обиып отырған жеріңде сеспей қатырайын ба осы, Қобыландыны білмесең, қай жерің қазақ, ей? М.Қаб. * Өзінің түрі адам шошырлық. Құдды ана жылғы Айбаршаның кейпі. Қоразбай қорқа бастады: мына тас маңдайына тисе ғой, сеспей қатады. Б.Тоғ.
СЕРПІЛІС БЕРДІ
Қозғау салды, қарқын қосты. ~ Болашақтың жарқын күнінен жаңа тілек күткен "Елім — айы" мұнда да намысына намыс қосып, арыған елін алдағыға үміт- арманмен қарауды үйреткен. Жабыққан бұйығы жандарға серпіліс беріп, бойына сергектік құйған. С.См. ~ Меніңше, осының бәрі жігерсіздігімізді, өзімізге-өзіміз серпіліс бере алмайтындығымызда жатқан жоқ па? Ә.Ысқ. ~ Кітапта тегіміз Түркі әлеміне серпіліс беру, Түркістанды жаңғырту, өзегіміз ауыл, жер мен тіл туралы, өмірдің мәні неде, жаңа технологиялар, жасанды интеллект, адам геномы, сана ғасыры т.б. туралы ойлар сараланады. /zhasalash.kz/
СЕТЕР ҚЫЛДЫ
Ежелгі сенім бойынша тәңірге арналған малды ешкім мінбейді, еркімен жібереді. * Ал, Қоңыржан, сен де разы бол! Менің атымды жылқыға сетер қып жіберіп, көзімдей көріп жүрсеңдер, разымын! Қош, көріскенше күн жақсы болсын!.. Қ.Тол. * – Бұл ел боп мінгізген атымыз, Әсаға. Ал өзіңіздің атыңызды бізге мұраға тастап кетіңіз, ырым болсын. Сетер қып жылқыға жіберейік. Қ.Тол.
СЕРПІЛІС ӘКЕЛДІ
Рухын оятты, талпыныс тудырды. ~ «Жеке адамға табынушылық және оның зардаптарын жою туралы» қаулысы жалпы халыққа, оның ішінде әдеби өмірге серпіліс әкелді. Ш.Сари. ~ Бодандық тұсында бостандықтың отын үрлеп оятқан мұндай рухани серпіліс әкелгені үшін де Мұхтарға тағзым. Т.Жұрт.~ Өзге өңірлерде әзірге баламасы жоқ орталықтың ашылуы батыс өңірі ғана емес, барша қазақ елінің рухани өміріне үлкен серпіліс әкелді. Б.Хал. ~ Қорыта айтқанда, Абайдың даналық танымдары қоғамдық санамызға серпіліс әкеле алатын қуатты да шуақты идеологиялық құралымыз. А.Ом. ~ Мұның бәрі қаланың мәдени, рухани өміріне үлкен серпіліс әкелді. Д.Төл.
СӘБЕТ САЛДЫ
Қолқа салды. ~ Ендігі бір заматта Қалдарбекке сәбет салғаным бар. Біздің әйелдің алғашқы, тетелес сіңілісін ұзату ыңғайына байланысты. М.Мағ.
СЕРПІЛІС ТУҒЫЗДЫ
Игі бағыттағы қарқынды үдетті. ~ Міне, елге деген, ұрпаққа деген махаббат! Иә, жақсылық сатылмайды. Ол санада серпіліс туғызып, жүректерде бүршік атады екен. Ә.Ысқ. ~ Бұл жаңалықтар бұқара халықтан жаппай қолдау тауып, ел ішінде аз да болса серпіліс туғызған. Қ.Жұм. ~ Ұлттық ой-сананың өркендеуі мен дамуына өлшеусіз еңбек сіңіріп, соны серпіліс туғызған дара да, дана тұлғаның бірегейі. Б.Әбілқ.
