Барлық ел, көпшілік. ~ Қалпындағы буазыған мамыражай дүние, мұның оқуға түсуiн аңдып тұрғанындай тегенедегi сүтше шайқалды да, мұқым жұртты абыр-сабыр жасады. Ә.Ыб. ~ …Мешіннің жұты иендегі жалғыз үйді де адаспай тауып, шыр айналдырғанда, мұқым елді талақ тастаған кісілік кейіп мұнда да дар-дар айырылды. Н.Қаб.

МҰЗДЫ АЯҚ (БОЛДЫ)

Шаршап-шалдықты, діңкесі құрыды, беймаза болды. ~ Жарғақ құлағымыз жастыққа тимей таңғы сегізде жылы төсегімізден тұрып, тоғызға қызметке кетіп, содан кешке мұзды аяқ болып бір-ақ оралып жүргенімді өзіңіз көрмедіңіз бе? C.Шайм. ~ «Шағырма жұлдыз — шарпы аяз, Мұңды келін — мұзды аяқ, Күннің несін сұрайсыз?.. — депті –мыс, Ертеде бір мұңды келін. С.Нұрж.

Қолдан келмейтін іс, қиял, бос дәме. * Луң Фаң ақ көңіл, адал адам бейнесіне кіруге мың зорланғанмен мұздан толқын тудыра алмады. Ғ. Қан.

Жайсыз әсер етіп, жанын түршіктірді. ~ Қанымкүлдің салмақпен айтқан сөзі келіншектің жүрегіне мұздай тиді. Ғ.Мұс.

Бақайшағына дейін қаруланды. ~ Тоқсан құлдың біреуі, Бүгіліп сәлем бермеді. Байды көзі көрмеді. Сонда бай тұрып бұрсанды, Мұздай темір құрсанды. Тоқсан құлдың бәрінің Атын атап шақырды. А.Байт. «»Ер Сайын») ~ Жұрттың бәрі Мәскеуді тастайық дегенде жалғыз Сталин емес пе, міз бақпаған. Соған қарап қалың ел рухтанып «Сталин үшін!!!» деп мұздай темір құрсанған жаудың бетін қайтарды емес пе Мәскеуді қорғап. С.Ел. ~ Мұздай темір құрсанып, Жекеге шығып қалыпты, Қаһарынан кәпірдің, Жер майысып алыпты. «Манас» (Б.Әлімж.) ~ Ақыры, аюдай ақырған, шамырқанып, шамданған көсемдер кейістік майданында кезікті, арыс ары жайдай шарт етті, кеудеде көк айғыр кісінеді, ашу-ыза борандай ұйтқыды, мұздай темір құрсанды. М.Азд.

Жүректі қарыған жайсыз, зәрлі сөз. ~ Әуре басқа іздегі алған Ауыр күйік кез келді… Сүйгенінен бір күн ақын Мұздай суық сөз алды. Маңдайына мұз тигендей Отқа толды көз алды. С.Сей. ~ Мұздай суық сөз естідім, Селк еттім, Көкірегім қарс айрылды шер кернеп. Кеудем менің қысылды да. Деміктім, Қара басты қас сұлуға теліппін. Ә.Ыб.

Бес қаруын сайлады, басынан аяғына дейін қару асынды. ~ Өздері шетінен қарулы. Қылыш, найза, шоқпар, қалқан, «граната» сияқты бес қаруы түгел. Мұздай құрсанып, атамандарын күтіп тұр. Ә.Тар. ~ Ниетіне тезірек жету үшін, Тоқтамысқа мұздай құрсанған мыңғырған қол беріп, Ақ Орда еліне – Ұрыс ханға қарсы айдап салды. Ә.Ыб. ~ . Алайда жер жағдайын жақсы білетін көтерілісшілерге мұздай құрсанған ол жасақ та ештеңе істей алмады. С.Ақт.

Тұла бойын тітіркендірді, жанын түршіктірді. ~ Ел-жұртының ертеңін ойласа жаны жай таба алмай, аласұрады. Көкірегіне тоңдай қатқан шер-шеменнің сызы жібімей, тұла-бойын мұздай қариды. Д.Рам. ~ Бұл қайғылы оқиға Рауанның да тұла бойын мұздай қарып, жай аққандай әсер етіпті. С.Жәм.

Бақайшағына дейін қаруланған, ұрысқа сақадай сай. ~ Мұздай қаруланған патша әскеріне отыз-қырық шолғыншы не қайран қылар? Г.Ниет. ~ Сан мәрте мұздай қаруланған ГПУ отрядтарымен қоян-қолтық шайқасқа да барыпты. Ұ.Досп. ~ Бұқар әскері соңына қанша түскенмен мұздай қаруланған орыс қолы маңайлатпады. С.Ақт.

Дін аман, сап-сау. ~ А, Хакең қалада ма? Үй іші аман ғой?—деп сұрады Әлібектен. — Қалада. Мұздай қара-көк аман. Х.Ес. ~ Тірі қалған үш жүз адамның бірде біреуі мұздай қара көк қалпында тұтқынға түскен жоқ — бұл олардың жүрек жұтқан батырлығының дәлелі, табанды түрде қорғанғандарының, ешқайсысының майдан алаңын тастап кетпегендігінің айғағы. Серв. ~ Апыр-ай, сіздерді көрмегелі коп болды-ау. Е, үй іштеріңіз мұздай қаракөк шығар… Бұл заманның несін айтасың, шіркін, жайнап тұрған бір гүл емес пе?! Ғ.Сл. ~ Біз аманбыз. Мамам сау. Бекең үй іші де мұздай қара көк. Әлібек Алматысына жүріп кетті. Х.Ес.