~ Әй, Қанат, батаны сен жасайсың. Алыстан келген қонақсың. Оның бер жағында, Ақтоты жеңгеміздің қолында өскеніңмен, шынын қуғанда құдасың. Жас секратар бас жейді. Бата сенен болады. Мұсылманбыз ғой? — деп отағасы көзін қысты. Т.Рыс. Ақиқатын айтса, шынына келсек. ~ Ал мынау адам баласы құдайды ұмытқан. Өздерін сонша ақылды, керемет санағанымен, шынын қуғанда қандай қораш! Қандай лат!Құс құрлы махаббат, құс құрлы опа болмады-ау бізде!.. — деп зарлап қоя берді. Ж.Сәм. * Әй, Қанат, батаны сен жасайсың. Алыстан келген қонақсың. Оның бер жағында, Ақтоты жеңгеміздің қолында өскеніңмен, шынын қуғанда құдасың. Т.Рыск.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
ШЫМЫЛДЫҒЫ ЖЕЛПІЛДЕДІ
~ − Сәбиді қорқытуды… Не өшіңіз қалып еді? − Мен еркелетіп тұрмын. Шымылдығың желпілдеп… Отырмаймысың өз жайыңа. − Еркелету үшін ең әуелі айнаға қараңыз. Бала түгіл өзіңіз шошып, ағаш атқа мініп кетерсіз. М.Қаб.
ШЫҢЫЛТЫР АЯЗ
Бет қаритын суық. ~Аспан шыныдай жалтыр, кешеде кірлеген күртік қар, ауада ызғар бар, шыңылтыр аяз шағып тұр. Н.Сер. ~ Таң сібірлеп енді атып келеді. Дүние тып-тыныш. Тып-тыныш дүниенің бетін шыңылтыр аяз жалап тұр. Н.Дәут. ~ Сумаңдаған суық жел алып ұшақтың жылы салонынан шыққан жолаушылардың қойыны — қонышын кеулеп, денесін тітіретті. Шыңылтыр аяз бет шымшиды. С.Дос.
ШЫЖЫМЫНА ОРАЛДЫ
~ "Шыжымына оралып, итжемеде өлетін болды-ау", — деп, Көкжендетін аяған Сері: "Бопым, Бопымдап" шақырып, көрінген тоғай құсының шаңқылдаған даусына елегізіп жүре-жүре, тас қараңғы орманға қалай бойлай кіргенін де аңғармады. С.Жүн.
ШЫЛБЫР ТАСТАДЫ
~ Иә, ел еркіндігі, ел азаттығы туралы заңдар қабылданған тұстарда жарғақ құлағы жастыққа тиіп жарымағандар санатынан Сафуан жиі көрінді. Жас жазушының шығармасына шылбыр тастау, классик жазушының музейін ашқызу, мазарын көтерту — бәрі де оны мазалайды. Х.Ерғ. ~ Мен жақсылап жүргенде, Ол жамандап үлгірді. Талай тастап шылбырды, Сүйреп едім құрғырды, Есін жинап алған соң Жігерімді құм қылды. Х.Ерғ.
ШЫҚ БЕРМЕС ШЫҒАЙБАЙ
~ Қ а л и. Бұл заманның шық бермес шығайбайы үйінде ме, көрсетші көзіме! Орынбасар. Арқасымен қарсы алып міне тұр, тақсыр! Ғ.Мұст. ~ Оймауыт даласынан Нарқамысқа қарай шұбырған аш ел Құлатайдікіне соғып түней -түстене өтеді екен. Құлатай сол жылдары "шық бермес Шығайбайдан" асып түседі. С.Ел.
ШЫЛБЫР ТАСТАР ЖЕР
жАҚЫН ЖЕР.
ШЫҚҚАН КҮНДЕЙ ШЫНДЫҚ
* Ұрлап кетсе, күйеуіне күшпен қосқан болса – екі арада анау айтқан махаббат та болмаған ғой… Иә, қайдан болсын, ол жағы шыққан күндей шындық. Ә.Асқ.
ШЫЛБЫР ҮЗІСПЕДІ
~ Аспан ашылған. Ат жауырындай ала бұлттар аунап барады. Бозбала Сұңқардың көңілі көтеріңкі. Әкесі ғана әлі суыққабақ. Одан шылбыр үзіспей қапталдасып Алаш келеді. А.Алт.
ШЫҚҚАН МҮЙІЗІҢ ҚАНЕ
Не қайыр таптың д.м. ~ – Әй, қақпас, – деді қызылкөз әйел, – ішпесең қой, сен баяғыдан-ақ татпаушы едің, шыққан мүйізің қане. О.Бөк.
