ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Есінен мүлде шығып кетті. * Екі көзі қыздарда боп жолды ойламаған Көкенай бұл маңда ескі тоғандардың сорабы барын тарс ұмытыпты. С.Сағ. * … соңғы жылдары тірнектеп жинаған азын-аулақ тиын-тебеніне ешкі сатып алайық, балалардың ерні аққа тисіндеген өзі еді. Енді сонысын тарса ұмытып, қабағынан қар жауып тұр. Б.Алд. * Содан көкең темір жұдырықтың зәбірін тарса ұмытты, қызыл жағалы жігіттерге әкелеп-көкелеп жүз елу сомды және санап берді. Д.Досж.

Сатып алушыны алдап, тауардың салмағын дұрыс көрсетпей, пайда тапты. ~ Таразыдан жеп, халықтың еңбегін алдаған саудагер тасбақаның денесіне, күң жұмсап, құлды дүрелеп, еңбек ақысын бермей, өзі еңбекке қолдың ұшын да тигізбеген, жатыпішерлердің жанын Алла тағала аямайды. АҚ "Арпалыспен…" ~ Көне Мысырдың "Марқұмдар кітабында" мынандай жазулар бар екен: « Мен ағын суды бөгемедім. – Мен ешкімді өлтірген жоқпын. – Мен таразыдан жеген жоқпын. – Мен әлсіздерді жәбірлемедім. –Мен ешкімнің көз жасына қалмадым». Осы өлшеммен келгенде, қазір бізде қалай? Ш.Мұр.

Оқыстан ұмытып қалды. ~ Қазан суытып жібермек боп қойған. Қыздың әлегімен жүріп тарс есінен шығып кетіпті. «қайырымсыздар- ай, біреуі босата салса қайтеді екен! С,Ас. * Қазақ шіркін өрістен мал қайтып, ауылы азан-қазан болып кететін сол апақ-сапақта аңдыған қатынын, қорыған қызын тарс есінен шығарып, сиырын байлап, қойын қоралап, жылқысын тұсап, отпен жағаласып, ошақпен алысып, сіңбіруге мұршасы келмей кетеді емес пе. Н.Дәут. * … Қазір мына кісімсіп отырған немеге сәл ыңғай танытшы, өкімет деп өбектегені тарс есінен шығып, екі қара санының арасына қарай ұмтылсын. Н.Дәут. ~ Сол сеніммен аруақтап ауруханаға кірген діндей- діндей жиырма жігітті көрген медсестра қыз кірмеу керектігі, үзіліс екендігі тарс есінен шығып, есікті қарсы алдымыздан қалай кенінен ашып тұра қалғанын анық аңғармай қалды. М.Қаб.

Шамасы, дәрежесі бірдей. ~ Дегендей, тосу келді енді. Партия беріп басшылық Кедейлер жеке меңгерді. Байға жасап шабуыл, Таразысы тең келді. Ә.Тәж. ~ Таразысы тең келді талғамымның, Е, Қудай бақытты ет деп жалынамын. Қырандай қанат жайып ұмтыламын, Бақ іздеп биік шыңның асқарынан. Ә.Пош.

Оқыстан шыққан дыбыс. ~ Тарс еткен дауыстан есін жиған жігіт оң жақтағы түймешені байқап, жұдырығымен періп қалды. С.Досж. ~ Тарс еткен мылтық дауысымен жарыса, Досжанның қатарында келе жатқан қара сұр атты жігіт, қардың үстіне далаң ете түсті. Т.Рыск.

Жөнсіз салғыласу, таласу туралы. ~ Еліктегіштік қасиет ерімізден әлі де түспей, таралғыға таласып, құйысқанға қыстырылып келеді. Ө.Орал.

Оқыстан ашу шақырып, долданды. ~ — Дядя Ваня, мен бара алмаймын. Ит ұрламаймын… — деп, бұл да тарс жарылып, қарсы кеп қалған. — Е- хе! — Иван таңырқай қарады. — Сен не оттап тұрсың?! Иттен туып, іннен шыққан хайуан! Өлексе… — деп Ваня- кочегарды ыза буды А.Алт.

Әбден ысылған, жинақы. ~ Өткелшінің сұқты көзі өзіне бөлекше қадалғанынан қаймықты ма, әлде жасы үлкен әріптесінің бейтаныс жанға жылы шырай танытып қалбалақтағанда өзінің үнсіз, елемей қойғанын әбестік көрді ме — сары жігіт те созалаңдай көтеріліп, ерін емеурінін білдірді. Өзі ұзын бойлы, таралғыдай тартылған жігіт екен. М.Сүн.

Аузыңды жап, үніңді шығарма. * — Әй, шошқа! Тарт тіліңді Мен сені өліп кетсем де жібермеймін! Сені жіберіп, менің басым екеу емесі Күшті болсаң бар ана Нұрәліге! Б.Соқп. * Мен арасына өзімнің пайдама шешілетін бірнеше оқиғалар қосып,шөп басында болған жағдайды баяндап бердім. Мәселен, басқарманың «тарт тіліңді» деп жетіп келетін жерінде, керісінше, мен жетіп барған болып шықтым. Т.Әбд. * Басқарма атын тебіне түсіп еді, мен жерден шыбыртқымды алдым. Бірақ ол менен қорыққан жоқ. – Тарт тіліңді — ден қамшысының тобылғы сабымен кеудемнен нұқып жіберді. Т.Әбд.

Алыс жолға, ұрысқа көлігін дайындады. ~ Орыс пен Жапан соғысы 1904-інші жылы болды. Сол кезде-ақ тарихшылар бұл соғыс Жапанның елдігін көрсеткені, таралғысын тартқаны деп топшылап еді. Ж.Айм.