ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

~ Алдияр, қадірлі ата, еркің білсін, Егескен ершігешке балаң күлсін. Садаға ажарыңнан кетірейік, Өртеніп өкінгеннен шашын жұлсын. М.Әу. ~ Оқу ісінің меңгерушісі қайыстай боп қатып қалған тастай берік кәрі қыз Күләй Ормановтың сабағына кірген екен, басын ұстап, шашын жұлып, ойбайлап шығыпты. Ә.Тар. ~ Ақсақал,- деді ол,- председатель Тінәлиевке айтыңыз, өзі кеп көріп кетсін. Мұнда үш түйір соқамен ештеңе бітпейді. Берген тапсырма орындалмайды… Шекіш шал қайтуші еді, тұра қап шашын жұла бастады. Колхозда ақылды бригадирдің де айдарынан жел есіп жүрмейтінін Сұлтанмұрат сонда түсінді. Ш.Айт.

Молынан; ҚИСАПСЫЗ КӨП. * Жаз жимай қыс азығын жатушы едің, Арзанға қымбатыңды сатушы едің. Еңбекпен табар пайдаң болмаған соң, Борышқа шаш етектен батушы едің. М.Дулат * Былтырдан бері отыз отар қойға машинамен тасыған суды есептеп қараса — шығын шаш-етектен! Б.Тоғ. * – Қазинесі кең Құдай, пендесіне берейін десе ризығы шаш етектен ғой. Көктен тілегеніңді жерден беріп қораң ешкіге толып шыға келгенін қайтерсің,– деді де, Сары Шая үйіне кетті. Ә.Нұрп. * Егерде коллекциялық нәрсе болмаса, егерде бір байдың үйінен немесе мұражайдан ұрланып іздеуде жүрген нәрсе болмаса, онда шаш етектен байыдың, бала. Т.Әсемқ. * Көпжасардың арақкештігіне күлетіндерден көрі, ішуді құптайтындар шаш етектен болатынына Қанаттың көзі жетеді. Т.Рыс. * Ол үшін бүркеніп тұрып жатуы керек. Оған жағдай қайда, осы үйдің кәкір-шүкір шаруасы шаш-етектен. М.Сүн. Ас та төк, мол. * Бұл лақапқа бей сеніп, Шамды Мәкканың ғұлама молаларына талай рет қаратты. “Оның бойынан мылқау сиқыршының дуасын қайтарған адамға шаш- етек сый тартамын”, — деп жар салғызды. А.Смай. * Содан бері аттай зулап бес жыл өткен, бірақ ол бұл елге қайтіп ат ізін салмаған; қысастықпен емес, тіпті шаш-етек шаруадан қолы тимеген-ді. О.Бөк. СИН: КӨЗ ТҰНЖЫРАЙДЫ; АЯҚ АЛЫП ЖҮРГІСІЗ

* Раушан қатты қайғылы, өңі солып жүдеп қалған, тіпті шашына ақ кіре бастаған. Т.Ахт.

Тым көп, өте қымбат. * Пальтоның бағасына шаш жетпейді. Қанша деп жұрт сұрап алады да, естерінен танып қала жаздайды. Б.Соқ. * Президентке дейін сөзін өткізіп, санаса — шаш жетпейтін шаруаны дөңгелетіп тындырып отырған қала әкімінің алдына кіріп шығудың өзі тау қопарғандай үлкен шаруа. Д.Досж. //ШАШТАЙ КӨП

~ Шашымды қылау басты, бірақ жаралыстың қалай құбылуын, барлық дыбысын құлағым əлі естиді. Ж.Айм.

* – «Шаш сипардың» жөні менікі емес пе? – деп қатындар Қара бəйбішені қамалап жатыр еді. Ж.Айм. * Қол ұстату, шаш сипату деген атақты ырымдар осы. Шаш сипардың алдында күйеу жақтан берілетін үлкен сыйы болады. Жаңағы Абайды мысқылдаған ашық жеңге сол шаш сипарды Ұлжаннан бір сыбаға ғып алған екен. М.Әу. * Қол ұстасар, шаш сипар, көрпе қимылдатар секілді анайы ырым- жырымдардың бəрі кейінге – күйеудің ұрын келер тұсына қалдырылған. З.Қаб.

~ Бұқар тұрған жерінде бір тізерлеп алып термелей жөнелді. Ашық даусы тау бүркітінің саңқылындай отырғандарды түгел елең еткізіп баурап барады. — Ер жігітке жарасар Қолына алған найзасы. Би жігітке жарасар, Халқына тиген пайдасы. Ақсақалға жарасар Тілеуқорлық айласы. Келіншекке жарасар Емшектегі баласы. Қыз он беске келгенде Шашынан көп жаласы. Бұл жалғанда бір жаман Ағайынның аласы, – деп түйдектетіп барды да, шешіліп кетті. С.См. ~ Қанбай ма оның табасы. Көзіңменен көрмесең, Мынауың қалай демесең, Шашынан көп әйелдің Жабылатұғын жаласы. "Мақпал — Сегіз".

~ — Арам болса қайтеді? Мына тұрған қаланың базарына апарып сатамын, сатамын да шаш-етектен пайдаға батамын. Кәне, мешайт етпей, әрмен тұрыңдар! М.Қаб. ~ Айтса да алты күннен бері тор, тұзақ түк ілмей,көзі көкшиіп отырғанда өз аяғынан қораға кіріп жатқан қыруар киіктің мүйізін сатып шаш-етектен пайданың астына қалса несі кетеді? Ә.Нұрп.

~ «Бұған да амал табылар. Ұнатсаңыз, халайық, Бұл он күнге лайық Жүсіп деген бір сұм бар. Базарда ылғи ер істер, Өзі шебер мініскер, Нағыз найсап, шаян тіл. Осы отырған бәріңді, Жазаласа ханымды, Ұры¬қары дейтін ол! М.Жұм.

1. Алдына жан салмайтын жүйрік ат, қызыл тілді шешен, саңлақ өнерпаз туралы. * Ат жалын тартып мінгеннен кейінгі саналы ғұмыры шашасына шаң жұқпас тұлпарлар үстінде өтіп келеді. Д.Рам. * Шашасына шаң жұқтырмас қайран жүйрік қартайыпты. Баяғы дүбір, бұрынғы даңқ жоқ. Ү.Жәл . * Қиыршық құмға тиіп, табанының қышыры әлі қажала қоймаған, тұрасын қайрақ тас тілмеген, шашасына шаң жұқпаған тың ат бір сарын аяңнан танбады. Қ.Тол. ~ Ақ сандықтан ақтарылған ұлпадай, Соқыр жауын құйса аспаннан нөсерлеп. Шашасына шаң жұқпаған тұлпардай Зулайтынбыз жалаң аяқ көше өрлеп. А.Тұрс. * Бәлкім, біраз жылдан бері шашасына шаң жуытпай келген шабыскер ақынды тыңдай-тыңдай осылар жалыққан да шығар. О.Сәрс. 2. Артынан жаман сөз ілеспейді; небір қиын жағдайдан аман өтеді. * Соның кәнілігі арқасында колхоздың кіріс- шығысына жер түбінен тексеру келсе де шашасына шаң жұқпай аман шығады. Қ.Түм. * Жоқ, қартың жарады, қалың шытырманнан шашасына шаң жұқтырмай, нысаналы жерге тура алып шықты. Қ.Жұм. * Айта алмай тұрсың! Өйткені әзірге Шұғайыптан озатын… шашасына шаң жұқпайтын… ділмәр шешеніміз жоқ. Д.Дос.