Posted in

СІЛЕСІ ҚАТТЫ (ҚҰРЫДЫ)

Қатты болдырды, өлмеші болды, әбден қажыды, күш-қуатынан айрылды. * Алыс-жұлыс, ауыр күйік, аттың соққысымен Ақбілектің сілесі қатып, аттан түсіргенде, өлген адамша сылқ ете түскен. Ж.Айм. * Өткен түні қонған қаласынан арақты ішіп-ішіп сілесі қатып құлаған Кошкин, таңертең тұра похмель жасаймын деп, жарты бөтелкені тағы да төңкерген еді. С.Мұқ. * Ақтеректей тіп-тік кеуде қоғадай иіліп, жүрегі тілім-тілім боп талықсыды. Басын көтере алмады. Жердің тесігі болса түсіп-ақ кетер еді. Сілесі қатты, мысы құрып. – Жолың түскенде келіп, қымыз ішіп тұр, Шәкен… И.Жақ. * Егіздер жылай-жылай сілесі қатып, үйдің көлеңкесінде, енесі жатқан жерде талмаусырап ұйықтап қалды. Ш.Мұрт. * Көз ұшында қараңдаған біреу сол сияқты. Дәл өзі. Жүрегі кеудесіне сыймай қуанып, құйғытқан күйі жетіп барса – ол емес… Әбден сілесі қатып, шарасыз түңілістен көкірегі ыңырсып қараңғы түскенде үйге бір-ақ оралған. Т.Сәук.

Posted in

СІЛЕМІ ШЫҚТЫ

Қурап, тозып, құр сүлдесі қалды. * Кей жылдары тіпті жаз ортасы аумай-ақ шаңдақ боп қуарып, сілемі шығып қалатын дермене, бозаң, жусан, көкпек өседі І.Есен.

Posted in

СІЛЕКЕЙІ ШҰБЫРДЫ

Құмары оянды, қарны ашты, қатты қызықты. ~ Әкесінің бұл рахатын айтпай сезгендей, өзі де сусап тұрған Шоқанның аузынан сілекейі шұбыра қалды. Сондықтан Күлемістің: – Балам, саған ше? – деген сұрауына: – Әкеліңіз! – деген сап – берме, жауап қайырды. С.Мұқ. * Ақ тоқалдың аппақ жұмыр саны көз алдына елестеп, батырдың сілекейі шұбырды. С.Смат. * Қиғаш қас, мөлдір көзді арудың көрінбеуіне таң. Бала батыр да осы жаққа көп көз тіккен. «Тағы да бір жолығар ма еді, әттең!» деп сілекейі шұбырады. Ш.Құм. – Ендеше, жүр! Апа, қымызыңыздан құйып беріңізші, үйдегі келініңіз сіздің қымызыңыз турасында айтып ем, сілекейі шұбырды. Ш.Құм.

Posted in

СІЛЕЙІП ТҰРЫП ҚАЛДЫ

Қорыққаннан не таң қалғаннан не істерін білмей, қақиып тұрып қалды. * Өзіне өзі жаны ашып бір сәт көзінен жас ыршып босаңси бастайды. Бірақ сол арада, ілезде, өзінің сілейіп бос тұрып қалғанын байқап, тағы қарманады. М.Әу. * Кәрі әйел дауыс салғанда басқа жұрттың бәрі тына қалды. Бір жан жақындап бара алмады. Тәңірберген де желбегей жамылған шапаны иінінен түсіп сілейіп тұрып қалғанды. Ә.Нұрп. * Мен көзімді жұма бердім де, аз сілейіп тұрып барып, қайта жанданып, бар екпініммен тебіне ілгері тарттым. Ж.Сәм.

Posted in

СІЛБУ ІЗ

Ілбиген, көмескі із. * Неге бүйтті? Оны өзі білген жоқ; бар білгені – соңына салған мына сілбу іздің қимылынан сөлекет бірдеңе сезе ме, қалай? Ә.Нұрп. ~ Айнала төңіректе көзге ілінер қарайған жоқ. Тек соңында шұбалаңдаған сілбу із әне бір тұста әлденеге ширығып, әрі-бері адыраңдаса да, ақырында о да сүлдері құрып, әлсіреп, аяғының астына жығылыпты. Ә.Нұрп. ~ Өмірден шаршаған адамның сүйретіп басқан сілбу ізі басқа емес, бұныкі… Және бұның өзін паш етіп тұр. Ізі – өзінен, өзі – ізінен аумайды. Ә.Нұрп.

Posted in

СІЛБЕДЕН СІРГЕ ҚИДЫРДЫ

Ерекше ептілік, асқан шеберлік, жойқын пәрменділік хақында. ~ Жантай қан болып жүргенде, Туғанын түйедей көтеріп, Дұшпанын қара қойдай бөктерген, Кешпей суды толқытқан, Шаппай жауды қорқытқан. Қан Жантайдың ерлігі Қан Жантайды сұрасаң, Сілбеден сірге қидырған, Шелектеп қымыз құйдырған, Сыңсыма көйлек ақ тамақ, Жолда неке қидырған. А.Байт. ("Алтай тәті")

Posted in

СІЗГЕ ӨТІРІК, МАҒАН ШЫН

Сенең де, сенбесең де д.м. * Сізге өтірік, маған шын — оған классикалық шығармалар да бұйым емес, ал джазға келгенде аруақтанып алады. "Төбені дүрліктірген биді" салғанда аузыңды ашып, көзіңді жұмасың. Дж. Сэл.

Posted in

СІЗ-БІЗ ДЕСІП, ШЫЖ-БЫЖ ЖЕСІП

Тату-тәтті қарым-қатынастар туралы. * Онымен қоймай, есіктен аттап кіруге именген малшы-жалшыларымен отағасы ежелден «сіз-біз десіп, шыж-быж жесіп» жүрген адамдардай тең сөйлесіп, оларға тым жайдары қабақ, жайсаң пейіл танытып отырды. К.Сег.

Posted in

СІДІРІНЕ ІЛІНДІ

Қаңқасы ғана қалды д.м. ~ — Баяғыда сіздің әкеңіз көшкінге кеткен «Сайтан көпірге» де жете алмадық- ау, деді Ерік. — Қай тұста еді? Осыдан төте тартсақ, тым алыс емес. Біз сәл бұрыс, құлдырап барамыз. Бетон көпірден өтпесек «Сайтан көпір» атты кісіні көтере алмайды. Сідіріне ілініп әрең тұр. О.Бөк.