Сүрлеу, соқпақ, аяқ басатын жер. ~ Атына Қоблан мініпті, Тайбурылды тайдырмай, Табан жолға салады. Артық туған Қобланды Таң атқанша шабады. А.Байт. "ҚҚҚ". ~— «Терезе» дейтін терезе жоқ, — деді Курагин. — Шыны біздің қолға түспейді. Ауылдағы кедей қазақтар шыны орнына қойдың бүршігінен аршылған қарнын кереді. Біздің балықшылар еш уақытта қой соймайды, сондықтан қарын да жоқ. — Сонда сіздер не ұстайсыздар терезеге? — Кенеп сияқты тозған шүберектен. — Одан да сәуле түсе ме? — Табан жолды табу да, әйтпесе, жарық боп не оңдырады дейсіз. С.Мұқ. ~ Жарманы кесіп өтетін табан жол, көпір көзге айқын шалынды. Н.Сер. ~ Қайрақтай сары табан жолдан шығып кеткен аттар екпінмен омыраулап, тізеден келетін май сазды бауырдай тіліп, өзеннің арғы бетіне қарап ұмтыла берді. Х.Ес. ~ Ылжырап жатқан батпақ көшемен елең– алаңда бір адам өтетінін, содан кейін қалған жұрт соның ізімен жүріп, таптай– таптай табан жол жасайтынын Бураш келе– келе түсінер… Ә.Тар.
Автор: Админ
ТАБАН ЖОЛҒА ТҮСКЕН ЖОРҒАДАЙ
Үйреншікті, ежелден таныс жолға түскендей болды. ~ Япыр–ай, неге састым? Көкірегімде сайрап тұрған нәрсені жеткізе алмағаным нем? Ал мына Мәсектер табан жолға түскен жорғадай бір мүдірген жоқ, қисынсыздың өзін қиыстырып өте шықты. Н.Сер.
ТАБАН ЖОЛЫН ТАПТЫ (ТАППАДЫ)
Барар бағытын тапты, жолынан адаспады (адасты) д.м. ~ Оған мен қарсы болмас ем, егер табан жолымызды таба алатын болсақ!.. Дала көрдей қараңғы!..Түк көрінбейді!.. Жердің миы шыққан саз!.. Аяқты қия басып болмайды… С.Мұқ. ~ Өмір деген осы: біреу табан жолын таппай қырға қарап меңірейді, келесі кісі қашан еңіске түсемін деп ылдиға өңмеңдейді. Д.Дос. ~ Сонда сіздер не ұстайсыздар терезеге? – Кенеп сияқты тозған шүберектен. – Одан да сәуле түсе ме? – Табан жолды табу да, әйтпесе, жарық боп не оңдырады дейсіз. С.Мұқ.
ТАБАН ЖОЛЫНА МЫҚТЫ
Алған бағытынан таймайтын адам туралы. ~ Бұлар Амантайдікіне түсіп, келген жұмысын айтты. Амантай момын шаруа болғанмен де намыскер, табан жолына мықты кісі еді. С.Көб.
ТАБАН ЖОЛЫНАН ТАЙМАДЫ
Алған бетінен қайтпады. ~ Қылмыскер деген екен, демек тек қылмыскер деп дәлелдеу керек, басқаша байлам – болашағыңа қойылған крест. Сондықтан табан жолынан таймайтын өлермен тергеуші өзі алдын ала кесіп-пішіп алған жорамалын дәлелдеу үшін айыпкерін қия бастырмай қақпайлап қуды да отырды. Т.Сәу
ТАБАН СЕРІППЕДІ
Орнынан қозғалмады. * Үш күн бойы табан серіппей оқ жаудырысқанда, бір қадам ілгері аттамай қан-қасапқа ұшырауда. Ә.Кек.
ТАБАН ТАЙДЫРДЫ
Орнын ауыстырды, қашты. ~ Ұлықтар сайлау жасай алмайтыны айдан айқын еді. Енді бөгелместен табан тайдырып, Семейге қарай жөнелу қажет. Тентек-ояздың соңғы Ояздық ықтияры сол ғана болды. М.Әу.
ТАБАН ТІРЕДІ
Белгілі бір байламға келіп, соны ұстанды; шыдас берді, өз жолынан қайтпады. ~ Өз теңімнің ішінде Айтулыердің бірі едім. Жолбарыс қандай азулы аң, Тар тоғайда жолығып, Оған да табан тіредім. "Қамбар б." * «Өз қолыммен істеп жатқан жоқпын ғой, мейлі. Басқаға тоқтау салу міндетім емес» деді өзін алдарқатып. Тақуа боп, тәубаға келгеннен бергі табан тіреген философиясы. Т.Сәу. * Тек тәуекелге табан тіреген адамдарда ғана болатын тағдырдың салғанын сабырмен күткен шыдам бар. Ә.Нұрп. * Ал үстіндегі иесінің көңілі әлем-жәлем. Едіге өзін-өзі тежей алмай, өзінің өрт шарпыған сезімін үзілдікесілді тыйып тастап, мықтап бір байламға табан тірей алмай, пәрменде хал кешіп келеді. Ш.Айт. Келіп тоқтады, бас сұқты, қоныстанды, жайғасты, орнықты. * Жақсы ит өлігін көрсетпейді, өзімебұйырған ит тіршілікті итшілеп жүріп өткізермін әйтеуір деп жолдағы бөтен совхозға табан тіредім. Д.Досж. * Теміржол керуенсарайына кім келіп, кім кетпеген?! Сіз де, менің ойшыл оқырманым, дәм тартса келесіз бір. Сонда көресіз: ерсілі-қарсылы ағылған жұртты әр заманда, жылдың әр мезгілінде осында бас сұғып, табан тіреген әріптестерім деп ойлаңыз. С.Сағ. Табандылық танытты, қорған болды; қарсы тұра алды. * Ер басына күн туып, істі болғанда, серілікпен күнкешкен ақын табан тіреп барар адам табылмағанына, ұлықтардан бір жанашыры жоқтығына жаңа көзі жетіп, қатты налыды. С.Жүн. * Әйткенмен екі-үш айдан соң немістердің екпіні бәсең тартқандай. Қызыл Армия табан тіреп соғысып, жауға тойтарыс беріп, кейбір тұста шабуылға шыға бастады. Т.Сәу.
ТАБАН ТОЗДЫРДЫ
Жүре-жүре, (бір жерге бара-бара) шаршады, әбден мезі болды. * «Азаматшалар» жүре-жүре табандарын тоздырды. Б.Майл. * Жан бағу, бала-шаға, отбасын асырау қамымен төрт жыл табан тоздырып, нан іздеп қаңғырғанын ешкім көзге ілген де жоқ. Ж.Баб. * Ең өкініштісі сол – жекелеген жинақтарыңның табан тоздырумен, жүйке жұқартумен ауық- ауық жарық көргені болмаса, көзің тірісінде оқырманыңа қаншама рет мазмұнын түзіп, сарыла күткен бірде- бір қомақты жинағың жарық көрмеді. Е.Әлімқ.
ТАБАНҒА ТАПТАДЫ
Қорлады, езіп-жаншыды, озбырлық жасады. ~ Есенгелді (бұлқынып). Кездесерсің әлі де! Бір большевиктің орнына жүзіңді, ана ақсақалдарың мен мына сайқалдарыңды жалпақ табанға таптармыз әлі!.. Б.Майл. * — Бұл не деген сұмдық! Уәли тұрмақ, Құдай болсаң да, бетіңе айтайын. Ата салтыңды, дініңді табанға таптайтын кім едің сен?! Қазақтың шалдарын қырып тастап па едің?! — деген-ді. Т.Рыск. ~ Сұңқардың сорын қорғаңдар, Сұңқар екенін білгесін. Тарыға тойған торғайлар, Табанға таптап жүрмесін. Бауыр.Үс.
