Posted in

ТАБАНЫНА ТАС БАТТЫ (ТІЛДІ)

Өмір зардабын көрді; мойнына ауыртпалық түсті. * Тікен кіріп, тас батты табанына, Тербетілді нөсер мен дауылында. З.Шілд. ~ Әлде Кенжекейдің: «Алты аяқты ала атың, қулық бие құлыны, табанына тас батса, маңдайынан күн өтсе, алты күнге жарамас», — деп төмен баға бергендігінен бе екен. Ж.Қақ. ~ Сөйтіп, осы үйде бес жан тұрып жатты, бірінің табанына тас батса – бәрі ақсады, бірі ауырса – бәрі сарнады, бір жұлдыздың бес тармағы секілді сәуле де бәріне бірдей, тең тарады, бес бұтақты бәйтерек еді, кенет негізгі түпкі тамырды дерт жайлады, біреуді тексерем деп өз күнәсінің үстінен шықты. Ж.Нәж.

Posted in

ТАБАНЫНА ШОҚ ҚАДАЛДЫ

Тыным таппады, отыра алмады, шоршып түсті. ~ Занко үйге түнемеген күні Едіге кірпік ілмейтін: табанына шоқ қадалып, безіп кететін. Сенделіп жүргені жүрген: жүрегі лүпіл қағып, бір тыным таппайды, үйге мың кіріп, мың шығады. Еш затқа зауқы соқпайды, қолы да іске бармайды: нағыз делбе болып алатын. Т.Ораш. ~ «Мен кадрлық резервтен едім…» деген алғысөзімді естісімен-ақ, облыстағы атқамінер ағатайларды айтпағанда, аудан әкімінен бастап бөлім бастықтары бар, не керек жасы да, кәрісі де табанына шоқ түскен шайтандарша шоршып түсті. Е.Тол.

Posted in

ТАБАНЫНАН (АЯҒЫНАН) САРСЫЛДЫ

Жүре-жүре шаршады, титықтап, болдырды. ~ Уәли үйге дабырлай кірді. – О, батырлар, мында екенсіңдер ғой. Сендерді іздеп табанымнан сарсылдым ғой. Т.Ахт. ~ Әйтпесе, дәл осы бүгін дүниедегі бар жамандық бір басына үйіліп-төгіліп, жапан түзде аяғынан сарсылып тұрғанда басқа жақтан емес, тек бір жақтан, онда да үнемі сол жақтан ұрланып келе жатқандай болатын себебі не? Ә.Нұрп.

Posted in

ТАБАНЫНАН ЖАРЫЛҒАН

Барынша жарап тұрған су жорға аттың сипаты. ~ Табанынан жарылған жануар- ай! — деп, екі қолын жұдырығын түйе созып көрсетіп: — Айызымды қандырды-ау! М.Әу. ~ Ол қайтуға рұқсат алып, Жидебайдан аттанарында Абай өзі жақсы көретін, сүйегі шарғылау келген, табанынан жарылған жорға ақбоз атты көлденең тартыпты. Ғ.Біл.

Posted in

ТАБАН ТІРЕРЛІК (ТІРЕР)

Қолдау боларлық, дем беріп, қорғайтын; сенім артар. * Бет-ауызы да, өзі де, сөзі де жып-жылмағай; қолға ілінерлік, табан тірерлік, түк кедергісі жоқ, жылтыр мұздың үстінде тұрған кісідей болды. Ж.Айм. ~ Атын сауырлап, омыраулап одан әрі ойысып кетуге оқталған қарт табан тірерлік тиянақ жоқта қолынан ештеңе келмейтінін түсініп, тістеніп алды. Б.Ыб. * Әйтеуір екеуі тіршіліктен табан тірер тұрлау іздеп тауып үлгермеген үлпілдек шақта құмар-қызық дәурен сүріп, тіпті атааналарын құдалық жолдан дәметлі еткені бар. О.Сәрс. * … күш көрсетсең, губернаторға дейін барып өш алмай қоймас еді. Қазір дәл басып табан тірер тиянағы болмаған соң ғана мыстары құрып отырған жоқ па. С.Жүн.

Posted in

ТАБАН ТІРЕСТІ

Бір-біріне беріспеді, арпалысты. ~ Үй ішінің тіршілігінде табан тіресе ұстасқан әйел, еркектен әлдеқайда күшті екен. Өйтпегенде ше?.. «Қапқа түскен қатындікі» дегендей, үйге кірген игіліктің иесі түгелімен әйелдікі емес пе? С.Мұқ. ~ Екі есе байыған, екі есе күшейген адам теңбе-теңдік қалыпты бұзбай отыра алар ма? Бүгінгі досыңды ертеңгі жауым деп санау керек. Заманыңның, құлқы солай. Сонымен болыс-билер Ұлпанның байлығын біріне бірі қимай табан тіресіп отыра берді. Ғ.Мүс. ~ Бір адым ілгері, бір адым кейін басып, табан тірескенімізге міне бір ай болды. Ғ.Мүс.

Posted in

ТАБАН ТОЗДЫРДЫ

Жүре-жүре, (бір жерге бара-бара) шаршады, әбден мезі болды. * «Азаматшалар» жүре-жүре табандарын тоздырды. Б.Майл. * Жан бағу, бала-шаға, отбасын асырау қамымен төрт жыл табан тоздырып, нан іздеп қаңғырғанын ешкім көзге ілген де жоқ. Ж.Баб. * Ең өкініштісі сол – жекелеген жинақтарыңның табан тоздырумен, жүйке жұқартумен ауық- ауық жарық көргені болмаса, көзің тірісінде оқырманыңа қаншама рет мазмұнын түзіп, сарыла күткен бірде- бір қомақты жинағың жарық көрмеді. Е.Әлімқ.

Posted in

ТАБАНҒА ТҮСТІ

Құлдыққа түсті. * Аузымыздан жазып, арамызға алалық кірер болса, тағы да табанға түсіп, бөтеннің боданында қаламыз» — дескен-ді. Сол қақсау әлі қақсау! Ә.Кек.

Posted in

ТАБАНДАҒЫ ТҰЯҚ

Сүйеніші, үміт артары д.м. ~ «Өлгенде аға көре алмай, Қолымнан сусын бере алмай, Арыздаспай, қоштаспай, Ажалың жеттіау алыста-ай» — деп алдыңнан шығады -ау, Жалғыз інім Сансызбай. Қанатымда қияғым, Табанымда тұяғым. Жазылмас жерден ауырдым, Емшіні қайдан табамын. "Қыз Жібек" ~ Алысқа қиялар қаршыға көз төңірегін ғана ториды. Аңдығаны — өз іргесі. Бірі табандағы тұяқтай ата- баба даңқын түптесе, бірі тегеуріні төрт елі барлығы мен батырлығын діттейді. С.См

Posted in

ТАБАНДАП (ТӨРТ ТАБАНДАП) ТҰРЫП АЛДЫ

Сіресті, орнынан қоөғалмады. * Қатерді мүлде үмытқан, тек қана алысуға, қарысуға, табандап тұрып салысуға тісін нық басып апты. М.Әу. * Әбден болдырған сияқты. Жетекке ілеспей, тартыншақтай береді, Аздан соң мойны сол жағына қарысып, табандап тұрды да қалды. М.Мағ. * … талай рет бұны жоғарылатып, қалаға көшіріп алмақ болғанда, талапсыз ынжық неме көпір аузында аяғын баспай табандап тұрып алатын тартыншақ түйедей, жеме-жемге келгенде жетекке ермей сорлатты. Ә.Нұрп. * Енді жетектегі ат ермей қиғылық салсын. Басын кекжите шайқап, төрт табандап тұрып алады. Т.Сәу.