Автор: Админ

Үш-төрт рет құлындаған бие. ~ Бірақ бейғам күймен бойкүйезденген сары қарын, салпы төс биелер, бауырын суға малған бойы салпаң-салақ жайда тұр. С.Ғабб. ~ Елсізде емін-еркін жайылға- нымен, елегізумен өткерген әр сәті түйсігіне мұң үйіріп, омы- рауын сыздатқан сағыныш өткен-кеткенді санасында сапы- рылыстырып жіберді. Көз алдына сары қарын биелер мен құйрық-жалын ерке самалға таратқан сұлу бөксе байталдар келе қалды. Ө.Кәр. ~ Бие сауым бұрын айналып-үйіріліп қылымсыған сымпыс кұйрық, кұрақ жал байталдар мен сары қарын биелер шеттеп, біразы қырдағы ескі қораның көлеңкесіне, енді біразы желі маңында үйездеп тұр. Ө.Кәр.

Үш-төрт рет құрсақ көтерген, кексе тартқан әйел. ~ Жауарда бір кегі кеткендей өлермен Хансара өксіп-өксіп, оған өзінің ең ауыр сөздерін айтты. Ауылдың сары қарын әйелдеріне еліктеймін деп, Хансара бұл жолы да түйеден түскендей салдыр-салақ сөйлеп қалды. Ұ.Досп. ~ Бірақ Зағипаң бұрынғыдай теңкиген, түйенің жарты етіндей бар сары қарын әйел емес, жасарып, жалын атып, адамның көңіл күйін қозғап жіберетіндей хас сұлудың өзі болып шыға келіпті. Ұ.Досп. ~ Түс мезгілінде жол бойындағы үлкен бір ақ үйге келеді. Келсе, ол үйде он бір жасар қыз бала, сары қарын келген қара қатын отырады. Олар келген қонаққа иіріліп бар тамағын береді. Қаз. Ерт. ("Науша хан") ~ Жуа- сыған сыңай танытса да қыз-қырқын бұны көрсе, ит көрген ешкіше дүрлігеді. Сары қарын қатындарға шейін: «Ойбай, әлгі пәле кеп қалды!» деп бөксесі бұлтың-бұлтың етіп үйден үйге безіп жүргені. Ө.Кәр. ~ Сүр жайып жүр шатырға Сары қарын жеңгейлер. Сары қымызды күткендер Құмар бие байлауға. Қыз-бозбала біткендер Асығып жүр жайлауға. С.Нәк.

Жасы ұлғайды, егде тартты. * Неше құрсақ көтерсе де сары қарын тартып құрсағы кеңімеген келбетті әйелдің жеңіл қимыл шапанының ішінде белі қыздың беліндей қиылады. С.Жүн. ~ Тұрмысқа шыққан әйелдің жүдеп кететіндері бар. Бойжеткен қалпын сақтайтындар және бар. Ал, Күлпаш сияқтылар сары қарын болғанша толыса береді. Қожанасырдың: «Әрі сүтті, әрі құтты қыз» дегені осындайлар. Т.Әл.

Жасы ұлғайып, денесі ауыр тартқан әйел туралы. ~ Бұ қаланікі аздай, ай сайын жер түбіндегі Алматының дүкендерін адақтап қайтады. “Не ала береді екен?” деп бұл таң қалатын. “Не ала беретінін қайтесің, — деді мұның сары қарын, сал бөксесі, — Сен мынаны тыңда: О қаншық бұтына бір мың долларлық дамбалша киеді әуелі. ” Н.Айт.

Үш-төрт рет құлындаған бие. ~ Бірақ бейғам күймен бойкүйезденген сары қарын, салпы төс биелер, бауырын суға малған бойы салпаң-салақ жайда тұр. С.Ғабб.

Сәбеттік дәуірде бір сомдық қағаз ақша. ~ Сұлтан қалтасынан қобыратып бірнеше бір сомдық сарықұлақтарды суырып алды. Дәулет шын ақша ма дегендей сүзіле қарап қалды. Б.Соқ. ~ Ришаттың өлеусіреген көзі жарқ ете қалды. Қара доға сызып қалықтап келе жатқан «бақыт құсын» жерге түсірмей қағып алған. Қолы дірілдеп, жалма-жан әмиянның сырмасын ашты. Екі бес сомдық, екі үш сомдық, төрт-бес сары құлақ. Т.Сәу. ~ Ботам– ау, сен өкпелегендей… Жо… Жоқ. Айтуың дұрыс қой. Бір– екі шетушкеде не тұр. Үш– төрт сом сары құлақтан артық тастаттырайын… Алла– ай енді, соған да ренжимісің… М.Сүн. Егде тартқан кісі. ~ Анжиянның тоң алмасын кемірген, Шикі нанға семірген, Самарқанда сарт Манас, Сарықұлақ ит Манас, Көшсең, өзің көшіп бар, Мен елімді көшірмен. Ә.Марғ. "Көкетай хан…"

Көңілі босап, елжіреді, тебіренді. * Шіркін-ай деген. Кісіні тебірентер не қилы сыр болады ғой, Мақұлбек тап әлгі сөзді естігенде, сары майдай еріген, құрақ боп иілген. Қызды атына мінгізіп, өзі жаяу жетелеп үйіне апарып салған. Д.Дос. ~ «Қойсаңшы, қар!» – деп дауыс салған ханшасын құлашын керіп, қамшының астына алғалы оңтайлана беріп Аюке хан қалт кідірді. Темірдей дәті тапқа қойған сары майша еріді. Азынаған әйел даусы етінен өтіп сүйегіне жетті. Боркеміктеніп босады. Д.Дос. ~ Қолың сыңғырлардың жазған хаттарының түрін көрсең бар ғой, ішек бауырыңды елжіретіп, тұла бойыңды сары майдай ерітеді. Жүрегіңді жіпсіз суырып алады. Ойыңды матап, басыңды шырмап тастайды. Сен де сондай жемтіксің!» — дейді күйініп. Р.Рай.

Қымбат тұтты; пәле-жаладан қорғаштады. ~ Қоқырсыған құрақтың әрқайсысының өзіне орны бар, бұлар сары айдай сақтап жиып жүрген мүлкі. Б.Май. ~ ~ Мына төменгі ауылда, белгілі жердің қызы. «Бой жетті, сары майдай сақтаған баламды алып кет», — деп хабар айтыпты Хасен деген атаң. Не дейсің, балам? Н.Сер. ~ — Кімнен туам, ешкіммен байланысым болмаса, — деді ұяла даусы күмілжіп. Байланысың болмаса – байланыс жаса. Қашанға асылыңды сары майдай сақтап жүрмекшісің, — деген жеңешесі көзі күлімдеп аяқтады сөзін. С.Досж. ~ Самсаған сары қолға шауып таныла алмасақ та, біздің де қарынның құрышына сары майдай сақтап жүрген бір кеп болушы еді. К.Сег. ~ Уылжытып өсіріп, күннен, келеңкеден қорынып сары майдай сақтап келгенде… қызығын көрсетер, мерейін өсірер деп үміттенгенде… сол майды ит жалап кеткендей көрінді. Д.Дос.

Ескі, бұрыннан алыс-берісі бар құда. ~ Бас құда Айданақпен руласпын. Сондықтан, осы үйге мен де сарсүйек құданың бірі болып табыламын, – деп әлгінде бата жасалған ақ сарбас қойдың басын өзіне тәуелдейтін сыңай байқатып бір тынды. Ғ.Біл. ~ Ши– амбы бейне бұлардың сарсүйек құдасы, не нағашысы секілді, үлкен ұлықты бел көріп, өзімсіне, дабырайта ауызға алысады. Қ.Жұм. ~ Бұл жолы да, осы төрелерді жеңуге зор себеп болған алыстан ойлаған есеп барды. Ол – сарсүйек құда болу, тамыр– таныстың жайларын пайдалану, әсіресе 48 болыс майқы– бошан арғынды бір шыбықпен айдаған Алшынбай дәумен құда болу, соның жәрдемімен сұлтандықты төре тұқымынан тартып алу болатын. Ә.Жиреншин.

Шілденің шіліңгір ыстық кезі. ~ Осындай бірін–бірі аңдыған ұрыс жиырма күнге созылды. Сөйткенше шілденің сарша тамыз ыстығы келді. Сол жылғы жаз, Мауреннахр жерінде өте ыстық болды. І.Ес. ~ Талас алқабын жайлаған қырғыздар арасында бір аңыз бар. Шілденің сарша тамыз ыстық кезі. Бір жігіт Талас өзенін көшіп өтпек болады. Ш.Айт. ~ Қырық күн шілденің сары тамызында қойды, өз қойымды түнде, ең болмағанда таңғы және кешкі салқында жаймақ ойым бар. С.Бақ.