Оты қашып, сәні кеткен, тозған ескі қоныс. * Кешегі жағылған от, қайнаған қазан жоқ. Күлі бұрқырап, тасошағы жатыр қаңырап. Қалың малмен ұзақ отырған сары жұртта қылтиған шөп те жоқ, айнала тап-тақыр. Ж.Баб. * Тақырыпқа сол кісіні кезінде өзі таңдап алған. Есейген көзбен қайта оқып еді, сұмдық өкінді. Одан да оқымағаны дұрыс еді. Заман көші озып, ол кісі сары жұртта қалып қойыпты. М.Қаб.
Автор: Админ
САРЫ ІЗІНЕ ШӨП САЛДЫ
Арамдық ойлап басқан ізін аңдыды; тұзақ құрды.~ Мардан мен Сақытайдың жыртақтап тұрғанын Дәметкен дәмдеп отырып бәйбішеге жеткізді. Бәйбіше байына сыбырлады. Бай аузын басып Марданға шұқшиятын болды. Бәйбіше келіннің сары ізіне шөп салды… І.Жанс. ~ «Байқа, батырым, сен бұл арада аспаннан түскен перідей кекжигеніңмен, арт жағыңда басқан ізіңді санап, сары ізіңе шөп салып отырған иең бар. Ж.Шәк. ~ Елісханға езуінен енші беріп, ақыл қосқандар, жол көрсеткендер бар-жоғын қузастырды. Елісханның соңынан кеткісі келіп лоблығандардың сары ізіне шөп салып қуғындады. Ғ.Біл. ~ Аттары да ылғи сәйгүлік. Қашса – құтылады, қуса – жетеді. Арғы беттің қуғыншылары сары іздеріне сан рет шөп шалып ала алмаған. Ж.Шәк. ~ Дәл осы кезде көптен бері бақастықпен сары ізіне шөп салып аңдып жүрген екі сардар оны тарпа бас салып ұстап алады. Ауылды үркітіп, айғай-сүрен салады. Ел жиналып кетеді. Ж.Сәм.
САРЫ КҮЗ
Күздің бел ортасы. * Мизам шуақ мезгілі еді. Дала ыстық, құрғақ жаздан кейінгі сары күздің алтын шуағына шомылып, маужырап жатқан. Ү.Жәл. * Сары күздің салқын күндерінің бірінде қатал командирінің бастауымен тозығы жеткен жеңіл көлікті оталдырып, алыс Атырауға жолға шықты. Е.Бақ.
САРЫ ҚАРЫН БИЕ
Үш-төрт рет құлындаған бие. ~ Бірақ бейғам күймен бойкүйезденген сары қарын, салпы төс биелер, бауырын суға малған бойы салпаң-салақ жайда тұр. С.Ғабб. ~ Елсізде емін-еркін жайылға- нымен, елегізумен өткерген әр сәті түйсігіне мұң үйіріп, омы- рауын сыздатқан сағыныш өткен-кеткенді санасында сапы- рылыстырып жіберді. Көз алдына сары қарын биелер мен құйрық-жалын ерке самалға таратқан сұлу бөксе байталдар келе қалды. Ө.Кәр. ~ Бие сауым бұрын айналып-үйіріліп қылымсыған сымпыс кұйрық, кұрақ жал байталдар мен сары қарын биелер шеттеп, біразы қырдағы ескі қораның көлеңкесіне, енді біразы желі маңында үйездеп тұр. Ө.Кәр.
САРЫ ҚАРЫН ӘЙЕЛ (ҚАТЫН)
Үш-төрт рет құрсақ көтерген, кексе тартқан әйел. ~ Жауарда бір кегі кеткендей өлермен Хансара өксіп-өксіп, оған өзінің ең ауыр сөздерін айтты. Ауылдың сары қарын әйелдеріне еліктеймін деп, Хансара бұл жолы да түйеден түскендей салдыр-салақ сөйлеп қалды. Ұ.Досп. ~ Бірақ Зағипаң бұрынғыдай теңкиген, түйенің жарты етіндей бар сары қарын әйел емес, жасарып, жалын атып, адамның көңіл күйін қозғап жіберетіндей хас сұлудың өзі болып шыға келіпті. Ұ.Досп. ~ Түс мезгілінде жол бойындағы үлкен бір ақ үйге келеді. Келсе, ол үйде он бір жасар қыз бала, сары қарын келген қара қатын отырады. Олар келген қонаққа иіріліп бар тамағын береді. Қаз. Ерт. ("Науша хан") ~ Жуа- сыған сыңай танытса да қыз-қырқын бұны көрсе, ит көрген ешкіше дүрлігеді. Сары қарын қатындарға шейін: «Ойбай, әлгі пәле кеп қалды!» деп бөксесі бұлтың-бұлтың етіп үйден үйге безіп жүргені. Ө.Кәр. ~ Сүр жайып жүр шатырға Сары қарын жеңгейлер. Сары қымызды күткендер Құмар бие байлауға. Қыз-бозбала біткендер Асығып жүр жайлауға. С.Нәк.
САРЫ ҚАРЫН ТАРТТЫ (БОЛДЫ)
Жасы ұлғайды, егде тартты. * Неше құрсақ көтерсе де сары қарын тартып құрсағы кеңімеген келбетті әйелдің жеңіл қимыл шапанының ішінде белі қыздың беліндей қиылады. С.Жүн. ~ Тұрмысқа шыққан әйелдің жүдеп кететіндері бар. Бойжеткен қалпын сақтайтындар және бар. Ал, Күлпаш сияқтылар сары қарын болғанша толыса береді. Қожанасырдың: «Әрі сүтті, әрі құтты қыз» дегені осындайлар. Т.Әл.
САРЫ ҚАРЫН, САЛ БӨКСЕ
Жасы ұлғайып, денесі ауыр тартқан әйел туралы. ~ Бұ қаланікі аздай, ай сайын жер түбіндегі Алматының дүкендерін адақтап қайтады. “Не ала береді екен?” деп бұл таң қалатын. “Не ала беретінін қайтесің, — деді мұның сары қарын, сал бөксесі, — Сен мынаны тыңда: О қаншық бұтына бір мың долларлық дамбалша киеді әуелі. ” Н.Айт.
САРЫ ҚАРЫН, САЛПЫ ТӨС БИЕ
Үш-төрт рет құлындаған бие. ~ Бірақ бейғам күймен бойкүйезденген сары қарын, салпы төс биелер, бауырын суға малған бойы салпаң-салақ жайда тұр. С.Ғабб.
САРЫ ҚҰЛАҚ
Сәбеттік дәуірде бір сомдық қағаз ақша. ~ Сұлтан қалтасынан қобыратып бірнеше бір сомдық сарықұлақтарды суырып алды. Дәулет шын ақша ма дегендей сүзіле қарап қалды. Б.Соқ. ~ Ришаттың өлеусіреген көзі жарқ ете қалды. Қара доға сызып қалықтап келе жатқан «бақыт құсын» жерге түсірмей қағып алған. Қолы дірілдеп, жалма-жан әмиянның сырмасын ашты. Екі бес сомдық, екі үш сомдық, төрт-бес сары құлақ. Т.Сәу. ~ Ботам– ау, сен өкпелегендей… Жо… Жоқ. Айтуың дұрыс қой. Бір– екі шетушкеде не тұр. Үш– төрт сом сары құлақтан артық тастаттырайын… Алла– ай енді, соған да ренжимісің… М.Сүн. Егде тартқан кісі. ~ Анжиянның тоң алмасын кемірген, Шикі нанға семірген, Самарқанда сарт Манас, Сарықұлақ ит Манас, Көшсең, өзің көшіп бар, Мен елімді көшірмен. Ә.Марғ. "Көкетай хан…"
САРЫ МАЙДАЙ ЕРІДІ
Көңілі босап, елжіреді, тебіренді. * Шіркін-ай деген. Кісіні тебірентер не қилы сыр болады ғой, Мақұлбек тап әлгі сөзді естігенде, сары майдай еріген, құрақ боп иілген. Қызды атына мінгізіп, өзі жаяу жетелеп үйіне апарып салған. Д.Дос. ~ «Қойсаңшы, қар!» – деп дауыс салған ханшасын құлашын керіп, қамшының астына алғалы оңтайлана беріп Аюке хан қалт кідірді. Темірдей дәті тапқа қойған сары майша еріді. Азынаған әйел даусы етінен өтіп сүйегіне жетті. Боркеміктеніп босады. Д.Дос. ~ Қолың сыңғырлардың жазған хаттарының түрін көрсең бар ғой, ішек бауырыңды елжіретіп, тұла бойыңды сары майдай ерітеді. Жүрегіңді жіпсіз суырып алады. Ойыңды матап, басыңды шырмап тастайды. Сен де сондай жемтіксің!» — дейді күйініп. Р.Рай.
