Автор: Админ

Күнделікті күйбең тірлік, ауыр жұмыстан салақсып, сарытап болған әйел туралы. ~ Онысы өзге емес, сол қалың қойды ертелі-кеш тынымсыз бағып-қағу. Қозы алу, қозы салу, қой сауу, құрттаған, биттегенімен алысу. Шалдың айғайымен бірге секіріп тұрып түн ұйқыны төрт бөліп, қалғи-шұлғи жүріп, сары ала етек боп сарп ұру… М.Әу. ~ Он екі жыл бойында мынау әйелім Қатша шешеңнің Қызыл бәйбішенің қолында сары ала етек күң болып, отымен кіріп, күлімен шықты. Сол бәріміз кеше қасыңнан кеткенде немен шықтық? Екі қолымызды мұрнымызға тығып шыққанымыз жоқ па? М.Әу. * — Неге жығушы еді?! Көшеміз — дағы! Сарыала етек боп саздың үстінде отыра бермексің бе?! Бие байлайтын уақыт та таяп қалды. Қ.Ысқ. * Бірер балалы болған соң асау сезім жуасиды, арман болған махаббат ұмытылады. Ауылдың сары ала етек сарпылтаң көп бәйбішесінің бірі болып шыға келеді. Ә.Асқ. ~ Кейде жақсылығына жан жетпейтін жайсаң адамдар бір перзентке зар болып күстаналанып өтеді. Ал кейде ғой, адамшылықтан жұрдай, ақыл-зиыннан тұлдыр сары ала етек салпыаяқтарға күшігін шұбыртқан итпен бірдей үйіп-төгіп береді. Ш.Рахм.

Таң қылаң бере (тұрып алды). ~ Сары ала таңнан тұрып ап, тірсегіңді суға кестіріп кетпен шапсаң, руың түгілі қатыныңның атын ұмытып қаларсың. Ә.Кек. ~ Сары ала таңнан тұрып, шабдар атына мініп, анадай жердегі шолғыншы төбеге шықты. Етекте тапалған төсектей мыж-мыж боп қираған қала жатыр. Ә.Кек. ~ Түнде дұрыс ұйықтай алмады; сары ала таңнан оянып ап, мазасыз ойға қайта шомды. Ш.Айт. ~ Орта ғана шаруасы бар, жақсыға да, жаманға да қосылмайтын Есен елулерді алқымдап қалған кісі еді. Сары ала таңнан сау ете қалған мылтықты, сұсты адамдарды көргенде зәре-құты қалмай, қорқып кетті. Ф.Оңғ.

Сап-сары, әдемі, бағалы. * Бірақ соның ішінде қара жерге кіргенше ұмытылмайтын аяулылары болады. Ондай жандардың бейнесі, тот баспайтын сары алтындай, сенің есіңде сол өзіне ұнаған қалпында қалады да қояды. І.Ес. ~ Сол жарлардың бірінің төбесінде сары сырға боялған әдемі үй тұрады, сары алтындай болып жылтырайды. М.Дәул. ~ Сары құлынның сары алтындай болып жерге түсісімен бір аунап алып, лезде орнынан тәлтіректеп тұрып кеткеніне назарым түскен еді. Одан арғы тарихы ағайынға мәлім, — деп ол сөзін аяқтаған. К.Сег. ~ Әуелде адам мені тәуір бақты. Күнде қызылдатады. Кейде сапырып сары алтындай бал беретінін қайтерсің? Д.Қуат.

Ерекше бағалады. ~ О, дүниеде бұдан тәтті тамақ бола қоймас. Әлде, Қырғыз атаның қолының сиқыры бар ма, мұндай шырын нанды сары алтындай сақтап, дәмін ұзағырақ татқымыз келеді. Қайран, қозы қарынның майы-ай! Ш.Мұр. ~ Гүл-гүл жанған тұрмысын, сары алтындай сақтап келген әйелін көрсетіп мақтанғысы келді ме, әлде бала жаста бірге оқыған жолдасымен дөңгелек стол қасында отырып, бір құмарын тарқата сырласқысы келді ме, әйтеуір ол қой жүніне ілінген тікенектей маған жабыса кетті. І.Ес. ~ Теңіз уақытымызды көңілді өткізіп қана қойған жоқ, сонымен қатар, өзінің сары алтындай сақтаған құпия сырын да ақтартты. Ж.Верн. ~ Сары алтындай сақталған сөзім менің, Тағдырыңды жиі ойлап көз ілмедім. Сөз – бала ғой, Баладан анасының Қай уақытта көріп ең безінгенін?! С.Тұрғ. ~ Қанды көйлек жолдасты Сары алтындай сақтадым. Есет би.

Аса маңызды, құнды. ~ Әдебиетіміз үшін де, адамдығымыз үшін де сарабдал ойлармен сары алтындай салмақтылық керек. Кеңеспен пішкен тон келте болмайды. Ж.Шәк. ~ Бейнесін берекетті Шалдарымның Санамда сары алтындай салмақтадым! С.Ад.

Сөз жетпес сұлулық теңеуі. ~ Сөйлеген сөзін байқаса Тұнығы зәмзәм суындай, Ауызының демдері Сары алтынның буындай. «Осы болар Жібек» деп, Төлеген мырза қуанды-ай. "Қыз Жібек". ~ Шал шатаса бастады, бірді айтып бірге кетеді: Тегімді менің сұрасаң, Қалың найман нуынан, Жырымды менің сұрасаң, Сары алтынның буынан, оу–оу, буынан, – дейді де, домбырасын онды– солды сабалап, қайран заман, аман бол, ер шөгіп, есер ер жетті, – деп менің жыныма тиді. О.Бөк. ~ Енді маған күн де күлімдеді, ай да жарқырады, ауа да жақсарды. Сары алтынның буына масайғандай, кеңілім көтеріліп, көзім күлімдеп, мәз болдым да қалдым. Ә.Нұрш.

Дереу тоқтатты; бірден қойды. * Қол жасақтап, көрінбейтін жауды ұстауға сайда бас бұғып бір топ жігіттер жатады. Ондайды жоғарыдан көзі қырағы Бала батыр біліп қап сәтте шабуылын сап тияды. Ш.Құм. * Өзбекстан соның нәтижесінде діни экстримизмді сап тиды. БАҚ. * Күлкісін тоқтата алсайшы. Қанша күлерін кім білсін, екі адамды көрді де күлкісін сап тиды. Бұл адамдар – жазушының жаңа әңгімесінің кейіпкерлері еді. А.Мант. ~ Әйел одан көзін тайдырмай қадала қарап қалған, жас жуған жүзі боп- боз. Агбаның өзін орнынан тұрғызғанына үміттенген, әрі сескеніп шошынған түрде өксігін сап тыйып сілейді де қалды. — Кетіп қал! Жылдам кет! — деп қатая түсті араб. А.См.

Қатар-қатар, белгілі бір тәртіппен тұра қалысты. * Зәулім үйлер, көше жиегіне сап түзеп тұрған әскердей бәйтеректер оны қатты таңдандырып, алыстағы жұпыны өз ауылын еске түсірген. М.Сүн. * Бұрынғыдай жорық кезінде сап түзеп, ондық, жүздіктерге ыңғайласып жүрмей, бетімен жайылған бақташысыз малдай кең далаға шашырап кеткен. Ә.Нұрп.

Әлдебір әрекет, көрініс-қимылдың оқыстан доғарылуы хақында. ~ Жаңа ғана сыңарын жоғалтқандай жалғыз ішектегі жарымжан тыңқыл сап боп тыйылыпты да, оның есесіне енді қос ішек қосыла үн қосып еңіреп жатыр екен. Ә.Нұрп. ~ Әжібек көзін аларта: — Кәне, о кім күліп тұрған? Көк желкеңді қиып жіберейін осы! — деген түтіге жекіп. Күлкі сап тыйылды.- С.Мұр. ~ Кенет әзіл мен күлкі сап тыйылып, кербез топ кілт тоқтайды. Жүз біткен оң жаққа бұрыла, тесіле қарап қалған. С.Смат. * Бойжеткен сыңқ етіп күлді. Бетінің сүт шұқыры ойылды. Эхокардиограмма тетігін сырт өшірді. Бөлмені жайлаған лүпілдеген, дүрсілдеген дыбыс, енсіз тар арыққа симай ытырылған тау суындай қан ағысы сап тиылды. Д.Досж. * Көктемнің әлжуаз күні қарны шермиген қара жердің сауырын қыздыра қоймай түн салқын болғандықтан іңір түскенде заржақ шегірткеге дейін сап тиылған. С.Әбік. * Айтты айтпады, таптап кететіндей киіз үйге танау тіреп зорға тоқтаған аттың бақырған айқай бәйбіше тысқа шыға бергенде- ақ сап тиылды. Қ.Ысқ. * Қарт ертеңгі әкелінген қара қуырдаққа да көп қол созбай үнсіз отырды. Жігіттердің әзіл-қалжыңдары да, қысыр әңгімелері де сап тиылған. К.Сег. *Келіншек өкпелер, сап тыйылар деп еді, жоқ: – Етегіңе намаз оқыған сопы болсаң, Әбжалдың айтып жүргені не? – деп сыңғырлап отыр. Н.Дәу.

Тілек, жолың болсын, сапар сәтті болсын д.м. — Шаруалар амандық па? — деп келте ғана амандасты. Ақсақал байдың күйі- жайын, ауыл-аймағын да қазып, амандық сұрағанда, бай: — Аман,— деп бір-ақ рет жауап берді. Аз тым-тырыстан кейін: — Сапар оңғарылсын!— деді. — Әлей болсын! — деп ақсақал қаутаңдады. Ж.Айм.