ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

* Мағаш іле күлді де: — Қыблаңызға шүбә қылмаймын, Ақыл аға! Бірақ жаңағы айтқаныңыз шын болса, қыбланамаңыз қисық көрсетіп тұрған сияқты!— деп мысқыл айтты. М.Әу.

~ Қазақша-өзбекше араластырып, анда-санда түркпен мен тәжік сөздерін араластырып қойып сөйлеп жүрген мына қыздың қай ұлт екенін түсінбей-ақ қойды. Қабағы шүңіректеу демесең, қазақ қызы сияқты. Бірақ қазақта да көп қой, шүңірек қабақтылар. Мейлі, кім де болса, сүйкімді сұлудың өзі екен. АҚ. "Арпалыспен.."

Күмән келтірді; сенімсіздік пайда болды. ~ Бертінде жалғыздыққа өзі де үйреніп, еті өліп, күйеуінің бейнесі солғын тарта бастағаны кәміл; мүлде ұмытты деу қиын, дей тұрғанмен Майраға кейде соның жарық дүниеде болғанының өзі шүбә туғызып, ертеде көрген бір түсі сияқтанады. М.Сүн. ~ Алғашқы бетте жақсы танысымдай боп көрінгенімен, дәл қазір, менен гөрі назары кітапқа ауып отырған қыз, осы бір секундта бейтаныстана бастап, оны білетіндігіме де шүбә туып қалды. М.Иманж.

* Солаң етіп қай жақтан шыға келгені белгісіз, сидам бойлы бір жігіт көлеңкедей қалқайып қасыма тұра қалды. Шашы, қасы қап-қара, шүңіт көз, аққұба, әдемі жігіт. Т.Сәу.

~ Сайқын мен Ақмоланың арасы ит өлген жер. Оны не ғып білмедіңіз, – деді Меруерт. Даусы сыңғырлай әсем шықты. – Оттамай, тыныш отырсаңшы, – деді шүй желке байы шүңірек көзін сүзіп. – Сайқын мен Ақмоланың арасын Сәкеннен ұрғашы артық біле ме? Келіншек төмен қарады. Т.Әл. ~ Жылы сөз шырағым, деп айтар жан жоқ, Жүргенін ескереді жатта қойшы. Анау бай жуан қарын, шүйде желке, Қолында ақ таяғы тұрып ерте: «Атаңа нәлет, ит–ау, тұрсайшы!» деп, Бүйірін ауыртады түрте–түрте. Б.Май.

* Қайың сауу қалың қазақ алғаш мың жеті жүз жиырма үшінші жылы қалмақтар шабуыл жасап, сүрен аттап, шұрқан салып, тұлымдыны тұл, айдарлыны құл етіп, қазақ шығарға өр, кірерге көр таппай, бет-бетіне тентіреп кеткенде болды. Б.Қыдырб.

* Қайта творчестволық шүйдесі бұрынғыдан көтеріліп, шабыт қанаты қомдалып, толқын атқан жүректен бір кесек туындыны жарыққа шығарамын деп талпынады. А.Жұбанов.

Тігінен төмен қарай ұшты. * – Ешкішек – Іле өзені бойын мекен еткен торғай аты. Көктем айларында осы торғай әуелеп аспанға шығып алады да, екі қанатын қомдап, жерге қайта шүйіле ағады. Сол кезде ол дыбыс шығарады. Оның дыбысы маңыраған лаққа ұқсайды. Осы дыбысқа орай бұл торғай «ешкішек» атанған. Ешкі сияқты, ешкі секілді, ешкіге ұқсас деген ұғымдарды береді. Түлкішек, ешкішек деген сөздердегі «шек» жалғау сахалар мен қазақтарға ортақ ұғымда болып тұр. Ж.Баб.

Қыз-келіншек, жас әйелдерге қатысты айтылатын оспақ сөз. * Бір ауық «тезірек құтылсам қайтер еді…» деп ойлар еді. Бірақ қалай құтылар? Бекболат жуырда ала қояр ма?.. Және үйі болса иесіз тұр. Әуелі өзі бір шүйке бас тауып алып, оның қамын содан кейін ойлаған дұрыс қой. Соңғы кезде ақсақалдың ойлап-ойлап, тапқан түйіні осы еді. Ж.Айм. * Бір шүйке бас қолыма келіп қонса, мен де бала-шағалы болып, сіздердің қатарларыңызға жетсем деген армандамын, – деді Сәлім. Ә.Шәр. * . Ел де ұмыта бастағандай. Кәриялар: «Бір шүйке басқа жем бо¬лып кеткені де. Мына Жаманеркектен көш кейін болға¬ны ғой. Ақылды бала ма десек, бұл қай қылғаны?.. Д.Досж.

* Атасы байғұс әлі қайратты. Демін қарашы. Өзінің дәу қара көрігіндей гүс-гүс етеді. Анау пысылдап ұйықтап жатқан енесі. Шүйкедей боп шалының жастығының қасына қисая салыпты. Ә.Кек.