Ол да адам, демек, адамға тән кемшіліктерден ада емес д.м.* — Милиция…  Олар ақмақ деп пең.  Осындай суықта кімнің бүрсеңдегісі келеді.  Оның үстіне олардың да өңеші тесік. Семьясы, бала- шағасы бар.  С.Смат.

Пара алды. * Ол ісі оңға басса, күлмеңдеп, бір бұлғақ, бір елең қағып, көзін аспанға еліртіп әуреленіп-ақ қалады, қасқайып, мақтанға салынады, бас пайдасы, құлқын қамы үшін біреулерді қақпанға түсіруді ойлайды, оның жөні келіп ел ішінен бір дәмдіні татып, өңеші майлана қалса, қолын шапалақтап жас баладай қуанады. Ж.Дәд.

Жөнсіз айғай-ұйғай, құлақ жаратын зору дауысқа қатысты. ~ Біздің әншілердің көбі үнінің зор, тынысының кең екенін мақтан көріп әнді барынша өңеші қызарғанша айқаймен әсерлендірмек болады. С.Бег.  ~ Гүжілдеген мотор, өңеші қызарғанша өкірген машиналар, шуласқан, керілдескен босқын жұрт көпір басындағы айғай-сүреңді қоздыра түседі. Ғ.Мүс.

ӨҢЕШІ ҚҰРҒАМАЙДЫ

Ішуін тоқтатпайды. ~ Әр жерде ілініп-салынып жұмыс істейді, сенбі, жексенбі күндері ұдайы «қайғы үстінде», өңеші құрғамайды. М.Қаб.

Ішіп-жемі, ас-суы таусылды. ~ «Шыж» етпесітаусылып, өңеші қурап отырған жұрт тұрмыс халінің мән-жайын айтып, мұңын шағады. Халық деген шешен ғой! Тыңдап тұрсаң — бәрінің де сөзі жөн. Т.Бер.

Шөлдеді, қаталады. ~ Аш күшіктеріне амалсызтоқтаған, іші-бауыры ауырлап, ең жаманы — өңеші құрғап, тілі кеуіп, қаталаған жолбарыс аса жайсыз күй кешіп еді. М.Мағ.

Тойымсыз, жебір. ~ Тістері ғана ақсиып, шүңірек көздері жылтырайды. Бұлардың бәрі де тірлігінде дүниеге тоймаған өңеші кең жемқорлар екен. Т.Рыск. ~ Өзара бәстескендей кезек- кезек тарту- таралғыларын әкеліп, әміршінің көмейін тығындаумен жүр. Ежелден ішіп- жеп үйренген Матеннің өңеші де өлшеусіз кең еді. Қ.Жұм. ~ Тиімді бітім жасаған боп, тағы да бір немісті ортаға алып, тағы да әлгі өзіміздің өңмеңдеген өңеші кең топ, «қиын жерде ақыл тауып кеткендері» үшін сый-сияпатқа кенеліп, қалта томпайтысып мәз-мәйрам болысады.  Ә.Кек.

Бар даусымен, тамағы қарлыққанша. * Со кезде жанжағыма қарап, пәрменімше айқайды салдым. Өңешім жыртылып, тамағым қарлыққан кезде, құлақ салдым, әлдеқайдан иттің ұлығаны естілді. Ж.Айм. ~ Өзара қызыл кеңірдек болып, өңештері жыртылғанша айқайласып жатқан жұрт бұған көңіл бөлмеді. Ә.Тар. ~ Тұрқы бұзаумен пара-пар, жүні түбіттей үлпілдеп жылтыраған дәу ит аштықтан әлсіреген бұл бейшараны көре салып, арсылдап, өңеші жыртылғанша үре бастады. С.Шәйм. * Жетпіс жеті атасын түгел санап, жетпіс жеті рет құлағының түбінен айқайласаң да «аузыңды» демейтін керең шал өңешің жыртылса да естір ме. Қ.Ысқ.

Ішкісі келді. * Не деген шыдамдылық, не деген көрегендік, қанша жерден өңештері жыбырласа да той сәнін келтіретін «ащы суды» дастарханға жолатпаған. Қ.Жиен.

Тамақ ішкісі келеді д.м. ~ Тамаққа келгенде оның да өңеші бітеу емес шығар, — тыстағы айғайдың аузын сірнемен тығындағысы келген сияқты.  Қ.Ыс.

Керісті, дауласты, даусын көтеріп, айғайға басты. * Бiр байрақтың асты, бiр Отанның аясында отырып қазағым, ұлтым деп өңеш керiп бұра тартуға бола ма? Т.Сәу. ~ Әбділдәнің ойы ауылдан шығып қалаға барды. Ойымен заң жинағын ақтарды: бір жағынан партия мүшесі, «ескі әдеттермен күресу керек; әйел тендігін жарыққа шығару керек!» — деп өңешін керіп, күре тамырын білеулендіріп, талай жиылыстарда сөз сөйлегені бар. Б.Майл. ~ ― Пышан өкімет адамының алдында өңешін керіп отырғанды жөн көрмеді ме, әлде қысылды ма, балаша қызарақтап біраз отырды да: ― Ол бір жастық шақтың желігі еді ғой… – деп даусын созыңқырап тоқтады. Б.Тоғ.