ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Ойын сан-саққа жүгіртті, әлденені еске түсірді. ~ Самал сізді ауыр ойға салып кеткен бе, қалай өзі? Ә.Әб. ~ Бұл құмалақтың тіліне сенбейді, әрине. Бірақ үнемі қайталана берген соң, көңілді күпті етіп, әр алуан ойға салады. Қ.Жұм. ~ Мына бір самалды- ай! Мұрынға қайдағы бір ұмыт қалған иістерді тықпалап, ұмытылған естеліктерді ойға сала ма, қайтеді. С.См.

Ойға келді, еске түсті. (Орайы келген ой туралы.) Еске түсті, ойына келді. * Қайта құптап, кейін жаз шыға шайлық сүтін, ағарғанын мойнына алатындарын білдірісті… Мұның бәрі неден шықты? Қайдан ойға оралды? М.Сүн. * «Сол соқыр соқпақ қалай басталып еді». Ойға оралған осы бір сауал оның көз алдына өткен күндер суретін алып келді. С.Досан. * Алтын ғасыр ақыны Альигери Данте сөзі ойға оралады: «Segui il tuo sorso. E lascia dir le geni!.. Өз жолыңмен жүре бер, жұрт аузына келгенін айта берсін!» Д.Дос. * Махаббат тілі иемденудің тілі емес – алғыстың тілі. М.Цветаеваның жастау кезінде жазған бір өлеңі ойға оралады. Т.Әсем.

Ақылы келте, бір нәрсені ойлап істеуге өресі жетпейтін адам туралы. ~ Сөйлейді ойланбай-ақ Аю шолақ: (Аюлар күшке мықты, ойға олақ) «Қойлардан ала түсті құтылғандай, Бар деймін бұған оңай жалғыз жол-ақ. А.Байт. ~ Жаяу кәсіп қылып, орыспен аралас отырған елміз. Ойға олақ, тілге орашолақ, сөз бақпаған, мал баққан шаруамыз. Ғ.Мүс.

Қисыны бар, ұғынықты. ~ Бір атқа екі ер ерттеп мінген қазақты мен бұған дейін көрген жоқ едім. Сұлтанның мына ақылы, шынында да, ойға қонымды, қызық көрініп кетті. Б.Соқ. ~ Итбалық күшігінің туа салып жүзіп кетуін, я жүзе алмауын олар ойға қонымды бірдемеге негіздеп айтса жақсы ғой, жоқ, бұл жөнінде әр қайсысы не ойласа, соны айтып қалу үшін, айтқандарын қалайда «қаһармандықпен» қорғау үшін ақ тер-көк терге түседі. Дж.Лон. ~ Автор аталған еңбегінде қара өлең қасиетінің өз әдебиетіміз түгілі өзге ұлт әдебиетіне жасаған ықпалы туралы ойға қонымды пікірлер білдіреді. Ж.Шәк.

Қисыны бар, келісуге болатын пікір туралы. ~ Жанға тиер, ойға қонар шындық сөзін шаңқылдатпай-ақ алау-жалаусыз-ақ ойлы түрде айтқанда да бар мағынасымен жүрегіңе ұялай қалатынын мен бірінші рет Семеннан естіп тұрғандаймын. Ғ.Мүс. ~ Не болды екен деген ой әлденеше құбылып, тұрақты жауабы табылмай тағы біраз күн өтті. Ойға қонар тұрақты жауаптар аз емес, бірақ өзімнің ойым тұрақтамайды. Ғ.Мүс. ~ – Бұның бәрі ойға қонады,– деді Амантай,– бірақ үйрететін кім соны? С.Мұқ.

Шым-шытырық ойға берілді. * Жилин ойға қалды. Шын, шешем кәртайды. Кім біледі, көрмеспін де. Үйге барайын, қалыңдық жақсы болса, алмайтын несі бар, – деп Жилин ойлады. Ә.Бөкей. * Осыншалық қиын асу жолдармен жүре беруге жалықпаған не қылған жиһангер деген де ойға қаласыз. C.Шайм. * Одан басқа тіршілік иесі тіпті, қанатты деген құсыңыздың өзі ілуде біреу ғана. Ендеше, қайдан адасып жүрген «періштелер» болды екен деген ойға қалып еді. Е.Бақаш.

Терең ойға батты. * Бәрі жерге үңілді, Бәрі ойға көмілді, Сақалдары салбырап. Машайығы сүмиіп, Молдалары мөлиіп, Бере алмады бір жауап. М.Жұмаб. ~ – Ақсақал не ойлап кеттіңіз? – деп сұрады Ғафиз қалың ойға көміліп кеткен қартты сергіткісі келіп. Р.Сей.

Терең ойға берілді. ~ Берді де, бүгіп басын, ойға кетті Асқардай ой билеген мәңгі қалғып. Аздан соң көтеріліп, жан-жағына Қарады жер-жиһанның, бәрін тар ғып. М.Жұм. ~ Қошқыл маңдайынан ащы тер тағы да шып-шып шығып, жер шұқып, терең ойға кетті. Ж.Айм. ~ — Әй, қайсың барсың, Бақбөрдің су-суанын бердіңдер ме? — деп дабыстады да, құс жастыққа жантая көзін жұмып ұзақ ойға кетті. Қ.Мүб.

Күтпеген, тосын, алабөтен. ~ Қалай болды өзі, бәрі аяқ астынан? Ойламаған жерден басталып, ойламаған жерден аяқталды. Егер осының бәрін біреу айтса. Жанай сенбес те еді. Тіптен ойға келмейтін тосын оқиғалар ғой. С.Мұр. ~ Өзі соншалықты қырсық та емес, бірақ тап қыр желкеңнен кездейсоқ басатындықтан, оныңыз әманда қырсыққа саналады. Әйтпесе, күндегі қарабайыр оқиғалардың бірі. Сөйтіп, он тоғыз ойға келмеген шатақты бастады. М.Қаб. ~ Домбыраның шегінен шертіліп шыққан назды, сылқым үн ғана адам жанын тербейді, — деп біраз отырып, әрбір елдің ән, күй аспабына сын айта, бұрын ойға келмеген аса нәзік сырларды айтып кетті. С.Бег.

Есіне түсті, әлдебір ой сап ете қалды. ~ Сол арада ойға келе қалып, тағы да бір тамсандырып, қайран қалдырған нәрсе — сол күнгі қонып шыққан Жантемір қызының, Шайбайдың үйінен көрген суретімнен мені шырамытқаны болды. С.Сей. ~ Осындай ойға келген Жәдігер орнынан тұрып, құнанды тірсегінен ұстаған күйі ауылға сүйрей жөнелді. А.Сей.