Біреудің үйі қазан көтеруін аңдыды. ~ Қонақтарды сылтауратып, осы үйге бас сұғып, тамақ аңдып айналшықтап отырған. Көбейдің уытты сөздеріне мәз боп, көздері жыртия күліп, қолпаштап қояды. С.Жүн. ~ Күні кеше ғана ат сабылтып, ауыл кезетін бозбастар, тойлы, дастарқанды жерден тамақ аңдитын сұғанақтар, үйде жатып ұлыққа арыз айдайтын жалақор, ағайын арасын беріктіріп койып, екі ортада пайда табатын пәлеқорлар – батпақта жатқан, босағадан тыс барлық атарман – бүгін күшіне енген, өкіметтің оң көзі – белсенді. М.Мағ.
ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР
Бұл категорияда сөздікте келтірілген 25 мың фразеологизмнің ішінен пайдаланушы іздегендері ретімен көрсетіліп отырады.
ТАЛҒАУ ТАПТЫ
Қорек болар бірдеңеге қолы жетті. * Тандыры кепкен өзектер мен тақыр жыралардан қу құлқынға талғау табу үшін зор шыдам керек. Ш.Айт.
ТАЛЫП ЖЕТТІ
Алыстан үзіле естілген дыбыс туралы. ~ Әлде қайдан мұңдана созған марал даусы талып жетті. Қ.Ысқ. ~ Оқта-текте шегірткелердің ащы шырылы естіледі, одан ары бақаның үні. Соның бәрін басып тоғайдың арғы түкпірінен, Ертіс бойынан сыбызғы дауысы талып жетеді. Ж.Шәк.
ТАМАҚ АСЫРАДЫ
Біреуге қыщмет етіп, күнін көді.. ~ Тамақ асырау үшін келген кедейлер бастапқы кезде Мұратовтың бұл қулығын аңғармай, артынан біліп, еңбектері өнбейтін болғасын жанжал .шығарып, жұмысты тастап, кейде десятниктерін ұрып жүрді. С.Мұқ. ~ Шегір көз, иіртұмсық балапандар енді күнбе-күн қанаттары қатайып, енді өз беттерінше тамақ асырайды. Ш.Айт. ~ Содан кейін Түгелдің мойнына түсіп, қосшы бала болып, тамақ асырап күн көріп жүрген Сақар үйі аш қалды. Ү.Жәл.
ТАЛҚАН ҚЫЛДЫ
Быт-шытын шығарды. * Намыс қып соғысқанда әскер сайлап, Оқ жауды екі жақтан нажағайлап. Кер жеңіп, талқан қылып үй қазынасын, Криздің өзін ұстап алды байлап. Шәкәрім
ТАМАҒЫ ІСТІ
Әлденеден үміттенді, дәмеленді. ~ Командировкаға кеткен жас та алғыр журналистен сол кемсіннің орнын толтыратын мықты материал дәметіп, үстел календарына белгі қойып, тамағы ісіп жүрген. М.Қаб. ~ Олар тек көшбасшыларынан айрылғандарына ғана қабырғасы қайысып отырған жоқ, ертең үш арыстың игі жақсыларының қолындағы уыздай аппақ өре киізге қайсымыздың жамбасымыз тиер екен деп те отыр. Талайының қаралай тамағы ісіп, қаралай жемсауы күлбіреп отыр. Ә.Кек.
ТАМАҚ ІСІРДІ (ТАМАҒЫ ІСТІ)
Үміттенді, әлденеден дәме қылды. ~ ~ Қайырусыз кеткен хайуан мұжықтардан кек алуға жолмен жүріп іс қылатын заман әлі келген жоқ. Ақыл сұрап, босқа үміттеніп, тамақ ісіріп дәме қыларлық дәнеме жоқ. С.Сей. * Өз күдігі де солай дейді. Командировкаға кеткен жас та алғыр журналистен сол кемсіннің орнын толтыратын мықты материал дәметіп, үстел календарына белгі қойып, тамағы ісіп жүрген. М.Қаб.
ТАЛҚАНЫ ТАУСЫЛДЫ
Өмір жасы түгесілді д.м. * — Жасың ұзақ болсын, мені ұмытпасаң, — деп сыбырлады. — Атаңның аты ерттеулі тұр. Тағдыр тартылып, талқан таусылған шығар. Мен сенің марқұм әкеңмен түйдей жастымын ғой. Ш.Мұрт. * «Япыр-ай, өзін-өзі соншама оңашалап, Батырдың талқаны таусылуға таяды ма, немене?» – деген де сөз сыбыр- сыбыр естіліп қала бергелі де біраз уақыт. Н.Дәу. * – Жә, ақсақал, – деді Әбжал көзі алайып. – Жақауратпаңыз өйтіп. Досмағанбеттің талқаны таусылған екен деп, талқаны таусыларда ойнастары тырнадай тізіліп келген екен деп, намазымнан жаңылар жайым жоқ. Н.Дәу.
ТАМАҒЫ ҚАЙТТЫ
Тойынды, тәбеті басылды. * — Отыр, пельмен желік, — деді Қапшекер оған қасық ұсынып. Бірінің қолында қасық, бірінің қолында вилка, бірі қара бурыл, бірі жидіген жирен бурыл, екі бас кастрюль үстінде тоқайласа қалды. — Әй, ит- ай, тамағың әлі қайтпаған екен ә, қарбытуың тамаша, — деді Қапшекер кастрюль түбі тықырлай бастаған сәтте.
ТАМАҚ ТАУЫСАР
Жұмысқа жарамсыз, біреуге масыл болып жүрген адам туралы. ~ – Неміске осы ауылдан 10 арба ер азамат кетіп еді, аман қайтқаны некен-саяқ, – деді Тақабек шал. – Аман қайтқаны көбіне біз секілді тамақ тауысар. Н.Дәу.
