АҒЫНАН АҚТАРЫЛҒАН

~ Албан ішінде Қоңырбөрік аталатын Жұмахан, Шәріп дейтін ағайынды екі жігіт пен Жолдыбай үйір– айқас дәмдес болып жүрді. Екеуі де ағынан ақтарылған, ашық– жарқын азаматтар еді. Т.Рыск.

АҒЫНАН АҚТАРЫЛҒАН Read More

АҒЫНАН ЖАРЫЛДЫ

Шынын жасырмай түгел айтты, бүкіл сырын жайып салды. ~ Соңында қалған жұтыр қара бұлталақтамай ағынан жарылды: — Мен не істейтінімді білмеймін. Бірақ өлсем-тірілсем де патша болғым келеді. С.Шай. ~ «Достассаң да, қастассаң да ағынан жарылғанға не жетсін!» Д.Дос. ~ Таралғыдан өткізіп жібердім ғой. Бұрынғының шабандоздары болса қамшымен тартып жіберер еді. Бұл күнгінің ноқайлары не сезеді?! – деп ағынан жарылды. Т.Әл.

АҒЫНАН ЖАРЫЛДЫ Read More

АҒЫНЫ ТЕРІС

Ниеті, бағыт-бағдары, өмірлік ұстанымы бөлек деген мағынада. ~ Неге десең, дені бытпырақ, бытпырақ болмағандарының ағыны теріс. Рухын тексерсек, баяғы айтылған «қатын ойбай»… С.Тор.

АҒЫНЫ ТЕРІС Read More

АҒЫП ТҰРҒАН СӨЗ

Жалаң (өтірік) сөзге құмар, сылдыр-суайт адам туралы.
~ Жылтырдың білмейтін хабары, естімейтін өсегі жоқ, ағып тұрған сөз екен, аузы аузына жұқпайды. Ж.Айм. ~ Ноғайдың бір-екі оқыған шолақ саудагерсымақтары өзгеден гөрі «көсемдік» қылады екен: Сейіт Латыпов, Шәріп Ялымов, — бұлар ағып тұрған сөз. Өздері батыл, өздері екпінді, өздері «күллі мұсылман атынан» сөйлейді екен. С.Сей.

АҒЫП ТҰРҒАН СӨЗ Read More

АҒЫП ТҰРҒАН ШЕШЕН (АҚЫН)

Сөзге шеберлік, ерекше ділмарлық. ~ Мұстафа деген жігітіңіз ағып тұрған шешен екен, партияның ішкі–сыртқы саясаты, халықаралық жағдай, облыс көлеміндегі өзгерістерді …баяндаған кезде, ел аузын ашып отырып қалды. Т.Әбд. ~ Төкең төмен қарап қағаз оқып отырғанда қалың қабақтау, суық түстілеу көрінеді. Ал сөйлеп кетсе… Бұл кісі ағып тұрған шешен емес. Әңгімені әріден бастап та жатпайды. Б.Тоғ. ~ Ардагерім ағып тұрған ақын ғой, Жалғыз аяқ өлең жазды ұйқасы жоқ жақында ол. Ғ.Қаб. ~ Өлеңді айтып болды да, қошемет күткендей көзі мөлдіреп тыңдаушыларына қарай қалды Елемес. − Әп, бәрекелді! − Ой, пәлі-ай, мына жетім не дейді! − Ағып тұрған ақын ғой өзі! С.Ом.

АҒЫП ТҰРҒАН ШЕШЕН (АҚЫН) Read More

АДА БОЛДЫ

Таусылды, түгесілді, бітті; арылды, бүтіндей айрылды. ~ Ұлттықтан, қазақи салттан, ар ұяттан ада болдық. М.Мақ. ~ Ауылда адам бар болса — ауыл ада болмайды, Ел иесі бар болса — елі ала болмайды. М-Мәт. ~ Шиі қияқтан тоқыған, Ауыл ада болыпты. Намаз бенен сопыдан. І.Жан. ~ Қарны ақтарылған күйі ыңырси боздап, әлі жан үзе алмай азаптанған ақсары бура бағанағы айбын, бағанағы қаһардан ада болған. М.Алм.

АДА БОЛДЫ Read More

АҒЫ АҚ, ҚАРАСЫ ҚАРА

Ап-айқын, тайға таңба басқандай. ~ Әр ұрпақ өз замананың іші-сыртын жүрек көзімен көріп, ағын – ақ, қарасын – қара деп әділ таразылап, тарихқа таңбалағаны жөн. Т.Сәу. ~ Созалаңдап қолжуғышқа су құйғанша, Қарашаш та кіріп келді. Аяз сүйген екі беті алмадай, қас, кірпік, көздерінің ағы ақ, қарасы қара, ап-айқын. м.қАБ.

АҒЫ АҚ, ҚАРАСЫ ҚАРА Read More

АҒАШ АДАМ

Көңілі ештеңеге елең етпейтін, сезімсіз адам туралы. ~ Ақжелке сияқты өзінен бір елі төменге құдайсып, өзінен бір саты жоғарыға «алдияр, тақсыр» деп бас иіп жорғақтап, пендесіп тұратын нәрсіз, ой-санасыз, ағаш адамға бүгінгі Ұзақ ісі естіп, біліп, көрмеген сұмдық сияқтанған. М.Әу. ~ Жазушы атаулыдан айналмаспысың осындайда; Еркені бір сәтке болса да еліктеген қалпынан суырып алды– ау. Әлгінде ғана ағаш адам сияқты еді, енді міне көзінде ұшқын ойнайды. М.Сүн. ~ Тентек Бестай қатып қалған ағаш адам сияқты, ат үстінде үн-түнсіз қопшиып отыр. З.Нұр. ~ Мағжан баяғы ағаш адам қалыбынан танбай «үміттендім, салыстырдым» деп жауап берді. М.Жұм.

АҒАШ АДАМ Read More

АҒЫ АҚ, ҚЫЗЫЛЫ ҚЫЗЫЛ

Ажары ашық, жүзі шырайлы; бояуы қанық; жалған боямасы жоқ. ~ Әйгерiмнiң ағы ақ, қызылы қызыл боп, өзгеше құлпырғандай. Бұрынғы бiр Абаймен ыстық шағындағы, сауық-сайран салған, шексiз ән сызылтқан күндерiндей көрiктi екен. М.Әу. ~ Гүлқаныс бәйбіше ағы ақ, қызылы қызыл, — ажары еніп, түріне кіріп, ақ мамықтай үлпілдеп, жас тайлақтай елпілдеп: «Ақ мамық бота форым!» — деп, ауызға ілініп, қозы бұғы, қой саныға өзі бала берерлік әулие болыпты. М-Ж.Көпей. ~ Оу, әпке, жездемiз шауып жүр. Ағы ақ, қызылы қызыл дегендей, қалмақ уаңының оң қолы болып алыпты, – деп, Нұрәлi би үрей билеген әпкелерiн бiр тыныштандырып алып, әңгiмесiн әзiлге қарай бұрған. К.Сег.

АҒЫ АҚ, ҚЫЗЫЛЫ ҚЫЗЫЛ Read More

АҒАШ АТ

Ауыр тұрмыстан жауыр болып, құр сүлдері қалған адам туралы. ~ Үй тірлігінің көрбай-жорбайын жалғыз дерлік сүйреп, әйелі байғұстың құр сүлдері қалды. Дәл бір ағаш ат. Оқта-текте оқыранып ойнағысы келсе, жылы-жұмсақ іздеген қолы адырайған қабырға, шодырайған шонданайға тиіп, сол сәтінде теріс аунап кетеді. Н.Дәу.

АҒАШ АТ Read More