ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Күтусіз, жападан жалғыз д.м. ~ Ділдә Уәсиланы бір жасында емшектен шығарып, өз баурына салып Дәмегейге аздап мал беріп үй ғып шығарып, суық тұмсық етпекші болғанда Дәмегей тағы бір ұл табады. Ә.Кәк.

Елеулі, айтарлықтай маңызды еңбек хақында. ~ Ахмет Байтұрсынұлы, «Қазақ өкпесі» атты мақаласымен білім беру саласына қосқан сүбелі үлесі, сара жолы болды. Сол кезеңдегі қазақ оқығандарының жанашырлық, ұлттық санасын ояту жолындағы шығармашылық, азаматтық еңбегі қазақ тарихында ұлттың кемелденуіне қосқан елеулі үлес ретінде мәңгі сақталары анық. А.Тоқ. ~ Бастауын сонау 1934 жылдан алып, күні бүгінге дейін білім сапасымен еліміздің сан мыңдаған болашақ мемлекет қызметкерлерін даярлауда сүбелі үлес қосып келе жатыр. БАҚ.

Берекесі кетіп, тозып бітті. ~ Сол-сол екен, Түрік жұрты Тұяқ кешіп тастаған Топырақтай болды. Суық ұрған жапырақтай солды. Т.Мед.

Бұзылмаған, бастапқы қалпынан айрылмаған, сәні кетпеген. ~ Қаптаған жерім де – өлең, көгім де – өлең, Барлығым да сүбесі сөгілмеген. Асылдарым көрініп, көрінбеген, Жасындарым төгіліп, төгілмеген… Е.Зік.

Күн оқыс суытты. ~ Әншейінде күн шыға гу-гу тіршілігін бастайтын аралар қалашығы да тып-тыныш,оқыс ұрған алғашқы суықтан қорғанып ұясында жатыр-ау. О.Бөк. ~ Қазан айында нөсерден соң суық ұрды да суат қатып қалған, көршінің торпағы қиядан тайып жығылып жылымға түсіп кетсе керек, соны құтқарамын деп Серый суға қойып кеткен екен… И.Бун. Салқыны тиді, зардабы өтті. ~ Етек-жеңім далақ қақты; бұ-дағы жел өтінде қалғандықтың бір түрі-ау.Көптен маған тиіп жүр-ау бір тұмау, буындарым, сенің ісің — сырқырау. Шілдеде де суық ұрды жанымды — көңіл байғұс, сенің де іргең жыртықау. Ж.Нәж. Оқыстан соққан суықтан үсіп кетті. ~ Шаруашылық жылқыны жайлауға ерте көктемде ай-даған болатын.Сарыадырда көк— тем салқын болды, суық же-лі азынаған құралайдың сал-қыны да біраз күнге созылды. Мамыр айының басында қыл-тиып шыққан қызғалдақты түнгі суық ұрып кетті. "ЕҚ".

Құты қашты, өңі кетті. * Қарт жұмысшының қашанда жығылыңқы, жапырақ иығының басы бұрынғыдан да жығылып, сүдіні түсіп кеткен екен. Ә.Нұрп. * Әнуар солбырайып сүдіні түсіп кеткен. Ә.Нұрп. * Сыртқа шығып бара жатқан жігіттің әлденеге иығының басы әнтек жығылып, әсіресе жауырын тұсы сыртынан қарағанда құдды киім астына жастық тыққандай күдістеніп, сүдіні қашып кеткен екен. Ә.Нұрп.

Суық өтіп кетті. ~ Ашылып қабырға-омырау қарға қарсы, Тақымы шалбарынан жалтылдап тұр. Денесін қалыбымен суық ұстап, Ызың жел селкілдетіп, аңқылдап тұр. І.Жанс. ~ — Иә, сау-сәлеметсіз… Аман-есен жеттіңіз…— деп, әйел тағы жөтелді.— Жас күнімде колхоз жұмысының қияметінде жүріп, қолқамды суық ұстаған еді… Бұрын елемейді екем, биылдан бері еңсеріп барады… Б.Тоғ.

Болымсыз нәрсеге алдаусыратты, жоқ нәрседен үміттендірді. ~ Қарымсақ осы тұста өзінің кек қайнаған ішкі наразылығын Керімбекке ірікпей білдіріп: — Әй, Кеке — ай! Жарықтығым — ай! Әлдеқашан жоқ қылатын бір кещені сүзбе буаз ғып созбақтатып қойғаныңыз-ай! Сол күні өлсем арманым жоқ болар ем, айызымды бір қандырмай, ит азғыны — өлекшіндей қор еттіңіз — ау! — деп бармағын шайнағандай болып отыр. Ж.Ахм. ~ Күләннің үні дірілдеп, әрең шыққанын сезе өтіндім: — Менен әділдік сұрамақ екеніңді келгеннен бері сезіп жатырмын, Күләш. Шын махаббат иесінің қалыс әділдік айтуы қиын ғой. Сүзбе буаз, күпті етіп қинай бермей, шындығыңды, не болса да бір-ақ айтшы! Өлді ме екен, иә, басқа біреуге тиіп кетті ме екен? Қ.Шабд.

Жайсыз жаңалық; қайғылы оқиға туралы жеткен сөз. * Бір мезгілде: – Бөлеке, осы елдің арасында бір суық хабар бар. Әли сұлтан екеуің Жетісудың бес руын Ресейге қарату жөнінде келісімге келген дейді. Осы рас па, жоқ па? Ә.Шәр. * 1930- жылдың көктемінде Іле-Балқаш жақтан суық хабар жетті. Б.Тоғ. * Дәл осы күндерде: – Қолықтар жүзге тарта жылқымызды қуып кетті, –деген суық хабар келді. Ж.Шәк. ~ Дімкәстік жүр елуде жуығыштап, Бел бүктірмей қалады, суық ұстап. Жер ортаға жеткенде, енді арманды Көңіл құсы қалайша қуып ұшпақ? Б.Әбдір.

Қабақ астынан, ұнатпаған шыраймен көз салды. ~ Сауранбай бұрылып, Қасенге көзілдірігінің астынан сүзе қарады. І.Ес. ~ Мұндай жерде, қара қазақтың алдында өзін ызбарлап ұстай білетін, жүрек шайлықтырудың әдісіне төселген үйіндісі үлкен кертағыл бұқадай сүзе қарайтын судияның көзіне көзі түскенде байдың жаны шығып кете жаздады. І.Жанс. ~ Сүкесі мені енді ғана көргендей сүзе қарады. — Біз бұны Сарыбелге жібермеп пе едік? Б.Соқп. ~ Қара сұр жалпақ беті желіндеп қабарып алған. “Байқа, міне енді біздің күніміз туды” дегендей, бұқа көзденіп, қабақ астынан сүзе қарайды. Т.Сәу.