ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

* Еру кезде ел жақсы, шеру кезде көлік жақсы. Көлікті көш, көрікті көш. Малсыз ел шолпы тартып қалып еді. Өйткені бұрын қазақ көшінде жаяу-жалпылы адамды кездестірмейтінсің. Б.Қыд. * Бақытын еңбегінен күтетін, шолпы тартқан көңілдерін бар қадарынша сергек, жоғары ұстағысы келетін тебіз жігіт. Б.Қыд. * Жын шақырған шайқы-пұрқыдай бақырып-шақырып қалың топтың алды екшеліп келіп-ақ қалыпты. Шолпы тартқан көңіл қанша бойды сақыт ұстамақ болса да қараңға бастай беріпті. Б.Қыд.

Мойындамады, жақындатпады. ~ Сонда Жауқашты тұрып: «Жарайды, үлкен ел үлкендігін істеп, шоқтығына қол жуытпай отыр. Бірақ соңғы тілегім бар. Жылқымның құлын кезінде таңдайында бармақтай қалы бар еді. Сол болса, сәйгүлік менікі, әйтпесе ат-тон айыбын өзім тартайын», — дейді. Т.Әбд.

* Жатқан жерінде жайратып тастасам ба екен?… Онда нағыз қылмыскер боламын…Ана жылғы Айбаршаның өлімі қанша уақыт шоңайна болып жабысты? Б.Тоғ.

~ Шоқша сақал шомбал қара қолындағы қамшысын тастай беріп: — Жоғары шығыңыз, — дегенде, күпісін айналдыра киген жалақ шұбар ыржия күліп жіберді. Іштеме болмағандай екеуі бірден жайраң қағады. Бірінікі шын, бірінікі күлгір жайраң екенін қонақ сезіп отыр. Олар қонақты көп уәкілдің бірі ғой деп отыр. Ғ.Мұст.~ … буылтықтанған шадыр саусақтарымен сауысқан құйрығындай ұзын, бурылдап қылау шалған шоқша сақалын салалады. Ғ.Біләл. * Төлес Әлмақан дуадақтайтеңкиіп, көпшікті шынтақтап жатыр. Қасында малдасын құрып отырған шоқшасақалды, тұйғындай Қуаңға ұзыннан ұзақ бір әңгімені сабақтап, айтады. Б.Алд. * Шоқша сақалын саусақтарымен тарамдап тұрған Әбіл шал сақманшыға қарады. А.Сатаев.

* Е, бәсе, менің осындайым болушы еді. Болмашыны сылтау қып, қыз-келіншекке шоңайнаша жабыса кететінім болушы еді. Сонымды қайта тапқан тәріздімін. Б.Соқп.

* Сонда – менің лекциям машинкаға басқанда отыз екі бет шығыпты да, Белгілінікі – дəлме-дəл төрт бет болыпты. Əлі сол шоқырағыңнан жазбапсың-ау, жарықтығым. З.Қаб.

Алдап кетті, жер соқтырды. ~ Олардың ашуының басы – алысып жүріп Халелдің қолы батып кетсе, ойнап отырып Ақбөпенің сөзі батып кетеді. Ақ жарқын, ақылды жеңге тілге де ұста, айтыса қалғанда бір сөзбен шоңқитып отырғызып кететін. С.Жүн. ~ Шоң қазақтың мына сөзі шовинестерді шоңқитып кетеді, – деді манадан бері қайта–қайта басын шұлғып үнсіз отырған Ақаев, қоп–қою қап–қара қасын керіп. С.Дос. ~ Рабфакқа Жамал кеп түсті. Бір қалада оқыған бұл үшеуінің оқиғасы зор даңғазаға айналды. Ақыры Жамал мен Сейіт қосылды да, Кенжеғұлды шоңқитып кетті. Р.Рай.

* Содан: «Е, шырақ, сенің де шоқырағың түсінікті маған» ─ деп кетіп қалып едім. С.Шайм.

Елеген де жоқ; оп-оңай жеңді. ~ Шомбал қара бұдан әрі қымсынған жоқ. Қонағын шопақ құрлы көрместен жалшысына әмір еті: — Бар, қатындардың бірін шақыр. Мына балаға ас ауыз тигізсін, — деді де босағада кереге басында тұрған бөтелкемен айналысты. Ғ.Мұст. * Өз құлағына өзі сенбей көзін ашып еді, албасты қабаққа қарап басады, қызды шопақ құрлы көрмей қолтығына қысқан желаяқ дәу зымырай ұшып, тау асты. М.Қаб. * Әрбірден соң еті қызған құр айғыр өрістегі жылқының иісін сезіп жапан түзге салсын. Үстіндегі сегіз жасар баланы шопақ құрлы көрген жоқ. Қ.Ысқ. * Бұлқынған Шоқанды ол шопақ құрлы көрмей, тебінуіне, бетіне түкіруіне қарамай, есікке қарай жөнеле берді. С.Мұқан. * Бұларға күш керек, бірақ күш жұмсасаң бұлар төрт жолаушыны шопақ құрлы көрмей төртеуін де өлтіріп, аттарын да олжаланып меңіреу жаққа ақбөкендей ауып кетеді. Т.Әлімқ. * Байкенжинді тыңдамаған Бегей Ғалиевті тыңдар деп отырсыңдар ма? Дүйсенге бой бермейтін Белгілі Шойды шопақ құрлым көрер дейсіңдер ме? З.Қаб. * Ахан өкіметке де, қоғамға да қаламның құдіретімен үнсіз қарсылық жасамақ болып еді, бірақ жалпақ қазақтың өзін жатқызып қойып үтіктеп жатқан империялық өктемдік оны шопақ құрлы көрсін бе! .. Қ.Ысқ.

Шаш ал десе бас алатын, әпербақан атқамінер. ~ Иә Өз қолыңды өзің кесе алмайсың. Әйтпесе ғой, әйтпесе!.. Мынау өңшең шолақ белсенділер- ақ титығыма тиіп болды, — деп ашуланады Серкебай. Б.Мом. ~ Ақыры Теңізбайып ара түсіп, бір бәледен аман қалдым. Айналайын Кеңес үкіметі кәзірондай шаш ал десе бас алатын шолақ белсенділерге тиым салды ғой. Б.Алд. ~ … Кешегі дегенде, нақтылай айтсақ, кеңес заманын орнатқан — шолақ белсенділер. Ж.Аяз. ~ «Қарағандыда» Сойдақтістің қабырғада ілулі тұрған Сталин портретіне қарай жұдырығын түйіп, тісін қайрағанын жазсам, жау жағына шықтың, «жауға мінбе бердің» деп жазғырды шолақ белсенділер. З.Қабд.