ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

* Тынысым кеңіп, көз алдым шырадай ашылып, сергіп кеткендей мін. «Ой- хой, самал- ай! Соға түс! .. Соға түсші! ..» деймін көкірегімді кере қарсы тосып… Ә.Нұрп. * Ұйқысы әлдеқашан шырадай ашылып кетті. Ә.Нұрп. * Маңынан әр жерден жалт-жұлт еткен қызыл, жасыл сағымдар бірде көрінсе бірде жоғалып кеткенін көргенде тіпті үрейленіп ұйқысы шырадай ашылды. Б.Жұм. * Онсызда шөкенің кірпігі қатып, діңкесі құрып отырған еді, отырған жеріне қисая кетті. Ұйқысы шырадай ашылды. Б.Жұм.

Бір жүрген жерін қайта-қайта басып, айнала берді; көз алды дөңгелененіп жүре берді. * Ендігі қауіп — тура бағыттан айнып кетпеу. Баяғыда, ауыл мен қостағы жылқы арасында бір адасқаным бар. Көп емес, азғана ғана. Сонда шыр көбелек айналып жүре беріппін. М.Мағ. * Ермолай нұсқаған жеке тоқал орындыққа қақшиып отыра қалды. Гармонды құлаштап созып, безілдете жөнелді. Шал мен кемпір шыр көбелек айналып, жер еденді тепкілеп, билеп жүр. С.Омар. * Қас қағым сәтте қара жер шыр көбелек айналып зымырай жөнелді де, көк аспан көк тегенедей болып үстіне төңкеріліп құлады. С.Смат. * Саптамасына су толып аятын алып түсіп барады. Жер — дүние шырқ көбелек айналып, құрдымына әкетердей әлек. С.Смат.

Көзі ашылып сала берді. * Сенің көзіңе шел түсе бастаған екен. Ащы насыбай атсаң шырадай жанады, – деп Рәш тығыны шашақты қауақ шақшасын ұсынды. Т.Әлімқ. * Серкеш жездемді көргеннен-ақ бойым көтеріліп, көзім шырадай жанды. С.Омар. * Қанжығадағы жанторсықты көргенде Бескемпірдің көзі шырадай жанды. Қ.Ысқ. * Осы ой басына қалай келді, көзі солай шырадай жанды. С.Нұғ. * … түндікті айқара ашып тастап, көк сылаң түтінді бұрын шығарған келіншек бозбаланың көзіне іліккен бұлдіршін бойжеткендей екі беті албырап, екі көзі шырадай жанып, гүл-гүл жайнап құлпырып шыға келер-ді. Ә.Кек. * Бұл жолы тіпті бұрынғысынан да қаттырақ жұмылып, ал ала жалғыз сау көзі шырадай жанып осы отырған кісілердің бетіне жағалай қарап шықты. Ә.Нұрп.

Айналшықтап, кетпей қойды. * Өкпе тұстағы шоқырғайды шыр айналып сауысқан безектеді: "сақтан, үй артында кісі бар", — дегендей. Қ.Ысқ. * Қызметші кемпір бір сиқыр дұға оқып отырғандай, ханым оның сүлікше қадалып алған екі көзінен жанарын аударып әкетуге жігері жетпей арбалды да қалды: тіпті бөлменің іші бір түрлі шыр айналып бара жатқандай көрінді. Ә.К // ШЫРҚ АЙНАЛДЫ

* Осы бір сәттің қызығын тамашалаған жігіт онша асықпайды. Теңіз үсті шырадай тынып тұр. Ә.Нұрп. * Сонау көз үшында ашық күн астында шырадай тынып жалтырап жатқан көк теңіз бұл дүрбіден қарағанда жылжып кеп ат тұмсығының алдына тіреліп тра қалғандай болды. Ә.Нұрп. * Жел жоқ. Шөп басы қозғалмай шырадай тынып тұр. Ә.Нұрп.

~ Енді, міне, тас қамалдың ар жағына барып тас бекініп жатыр. Құдай шыр айналдырып әкеліп, ағайынды төртеудің ақыры біреуін түрмеге тығып тынды. Ә.Ыб.

Белгісі жоқ; ізі жоқ. * Аяғында көттік пен өкшеден шырай жоқ, сылпылдаған башмақ, үстінде березе жағалы ұзын сары шапан, басымда ақ орамал — Бекболат судан шыққан тышқанша солбырайып, сенекпен ептеп аяңдап, алақтап дәрігерлердің қасынан өтті. Ж.Айм.

Ет алды, қомданды, салмақ қосты. ~ Енді біреулер: «Аулынан ауырып келді», – деді. «Биыл ғана шыр байлап еді, байғұс! Қызыл құлын жанына батып кеткен ғой», – деушілер де болды. Т.Әл. ~ Жұбын жазбай шұрқырасып, тату тебіскен қызыл құлын тірі болса, сыбаға сіңер еді-ау! Текті төл серіксіз қалай шыр байласын?! Т.Әл. ~ Обалы нешік, ол өзіне берілген отар қойды үйіріп әкетті. Жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді. Өзіне де мал бітіп, шыр байланды. БАҚ.

~ Үрейі ұшып, алма бетінен шырай тайып, жүзі қуқылдана қалған оны бөлмеге итеріп кіргізген адам тілсіз немедей үн қатпастан салдырлатып жүріп есікті құлыптады да жайына кетті. Е.Мұх.

Оңалмады; арық күйінде қалды. ~ Қисығың малын қашан санаған екен? – Қосылудан бір апта бұрын санадым депті. – Е, онда Құйысқансыздан мал өндіре алмайды. Түстеп танымаған соң бұл күнгі жұрт сөзіңді құлағына ілмейді. – Шыр бітпеді байғұсқа. Д.Дос. ~ Университетте биологиядан сабақ береді. Келбеті сол баяғы шыр бітпеген қалпы: қушық жауырын, шибұт, бет-аузы шүңкиген, шөкімдей бір уыс. Ө.Ахм.