Бөтен біреу, көлденең адам. ~ Өзі анығын білмеген және ол анық болса, осыны сылтау қып Құнанбай Борсақ, Бөкеншіге бір нұқсан келтіреді деп есептеген Сүйіндік, сырт кісімен сөйлескенде: – Осы сөз бекер болар, деген. Құнанбай алдында да соны нық ұстармын деп еді. М.Әу. ~ Бейітте бірөңкей қажының өз ұрпақтары жерленген. Сырт кісіден Тілепберді Майшоқыұлы мен Ізғұтты (Шибай) жерленген. Т.Жұрт. ~ Бұлар қуанып өрекпіген кісінің мінезін көрсетпейміз деп, ішінен «шүкірана» қылып, сырт кісінің бәріне: — Е, алса алсын байдың қызын! Ол немені біз оқытқанда, «ылғи бізден шығын шығара бер, кемпір– шалдың қолындағы азын аулағын тауыса бер» деп оқытып па едік?!» М.Әу. ~ Ақ сары бикеш те олардың соңынан іле–шала жүгіріп, Рошаль мен Федоровтың арасына тұра қалды: – Мырзалар, бұларың ұят! Құдай үшін өтінем, қойыңыздар. Сырт кісінің көзіне түсіп, масқара боп қаларсыздар. Ә.Нұрп.

Жұрттың сөзіне қарағанда д.м. ~ Күнтуарды енді кенет басқа жағдай қобалжытқан. «Иә, иә, мұндай адамнан өгей балаға қандай рахат, қандай рахым? Сырт естуім, о бишара да құр оқу бітірді деген аты болмаса маскүнем, ештеңеге қабілетсіз боп өсіпті. І.Ес. ~ Сырт естуім, бұрынғы істеген жерінде ақша санағанынан шатылып, бірер жылға сотталса керек. Б.Тоғ. ~ Бірінші әйелі Балтакүлдің домоуправлениеде істеп жүріп бастығымен көңілдес болғанын. Бірақ сырт естуім. Рас-өтірігін білмеймін. З.Нұрт.

Бөтенсіді, жатсынды. ~ Адам қартайған сайын өмірден сырт буын тартып, жана заман, жаңа ықылымның көп қитұрқы– қалтарысын дәл аңғара бермейді екен. Қарт адамның бағыт– бағдардан тез жаңылатыны да содан. Қ.Жұм. ~ … көсемнің көшедегі тас мүсініне арлы– берлі өткендер суық қарап, томсара жылыстайды. Ішінара біреулер неге екені беймәлім, сырт буын тартып, сыздап тұр. Т.Рыск.

Қартайып, ел тірлігінен көз жазып, бөтенсіп кеткен адам туралы. ~ Дос тапса да, жау тапса да, бұлар енді өздерінің тұстасынан табады. Өз заманының тілін де бұлар сырт буын кәріден оңай ұғынады. М.Әу. ~ Дуылдап Маралдының атырабы, Бір қыздың тойы болып жатыр әлі. Таянған таяғына сырт буын да, Ұйықтамай таңды кезбен атырады… Мүшеден дәмесіз де дәмелі дә, Осында ой елі де, тау елі де: Сүйіндік, Апай-Бөрі, Қозған-Қақсал, Қыпшақ пен Бұқа-Күбір, Сәмегі де… М.Әлімб. ~ Енді мұндай жорыққа шығудан қалған бірен-саран сырт буын ақ бас қарттарды орталарына алып, әлі оттасып жүр. Ғ.Мүс. ~ Жасымда ел қорғаған ер едім, енді үй қорыған шал болдым. Сексен жас аз емес. Қартайып сырт буын болсам да ел-жұртқа қадірсіз емеспін. Бұған да шүкір. Ш.Мам. ~ Көп жылдай бірімізден біріміз адасып көз жазып та қалдық, сөйтіп сырт буын болып кеттік қой. С.Талж.

Теріс айналды, жақтырмағанын танытты, ұрсысып қалды. ~ Қара мұрт Ақбілектің жан жарасын әлде көзінен оқып білді ме, әлде бір басқа сезім кернеді ме, кім білсін жирен сүйем деп тағы кезеніп, Ақбілек сырт беріп тыжырынып еді, ашуланған адамша анаған ажырая қарап, бірдеме деп шорт кесті. Ж.Айм. ~ Абай да осы Ербол сезгенді шолып қалса керек. Басында қызыға қарап тұрған қалпынан тез жалт бұрылып, салдар тобына сырт берді. М.Әу. ~ Ойда жоқта дүрдараз болып, бір-біріне сырт беріскен қос басшысының мынау қылықтарына жіп тағып та үлгіре алмай келе жатқан серіктерінен Қасқақ та оқшаулау шыға берген. К.Сег.

1. Айнып кетті, қатынасын үзді, теріс қарады. ~ Дұрыс айтасың. Он бес жыл… Ендеше он бес жыл бауырына басқан адамнан бір– ақ күнде сырт айналады деп қалай ойлайсың сен?! Өй, ынжық!.. Д.Әш. ~ «Қайтеміз, тағдырдың жазуы осылай болды» деп құдалықтан қол үзіп, сырт айналып кетері әбден мүмкін еді. Қ.Жұм. ~ Ауладағы сыныптастары да өзі жұмысқа шыққалы сырт айнала береді. Қ.Түм. ~ Дүние тегіс бұлардан сырт айналып кетпепті. Марғуа әуелі соны түйсінді. Үміт оты қайта тұтанғандай. Ш.Бейс. ~ Кейін Дәлелхан орыстар мен Моңғолияның адамдарының қолына қонған. Оны біз көріп отырсақ та көпке дейін Оспан батыр: Тұра тұр, тұра тұр. Байқайық, — деумен көп уақыт сенісе алмай келдік. Ең ақырда Дәлелхан шын айрылуды талап қылған кезде, Оспан батыр Дәлелханнан бір-ақ күнде сырт айналып, оның есігін бір- ақ жапты. Ж.Шәк. ~ Сараң сөйлесіп, сырт айналып, қашқақтап тұрғанымен Болатбекті көргенде ақ жүзіне алау жүгіріп, еріксіз жымың ете қалады. С.Олж. Уақыт өтті. ~ Жоқ-ау, мен олардың тапсырмаларын орындамай жүрсем бір сәрі ғой. Бәрі тап-тұйнақтай.Міне, екі-үш жыл сырт айналды, бірде-бір графиктен кешіккен емеспін. Қ.Жиен. Арқасын берді, айналып өте шықты. ~ Шырағым, өзің біледі екенсің ғой, — деп Шәлтік бұл кісіге үңіле беріпеді, ол жылжып, сырт айналып кетті. Енді қайтып сөз сұраған жоқ. М.Әу. ~ Алуға бар да беруге жоқ ағай- ын нәсібін түзден айырған саятшыға жүз көріскенде көлгірсіп, сырт айнала бере сыртынан сырық білеп күңкілдейтіні бар. Ө.Кәр.

Бөгде жан, бөтен кісі. ~ Сен ағайын-туған ішіндесің, ал мен сырт адаммын, суға ағып бара жатсам жан аямай қол ұшын созатын жақыным жоқ. Б.Тоғ. ~ Кешке үйге қонақ шақырайын. Сен менен гөрі сырт адамсың, әңгімені Көкшегір екеуің бастаңдар, ар жағын мен алып кетермін. Б.Нұрж.

Тақ-тақ етіп, жөнді-жөнсіз көп сөйледі. ~ Сонда Абай: Дәумен, сен сырнайдай тақылдаған шешен емес пе едің, жағың қарысып қалған жоқ па, неге үндемей қалдың? деді. Содан соң Дәкең де сөзін жалғастырып, соға берді. Екеуі де сөздерін айтып болды. БС. 96 т. ~ Би ағалар-ау, мен қалып барамын, дегенде Қазыбек Қалдан Шерінге қайта кіріп, сырнайдай тақылдап, жүйесін босатып сөйлеп, сұрап алған екен. «Қазыбек өзгесінен бір жесір артық алыпты» деп кейінгіге айтылып қалған. БС. "Тарихи аңыздар."

Мүдірмей сөйлеп, шешендік танытты. ~ Сонда хан: — Әй, мынау сырнайдай сарнаған, бұлбұлдай сайраған қай бала? — дейді. Бала сонда тұрып: — өзімнің атым — Қазыбек, Әкем аты — Келдібек, руым-қаракесек. Абылай ханның елшісімін. Бір шаптың, екі шаптың, Енді теңдік сұрай келдім. Берсең қолыңнан, Бермесең жолыңнан ала келдім,- дейді. БС. "Тарихи аңыздар. * Сырым жолдасына дауыстап: — Жүр кетейік, бұлар бізді адам деп отырған жоқ қой!-дейді. Малайсары жалт қарап: — Ата тұрып, ұл сөйлегеннен без, Ана тұрып, қыз сөйлегеннен без. Сырнайдай сайраған мына бала кім еді? — дейді. — Ата тұрып, ұл сөйлесе — ер жеткені болар, Ана тұрып, қыз сөйлесе — бой жеткені болар, — дейді Сырым. БС. "Ауызекі әңгімелер".

Сырмақ жасады. ~ — Мынаны саусағыңа ки, — деді бармақ басындай домалақ темірді беріп жатып. — Мұны осындай қалың киімдерге түйме қадағанда және сырмақ сырғанда киеді. — Иә, білем, әже, оны «оймақ» дейді. Сіз жазда сырмақ сырғанда кигенсіз, — деді Айжан. С.Нұғ.