Жамандыққа бастады, қырсық шалды. ~ Сор айдаған екен мені. Екі күн болды етегінен ұстадым деген азаматым «Жолды шолып қайтамын» деп кетіп еді, құс болып аспанға ұшып кетті ме, әлде құрт болып жерге сіңіп кетті ме, мені бір жартастың түбіндегі үңгірге жасырып кетіп еді, содан бері жым-жылас жоғалды. К.Сег. ~ Семсер қанат уыздай тыныштықты тілгілеп, Аңшы тартқан шырғаны қас қағымда ілді кеп. Сырты торлы шырғаға қадалды өткір жез тырнақ Сор айдаса кімдіде, іс осылай тез тынбақ, Д.Әбілқ. ~ Ақтөстің сол бойда кете беруіне де болушы еді, бірақ не сор айдағанын кім білсін, жауы кіріп кеткен үңгірдің аузына қарап кідірді. К.Сег.

Өтірік момынсыды. ~ Мырылдады азандай, Сәлде салды қазандай, Тасбиқ алды қолына. Тап сопыдай сүмиді, Тап молдадай мүлиді, Кірді тәубе жолына. Кіргені оның қалайша? Кіргені оның былайша: Қазан сәлде қаңқиды. Таңырай мұрты таңқиды, Қос құлағы салпиды, Бір момын боп маңқиды. М.Жұм.

Жападан-жалғыз; қара басы; қасына ерген ешкімі жоқ. * Міне, елуге аяқ басты. Әлі күнге дейін сопиған соқа басы. Бауыры жылып бала сүйген жоқ. Т.Сәу. ~ Үйге келгенше лепірген көңіл басылады, жоғары көтерілгенше өзіңді толық табасың, ал табалдырықтан… сопайған соқа басың ғана аттайды. С.Нұғ. ~ Мал ұстап жарыта алмаған, соқа басы сопайған қазақ жігіттері орыс ақшасына қызығып, осында топ-тобымен келіп жатты. Ұ.Досп. ~ Қызы Торша Батыс Қазақстан жаққа тұрмысқа шығып, қара орманда кемпірдің жалғыз соқа басы сопиып қалған еді. Ә.Ыб.

Оқыстан бой көрсетті, шыға келді. ~Түрім осы. Бір қолымда қаңғырлаған бос шелек, екінші қолымда сабын, ысқырып өлең айтып, ағаштың қалың арасынан өзен бойына сопаң етіп, шыға келдім. Б.Соқп. ~ Нәзира әпкем оларды таптұйнақтай ғып буды да төмен қарай домалатып жібердік. Табанға түскен соң өзді- өзіміздің тобылғымызды арқалай бастағанбыз, ауыл жақтан қылтадан сопаң етіп Тоқтар шыға келді. С.Мұр. ~ Басы судан сопаң етіп, көзін ашса, жаңа әзірде бір орнында қалқып тұрған дүние ағыс бойлап, жылжып барады екен. Жаны қалмай ұмтылды. Анау жеткізбейді. Н.Дәу.

Кесір кездесті. ~ Қазақтың ежелгі ата мекен қонысы Жетісу мен Сырдария бойындағы сан қаласын, сар даласын Жоңғар басып алған, бейбіт қазақ елі босып көшкен атақты «Ақтабан шұбырынды, алқа көл сұламаның» аяғы ақ түтек боран, ақ жорға борасын, сары аяз, қызыл шұнақ үскірік қысқа ұласты. Бүкіл дүние жүзінің айдаһары Сыр бойына жиналып, аузынан қар боратып, ысқырынып жатқандай, қатты боран бірде-бір толастамады. Жау шауып сорлаған елге сопақ астау тап болды. Жығылған үстіне жұдырықтың кері кеп, жеті ағайынды жұт жетті. Арамнан жиналған ас болмайды. Халықты жылатып тартып алған қазақтың қыруар малы, шөп жетпей, мың-мыңдап қырылды… Жоңғарлар бар табысынан айрылды. Ал қазақ елінің бұл жылғы көргенін қағаз бетіне түсіру мүмкін емес еді. Тек сан айқасты басынан кешкен батыр ел бұл апаттан да тегіс қырылмай, әупірімдеп аман қалды. І.Ес.

Жалғыздан жалғыз, жеке өзі. ~ Мүмкін, жапан түзде қаңғырып кеткен қосағының сопа басы тентіреп жалғыз қаларын ойлап армандаған болар? Ғ.Біл. ~ Сонан кейін де бұл сабазың қала жақта бір байға тиіп қайтты. Бүтін бір жылдай ма, әлде бір қыс пен бір көктем бе, әйтеуір бұл жолы баласыз сопа басы қайтып келді. М.Қан.

Ізін басты, артынан жүрді, ісін жалғастырды. * Қазақты тура жолға бастайтыны да, адастыратыны да оқығаны. Оқығанын қазақ сыйлайды, соңынан ереді. Ж.Айм. * Сонда соңына ерген шуылдақ тобырдың аузында да, көзінде де бір өзі жеке тұрарын білген. Ә.Нұрп. * Оның соңына ерген жалғыз қарындасының аты Фитна болатын. М.б.Т.

Қыр соңына түсіп, қудалады; басқан ізін аңдыды. * Болыс он бес күннен бері тыныштық алған жоқ. Әлі де Бақтығұлдың соңына шам алып түскендей болып келеді. М.Әу. * Яғни, адамзаттың досы — біздің соңымызға шырақ алып түскен үшінші бөлім екен ғой. М.Мағ. ~ Біреулер әлдебір себептермен шырақ алып соңына түскенде, көтере алмады. Жүрегіне жара салынды. Ең жақсы көретін ұлынан айырылды. М.Байғ. * Тани кетті. Мынау, апырау, өзі ғой. Баяғыда соңына шырақ алып түскен дұшпандарынан жасырынып, тау ішінде Касар мергенге еріп қашып-пысып жүргенде тап осындай еді ғой. Ә.Кек.* Биыл салықтан 50 қарасын жасырып қалды. Әрқайсысына айтып түсіндіріп жүріп, ауылнайға протокол істетіп, сотқа беріп едім, ақырында Құдайберген деген өтірік куә болып, жазасын жеңілтіп жіберді. Енді соның өшін алу үшін осы күні менің соңыма жарық алып түсіп жүр. Бүкіл елді қарсы қылуға айналып барады. Б.Майл. ~ Амантайдағы жағдай күннен- күнге қиындап барады. Аудандық милиция начальнигі болып, Амантай қазақ, болысының бұрынғы тілмәші, қаныпезер Егор Язов қойылған. Көрінеу тарпа бас салмағандарымен біздің соңымызға жарық алып түскен. С.Ом.

Біреудің артына түсті, қуғынға ұшыратты. ~ Болыс он бес күннен бері тыныштық алған жоқ. Әлі де Бақтығұлдың соңына шам алып түскендей болып келеді. М.Әу.~ Бірақ Қойшы бұл ойын тағы да ішке бүгіп жасырып қалған. Ол әмәнда іштегі болжаған ойдың бәр– бәрін ақтара салса, тыныш өмір сүре алмайтынын, соңынан шам алып түсетінін білетін. О.Бөк. ~ Әсіресе, бір сөзді құлағы шалса, құлғанадай қуалап, соңына шам алып түсер Жұманайға қатты ескерткен. К.Сег.

Мақсат тұтты, талпынды. * Қызық жай: он миллион табыс кіргізетін колхозда бала бақшасын, бала яслиінашу деген де сөз болып па! Тек соңына түсуші табылмағаны ғой. С.Шайм. ~ — Мен… — күмілжіп қалды, — сенімен ақылдаспай бір шаруаның соңына түсіп едім. — Ұрлық жасағандай жүзін төмен салды. Ә.Ыб. Аңдыды, ізін бақты, басқан ізін аңдыды, қудалады. * Сұлтанбек дейтін бір жігітіміз бар еді, сол "байдыңқызын алды" деп менің соңыма түсіп… Ауылда жүрген соң қазақшылыққа да араласып кетеміз-ау. Осының қыз күнінде сол Сұлтанбек те "алам" деп қылжақтап жүретін. Баяғы соңыма түскенін "өштікпен істегені" деп білдім мен. Б.Майл. ~ Нысан мылтық ала шықпағанына өкініп дағдарып тұр- ды-тұрды да ілгері озды. Белеңге іліккенде Ақберенді шошындырған құбыжықты көрді де, қасқырдың соңына түсіп берді. Ө.Кәр.~ Соқталанып жатқан іздер арасынан тәжірибелі көз олардың соңына түскен түз тағыларының суыт жүрісін де айырып алды. Олар да аз емес, бір үйірдей. К.Ор. Әлдебір әдетке салынды. ~ Мыңдаған жылдар бойы кәйіптің небір түрін ойлап тауып, соңына түсіп, сондада мейірі бір қанбай жүретін пенделер дәл мұндай ғанибеттің болатынын өңі түгіл түсінде де сезіне алмайды. Е.Әл. ~ Оның үстіне өлең- жырдың соңына түсіп ақындыққа бой ұру атағы алты алашқа аян дүмбі тұқым үшін ерсі саналатын ұғым табиғи дарынын ұштаумен түбегейлі шұғылдануына тұсау болады. С.Ақт.