Берекесі кетті. ~ Сұңқар деген — тіршілікке нағыз іңкәр дарындар. Еркін ұшып шығу үшін биігіне қалаған, Оларға сол арадан Жайлы ұя салыңдар Және ерекше жағдай жасап бағыңдар. Сонда майда құстардың сұсы қашып, Еңсесін сұңқарлардың мысы басып, Іздеу үшін жанға жайлы басқа орын Тастай қашар сол әуежай аспанын. М.Шах.
Автор: Админ
СҰСЫ СУЫҚ (ЫЗҒАРЛЫ)
Ашулы, ызбарлы. ~ Бірақ анау терезеден үңілген қап-қара тамұқ дүниенің сұсы неткен суық. Ж.Шәк. ~ Жарық жоқ. Селт еткен жан баласы байқалмайды. Жым-жырт. Әлде, жұрт мына сұсы суық мәшине, қарулы жендеттерден сескеніп көрінбей қалды ма? С.Ел. ~ Ашуланғанда пышақтың қырындай сылыңғыр қара жігіт Шегенің сұсы тым ызғарлы еді. С.Ел. СЧИТАТЬ ЗАЗОРНЫМ Мін көрді
СЫБАҒАДАН ҚҰР ҚАЛМАДЫ
Әлдебір олжаға, үлеске ие болды. ~ Бұған тапқан айлалары — келген малды болыстарға бөліп айдатады, ондағы Ревком бастықтары байлар, немесе, солардың құйыршықтары, кімге үлестіретінін олар жақсы біледі… Бұл сыбағадан қаланын, байлары да құр қалар емес. С.Мұқ. ~ Сыбағадан құр қалатындай делебелері қозып, алды жүгіріп, соңы шұбатыла бүлкектеп ентелей түскен. Бірақ көздеген тұсқа жетіп үлгірген жоқ. Т.Сәу.
СЫБАҒАСЫН АЛДЫ
Сазайын алды, сөз естіді. ~ Бірақ бұл қылығы үшін, бейшараның обалы нешік, тиісті сыбағасын менен талайрет алды… Б.Соқп. ~ Оның қолтығына су бүркем деп, жоқ жерде тыштыңдай қалған Мәжікен де «сойқан» атанып, сыбағасын алды. С.Ом. Өз үлесін, еншісін алды. ~ Сыбағасын алған балалар сандарын шапалақтап әбден көн тақаланып қалғантабандары жалтырап, шартараптан бас қосқан шәлкес жылқылар қайта-қайта оқыранып, бір-бірінің сауырына тісін ала жүгіріп, ию-қию шұрқырасып жатқан керме басына қарай тасырлап шаба жөнеледі. Ә.Кек.
СЫБАҒА ТАРТТЫ
Тағдырдың маңдайға жазғаны болды д.м. ~ Теңіз де, қиял да жоқ. Аз алданыш, қуаныш та сөне берді. Тағы өмір шындығы. Тағы тірлік тартысы Абай алдына еселі сыбаға тартты." М.Әу. ~ Өкінер, қайрылып қарар ештеңе қалмаған. Тағдыр алда қандай сыбаға тартса да реніш, кейіс орынсыз. Бәріне ризамын. М.Мағ. ~ Келер күннің қандай сыбаға тартарын Кейқуат білмесе де, Алпамыс батырдың алысты ойлаған ақылына еруді жөн көрді. А.Сей. ~ Келешек қандай күйлер әкеледі? Не сыбаға тартады? Зәлімнің тіліне еріп, ел аза ма? Алпыс басты ақ орда жатқа жем бола ма? Жер қайысқан қол келіп, ел саса ма? М.Әу. ~ Бұл сөзді сендер тыңдап тілімді алсын, болған іске болаттай бекем болсын деп айтам. Басы сайран, түбі ойран, сырғанақ дүние сұм сыбаға тартып отыр! Өлімді естірткен кісі жан алушы әзірейілмен бірдей деген… Мен бүгін сендерге сол әзірейіл боп отырмын, шырақтарым! Ж.Ахм.
СЫБАҒАСЫНАН ҚҰР ҚАЛДЫ
Бұйырып тұрғанға қолы жетпей қалды. ~ Ерні жұқалау бір сұқым жігіт жамбасты тұтамдап, майын бармағымен бүркітше басып ұстап алыпты. Табаққа жұқалап кеседі де, өз аузына келгенде, түйеге асататын жемдей-ақ түйіртпектеп тастап жібереді. Аузына түк жұқпайды. Соған қараймын деп Қартқожа бір-екі алатын сыбағасынан құр қалды. Ж.Айм. ~ Осы үйде қазан өтерілмегеннен бері Сырттан да сыбағасынан құр қалып, іріген сүт, ашыған айранмен ауыз шайқап жүрген. Қ.Ысқ. ~ Жалпы, мұндағы қазақтарға тиісіп жатқан ешкім жоқ. Қазақтар өз сыбағасынан құр қалмайтын сияқты. Ш.Мұр.
СЫБАЙ- САЛТАҢ ЖҮРІС (ЖҮРДІ)
Жалғыз ілікті, салт басты сабау қамшылы бойдақ күйдегі тірлік. ~ – Райжан-ау, малы аз ба бұл ағаңның, Мен тұрғанда басыңды құрап алғын. Сыбай-салтаң жүрістен не шығады Бір қайырын көрсеңші мына малдың. Ұ.Есд. ~ Ол кезде сыбай- салтаң жүрісі өзіне ұнайтын, тіпті баласының боғына тайып-жығылып жүрген құрбы-құрдастарын көрсе жирене қарап, өзін солардан екі елі болса да артық санайтын. Қ.Түм. ~ — Губернатордың қызына топырлатып нөкер ертпей, күймесіз, зембілсіз, сыбай-салтаң жүрген жараспайды. М.Серв.
СЫБАҒАСЫНАН АЙРЫЛДЫ
Бұйырып тұрған нәпақасынан, тиісті үлесінен айрылып қалды. ~ Алла бергелі тұрған сүбелі сыбағасынан айрылып қалған әлгі “маңғаздар мен марғаулар” әлі күнге дейін ағылшындарға өкпелі. И.Сап. ~ Бірі қазақ, бірі моңғол бұл екеудің өзі біріне бірі қарауыл, ертең «мынау шетелдік қашқынға пәлендей жақсылық істеді, тілдесіп қойды, аяушылық көрсетті» деп сыбыр етсе анау жылдардағыдай атылып я сотталып кетпесе де сезіктіге саналып, сыбағадан, жеп жүрген нанынан айырылары хақ. Ш.Рах.
СЫБАҒАСЫНАН ҚАҒЫЛДЫ
Олжадан құр қалды, аузы аңқиып қалды. ~ Мынаны қарашы: мал өскен ауылда тұру өкпеме зақым болар деп иіссуы мол қалаға келдім. Сыбайласым жоқ жерде сыбағадан қағылатын әдетім, жатпендесі көп қала маған контор бермеді. Ғ.Қаб. ~ Сәуле… Өкініш қана қырнайды. Сары майдай сақтағанының дәмін тата алмағаны аянышты– ақ. Сыбағасынан қағылып жүретін қандай ашықауыз жетім несібелі мүсәпір еді. Әйтпесе ғой Сәуленің қызығын өзі көретін еді. С.См.
СЫБАҒАСЫН БЕРДІ
Жазасын берді, өшін алды; сыбап салды, балағаттады. ~ Ақбала қағазына түртіп жатты. Олар сөйлеп болған соң, Ақбала шығып, бәріне жауап берді. Біреуін мысқылдап, бірін кекеп, бірін түк білмейтін қып, неше түрлі дәлелдер келтіріп, сыбағасын берді-ау! Ж.Айм. * "Ататай, болдым ғашық мұрыныңа, Көк бурыл иектегі құрымыңа. Кірпідей аяқ-қолы жиырылған, Қосылар күн бола ма тұлыбыма?", — деп әжуалап сыбағасын бергендігі есіне түсіп … С.Тор. * Несіне әбігерленесіңдер? Келе жатқан шүршіт көрінеді ғой. Үйреніскен жау алысуға жақсы, содан қорқамыз ба, сыбағасын берерміз! І.Ес. * Жәниша мен Күлше өлмелі кемпірдің қасына барып солдаттар кемпірдің сыбағасын жеткізе беріп жатыр. Ғ.Мүс. ~ «Сен қыз сабырлы болсаң қайтер еді, желіммен жапсырулы тұрған жасанды сақалды біле тұра неге жұласың, ал сен болсаң соған бола ашу шақырып былапыт сөз айтып сахнаны басыңа көтеріп тәртіп бұзып, масқаралық істедіңдер» деп ойыннан соң Ақтан мен Дүйсенбі ол екеуіне де дүрсе қоя беріп, сыбағасын беріпті. Ш.Рах.
