Posted in

СУ СЕПКЕНДЕЙ БАСЫЛДЫ

Тыныштала қалды, сабасына түсті. ~ Сол сол-ақ екен, әлгінде ғана бойды кернеп, денені шарпыған аблықпа сезім су сепкендей басылды да қалды. А. Мек. ~ Боранқұл кеуде керіп шыққан соң аптығып тұрғандар су сепкендей басылды ғой. Ғ.Біл. ~ Бұрын сабылып жататын жүргіншілердің де, ауыл арасы адамдардың да жүрісі су сепкендей тоқтады. Ә.Шәр. ~ Балалар, еһ, балалар! Гуіл су сепкендей басылды. М.Қаб.

Posted in

СУ ТЕГІН

Ақысыз, көк тиынсыз келген, тым арзан. ~ — Ел қалай? Күйлі ме? — Шаруа күйлі. Жұт болған жоқ.. Жалғыз-ақ, налог кезінде қысылды. Мал су тегін болды ғой… Ж.Айм. * Төгілдіріп дестелеп сөйлеп-сөйлеп келіп: «Әй, маубастар, сендерге су тегін ақыл айтамын, құлақтарыңа құйып алыңдар», — дейді төндіре түсіп. Балалар жамырап қоя береді. Д.Дос. ~ Негр аралы! Газеттер Негр аралы жайында өте көп жазды, бұрын оған әлде киножұлдыз ба, әлде Америка миллионері ме, әйтеуір біреу иелік еткен десіп жатты. Әрине, көп ретте бұл аралдар су тегінге сатылады — арал сатып алуға құштар адам көп емес. А.Крис.

Posted in

СУ ТӨГІЛГІСІЗ ҚЫЛДЫ

Қиыннан қиыстырып, сенімді, еш күмән тумайтындай қылды. * Оның білмейтін әкімі де, сөйлеспеген адамы да, білмейтін заңы да жоқ. Соның бәрін көзімен көріп, қолымен ұстағандай, су төгілгісіз қыла, нандыра, жанын бере, орысшаны араарасына қыстыра сөйлейді. Ж.Айм.

Posted in

СУ ТӨККІСІЗ (ТӨГІЛМЕС) ЖОРҒАДАЙ

Лыпыл қағып, құрдай жорғалап, жаныға қимылдады. * Отыз құл ақылдасты басты қосып, Өлеміз деп ойлады жаннан шошып. … Су төккісіз жорға боп шал жылмандап. Отыз құл мынау тек жан емес қой деп, Әлінше қызметінде жүр тырбандап. Абай. * Ендеше, ендігі сенделісі не? Әлде су төгілмес жорғадай лыпып тұрған алғашқы әсер сейіліп, боямасыз жұп өмір басталды ма? М.Қаб.

Posted in

СУ ТҮБІНЕ ЖІБЕРДІ

Түп-тамырымен құртты, түбіне жетті. * Малдыбай айыбын мойындағандай, төмен қарап үндемей қалды. Оның мына түрін көріп, Бәйтен сәл–пәл есін жиғандай болды. ─ Осынша су түбіне жіберетіндей, сізге не жазығы болып еді? – деді даусы тарғылданып. – Адамдық қасиеттен осынша жұрдай болып, не құдай ұрды сізді?! Т.Әбд. * Алдағы топтың қайда түнеп, қалай қарай жүретінін күні бұрын біліп отырады. Өздері де Кенесарыға сондай өшіккен екен. Кешегі жолдастарын бүгін су түбіне жіберуге бар… І.Ес. * Мұрттай ұшырады. Жабыла талайды, жабыла қуады. Жаппай іске алғысыз қылады. Жоғарыдан теке көз едірейсе, қитар көз шадыраяды. Пәлен көз су түбіне жібереді. Төлен көзі "онымен бізді салыстырма деп" шыға келеді. С.Смат. * Құдайдай табындырды түгел елді, Ұнатты құлдық ұрып сүмеңдеуді. Кемшілігін айтқанды кешірместен, Келместей су түбіне жібереді. "Кенжекейдің кешірмелері".

Posted in

СУДАЙ АҒЫП ТҰР (СӨЙЛЕЙДІ)

Еркін, көсіле сөйлейді. ~ “Ол қолдан келеді”. “Жарты ай мерзімде”. “Әңгіме жоқ”. “Онда жүрелік. Барған соң, ақысын келісе жатармыз”, деді қасқабас, қалың бас. Өнештің таң қалғаны, анау қазақша судай ағып тұр. Н.Дәу. ~ Алланың қазақша сөзді судай ағып сөйлейтіні де дала қазақтарын қайран қалдырмай қойған жоқ. Б.Тоғ. ~ Әркез шырышты қолдары еңбек адамдарына тән қайрақтай қатты болғанмен жомарт. Пейілдері теңіздей шалқар. Әңгіме, сөзге судай ағып тұр. Ү.Жәл.

Posted in

СУДАЙ АҚТЫ

Ағыл-тегіл төгілді. ~ Жөн сілтер, Жол көрсетер жан болмады, Жауыз жау қойсын ба енді мені атпай?! Қорғасын жас жүрекке оғы батты, Күнәсіз таза қаным судай ақты. М. Жұм. ~ Асан Қайғыға ақ үй тігіліп, үш жырауға арнап қазысы кере қарыс қысыр бие сойылды. Сапырылған уыздай сары қымыз судай ақты. І.Ес. ~ Жендеттер жаралғалы кімді аяпты,Көгендеп кәрі-жасты бірдей атты. Кәмпеске, ашаршылық, отыз жеті- Кінәсіз халық қаны судай ақты. Н.Айт. Әлде бірдеңенің қиюы қашты. * Қазақтың шын сөзге нанбай, құлақ та қоймай, тыңдауға қолы да тимей,пәлелі сөзге, өтірікке сүттей ұйып, бар шаруасы судай ақса да, соны әбден естіп ұқпай тынбайтұғыны қалай? Абай. Мүдірмей, шешен сөйледі, жанын салып әрекеттенді. * Задатқа деп аузына аз май жағып, Алған сайын тымшешен судай ағып, «Екі жұма бұл істі күтіңіз», — деп, Амандасып жөнелді құйтың қағып. Шәк. * Жалғыз балалары Тілепалдының еш хабары шықпай қойды. Әркім әр саққа жүгіртеді. Күлте сақал Күдеріге айтқызсам: «Алшынбекжан екеуі оқуға келгенде судай ағады. Ә.Кек. * Пейілдері теңіздей шалқар. Әңгіме, сөзге судай ағып тұр. Ү.Жәл.

Posted in

СУДАЙ СІҢІП, ЖЕЛІМДЕЙ ЖҰҚТЫ

Жаңа ортада өз үйіндей сезініп, сіңісіп кетті. ~ Ол баста Лизаның әке-шешесіне судай сіңіп, желімдей жұғып, болашақ күйеу бала ретінде қабылданған Қараш қалыңдығы Алматыға ауысқалы бері нілдей бұзылған. Т.Әл.

Posted in

СУДАЙ СІҢІП, ТАСТАЙ БАТТЫ

Жым-жылас болды, жоғалып кетті. * Қара тон не совхоз, не фермада судай сіңіп, тастай батты. М.Қаб. *Ардақты айттырып келген ешкім болмады. Салық төбесін қайтып көрсетпей, судай сіңіп, тастай батып алған. Түн жамылып бірер келіп кеткенін де білмейтін сияқты. О.Бөк. ~ Пахраддин есеңгіреп сәл тұрды. «Қасқыр!» деген ой сап етті басына. Сол-ақ екен, тұла бойы мұздап қоя берді. Сөйтсе, байғұс есек мана ақырамын деп басына пәлені шақырған екен ғой. Түу, атаңа нәлет, енді көрмегені осы еді! Балқия болса құрыды құм арасына тастай батып, судай сіңіп. С.Ел. ~ Он жылға кеткен Жаңгүдей Сібірге судай сіңіп, тастай батты да, Көкеміз керексіз болса да «керек» болып әлі жүріп жатыр. Қ.Ысқ. Жаңа түскен келіннің барған жеріне барынша ұнамды болып, өз үйіндей араласып, сіңісіп кетуі туралы. ~Өмірдің заңы солай, теңіз бен теңіз, адам мен адам қосылады. Барған жерінде судай сіңіп, тастай батып жатса, нағыз абырой сол емес пе? БАҚ.

Posted in

СУДАЙ ШАШТЫ

Аямай төкті, рәсуа қылды. ~ Адам баласының ғасырлар бойы тырнақтап жасаған қазынасы мен қорын қурайдай өртеп, судай шашып, құтырынып алған. Ғ.Мүс. ~ Баспа ісімен айналысқанымен, соғыста жүйкесі жұқарған, операция жасауға қабілетсіз болып қалған інісі ішкілікке салынып, тапқан-таянғанын судай шашады. Сэлиндж. ~ Анау… – Әбжал ауа жетпей алқым түймесін ағытқан, – айдалып кетті ме? – Айдалады. Иттің баласы, қанын судай шашсам да, жанына ілесіп барған контрларды айтпай қойды. Бәлкім, сен білерсің? Н.Дәу.