Posted in

СОҚЫР ШАМ

Зорға жанып тұрған, жарығы шамалы білте шам. ~ Астанадан шыққалы қыбыр еткен жоқ; шығарып салып тұрған қалыңдығының ерке мінезі есіне түскенде, соқыр шам сығырайған вагонда қимылсыз көзі шоқтанып жана түседі. Ә.Нұрп. ~ Сәкі үстіндегі соқыр шамның жалыны капитанның соңынан ергісі келгендей, есік жаққа қарай созылып кетті. М.Кәр. ~ Сонан бері соқыр шам сығырайған қамыс қостың бір басында әр нәрсені бір ойлап, өңің кірмей кірбиіп жатқансың-ды. Ә.Нұрп.

Posted in

СОҚЫРҒА ТАЯҚ ҰСТАТҚАНДАЙ

Барынша айқын, анық, кез-келген адамға ұғынықты. ~ Әр сөзі соқырға таяқ ұстатқандай, әр қимылында қажыған адамның кейпі жоқ: өлер адам өлді, енді өзгенің өміріне қауып төндірмей тұрғанда, сытылып кетпей тұрғанда ұстап алыңдар деді. Қ.Ысқ. ~ Өте дұрыс, көңілге қонымды-ақ етіп жазған екен. «Соқырға таяқ ұстатқандай-ақ» қып айтыпты ғой. Ж.Баб. ~ Бегей төбеге ұрғандай тағы тоқтап, тағы да ұзақ- ұзақ ойланып тұрды да: – Мен осы сұрағыңа қолма- қол, соқырға таяқ ұстатқандай жауап берейін, сосын қоясың ба? – деді. З.Қаб. ~ Ақыл- айланы Сталиннен үйреніп жатқаны — соқырға таяқ ұстатқандай, беп- белгілі. Т.Рыск.

Posted in

СОЛ БОЙЫ

Сол қалпымен, сол күйі. ~ Мұнымен ісі жоқ, тіпті бұған назар аударуды тәкаппар басына ар санайтын сияқты. Оның көңілі жайғасып, орнына отырды. Люстраны сол бойы өшірген жоқ. Д.Ис. ~ Сол жолы үйге қайтарда көңілі алып–ұшып келе жатқан, соны сезгендей–ақ Мараты күтіп алды. Екеуі қалаға қонбай сол бойы ауылға тартты. С.Досж.

Posted in

СОЛ ЕКІ ОРТАДА (АРАДА)

Дәп сол мезетте; ә дегенше болмады; қабаттаса. ~ Таңертең әкем оны жақсылап сөгіп салып, басқа бір ауылға бір аптаға аттандырып жіберді. Сол екі ортада әжем енді Момынқұлын сағынып: — Әй, әлгі тентек неме қашан келеді? — деп қайта- қайта сұрай бергені ғой, жарықтық. Б.Мом. ~ — Осы мойылыңмен-ақ шаршаттың-ау, — деп қабағын кіржің еткізсін. Сол екі ортада екі иығы солқ-солқ етіп, теріс бұрылған күйі жаңа ғана ішкен шайын түк қалдырмай ақтарды да тастады. Д.Әш. ~ Абырой болғанда, елес боп шықты, алдында Ерден де, Дәнекер де жоқ. Сол екі арада қара бұлттай жаман ойлар қайта қаптайды. Екі апта бойы осындай халде. Жатса да, тұрса да осы. К.Қаз. ~ Екеуміз аялдамадағы отырғышқа барып, демаламыз. Мен маңдайыма жағылған күйені қалай сүртіп тастауды ойлап, сол екі арада бір айла таба қоямын. М.Қаб.

Posted in

СОЛ ЖАҒЫНАН ТҰРДЫ

Ұйқыдан жабырқау күйде, көңілі болмай, ашуланып тұрды. ~ Бекең кемпірінің қытымыр жүзіне тура қарай алмай қипақтап қалды. «Бәтшағар, сол жағынан тұрды ма, сонша қуырып» деп күңкілдеп қойды. С.Мұр.

Posted in

СОЛ ЖАМБАСЫНАН ТҰРДЫ

Сәтсіздік, жолы болмау, қырсық шалу туралы. ~ Іштегі сырды ақтарып хат жазғысы кеп сан оқталды. Бірақ қыз ұяты қолын тұсай берді. Әйтеуір, Саяға келгенде барлығы керісінше болады… сол жамбасынан тұрады. Д.Досж.

Posted in

СОЛ КЕТКЕННЕН МОЛ КЕТТІ

Хабар-ошарсыз жоғалды. ~ Шай деп бетке қаққан Қытай жоқ, Қытай жеріне сүңгіп кіріп кетті. Сол кеткеннен мол кетті. Ол әскерден қайтып хабар-ошар болмады. Ж.Айм. ~ Қара бура сол кеткеннен мол кетеді. О.Сәрс. ~ Жәнібек сол кеткеннен мол кетті. С.Жүніс. ~ Жат жерде татар дәмім таусылмаса міндетті түрде қайта ораламын» деген әке сол кеткеннен мол кетті. О.Көш. ~ Отағасы өзінен бес жас үлкен екен. Қойын бағып, мал-жанға ие боп жүрген еті тірі кісі көрінеді. Таңертең қойын Көлсай жаққа өргізіп, артынан торы атымен өзі де өріске кетіпті. Сол кеткеннен мол кетіпті. Б.Нұрж.

Posted in

СОЛ СЕБЕПТЕН (СЕБЕПТІ)

Әлдебір жағдайдың алғышарты, себеп-салдары хақында. ~ Сол себептен болу керек, тоғай бойындағы қыз, келіншектер де мені елей сөйлейтін болды. І.Жанс. ~ Қызына адам салып елін жинап, Қойсын деп үгіт айтып үміт еткен. Жетіру тегіндікпен кетпейді деп, Жинаған бар адамын сол себептен. "Қыз Жібек". ~ Сол себепті күндегі дағды бойынша дастарқан айналасына Сүйіндіктің барлық балалары да, бәйбішесі де отырғанды. М.Әу. ~ Табиғаттағы адам тіршілігі әсіресе, өсімдіктер дүнесімен тікелей байланысты болады. Сол себепті өсімдіктер сан — алуан образдардың эталоны ретінде тілдегі троптар мен фигураларда кеңінен қолданылады. Ө.Айт. ~ Нұрбикенің күйеуінен төрт-бес жас үлкендігі бар-тын. Сол себепті де былайғы көзге Ахтан әйелінен жасамыстау боп көрінетін. Ө.Кәр.

Posted in

СОЛ СӘТТЕ

Тап сол уақытта, мезетте; бірден; ілезде. * Сол сәтте сұрақшы оған оқыс үнмен бірдеме деп бақырып балдыр-бұлдыр етіп үлгерді. Ж.Ахм. * Мен кешірім сұрадым, сол сәтте оркестр шапшаң әуенді дуылдата жөнелді. Ф. Сэл. * Нақ сол сәтте дорба толып, асып төгіледі. Сөйтсе дорба көз терісінен жасалған екен. Б.Қыд.

Posted in

СОЛАҢ ЕТТІ

Оқыстан шыға келді, пайда болды, бой көрсетті. ~ Соны айтысып келе жатқанда, шөлейт жақ кезеңнен солаң етіп, төрт атты кісі шыға келді. Біреуі оқ бойы алдында, тымағын ажырайта киіпті. Артқы үшеуінің алдында — салақтап өңгерген үш семіз қой. Ж.Айм. * Солаң етіп қай жақтан шыға келгені белгісіз, сидам бойлы бір жігіт көлеңкедей қалқайып қасыма тұра қалды. Шашы, қасы қап-қара, шүңіт көз, аққұба, әдемі жігіт. Т.Сәу. ~ Олар елдеріне қайтып, арада бір жұма өтісімен Қаңтарбай солаң етіп төбе көрсетті. Ә.Ыб.