Автор: Админ

Секемшіл, өте сақ. ~ Жендетке қылыш қайрап дайын тұрған. Өлгені ит, есектің түнгі бір шақ, Мұндай шақ көп болады, сөзіме бақ. Құрылған тор-тозақтан құтылмасаң, Қарақтап сауысқаннан болсаң да сақ. БС. "Есекқырған". ~ Жетіншісі: — Сауысқаннан сақ болыңдар! — деп сыңғыр ете қалды. М.Қан. ~ Қырық шақты түп қарағаш, сол қарайлас жиде мүлгіген қыстаудың ашық алаңқай, қылта бұрылыстарын сүзіп, тінтіп шықты — Қарала көрінген жоқ. Сауысқандай сақ Голоножкин ат қораға тыққан шығар деп отыр. А.Сүл. ~ Кірпіктерін қайшылап, қанша қалқалайын десе де, қашанғысындай арасына ине шаншып қойғандай бағжиып, бақырайды да тұрды. Құлағы да сауысқандай сақ қалыпқа көшіпті. С.Үс.

Тап-таза, мөлдір; кіршіксіз. * Жып-жылы түн маужырап, Көтерілген жерден бу. Саф күмістей жарқырап, Тыныш жатқан тұнық су. М.Жұм. * Жарысып саф күмістей ақ көбігің, Мап-майда мөлдіріңде қалқыған көл. М.Жұм. * Сондықтан да мыңдаған жылдар бойы саф алтындай сараланған дұға сөзі тірілердің өліге айтатын ең ақырғы сөздерінің ішіндегі ең соңғы сөзі. Салт солай. Ш.Айт. * Сол қадірлі, қымбат күйінде қалады. Ендеше Меңтай сол саф алтын сияқты. Сен алтынға тиген арам қолсың ғой. Ә.Нұрш.

Толассыз соққан қатты жел. ~ Бірақ, өмірімнің рақатынан азабы, қуанышымнан қасіретім мол болды. Қазір ойласам, соның бәрі көрген түс сияқты. Төгіп өткен өткінші ме? Соғып өткен сахараның сары желі ме бұл өмір? Т.Рыск.

Қойылған спектакль не басқа өнер туындысы туралы. ~ Қолына ұстаған домбырасын әнге келтірешертпегенмен, құлақ, күйін тартқан болып Тұрар да құйқылжыта жөнелді. Ел аузындағы аңыз-айтыс дастаны болып келген БіржанСара айтысы тұңғыш сайланып сахнаға шықты. С.Бег. ~ Алайда, үлкен талант иесі сахнадан түспейтін салиқалы туынды бергені бәрімізге мәлім. «Майра» пьесасы сахнаға шыққалы көп жылдар өтсе де, әлі көрермендер құрметіне бөленуде. С.Дәу. Сахна төріне аяқ басты, өнер көрсетті. ~ Бірақ залдағы қалың жұрт қызық көріп, «қатыссын, қатыссын!»деп дүрсе қоя берді. Көпшіліктің тілегі орындалып, Иса тездете басып сахнаға шықты. А.Жақс. ~ Бұл уақыттың ішінде Сәкен туралы талай әңгіме естіді. Соның бірі: Сәкеннің өлеңі, әні, домбырасы. Жастар клубта Сәкеннің жырын жырлап, әнін шырқайды екен. Сәкеннің өзі кейде сахнаға шығады екен. Т.Әл. ~ — …Жұрттың көсемді ішінен тынып күткені, ол сахнаға шыға келгенде бүтін залдың ду қол ұрғаны, көз құйрығы күлімсірей түсіп, «болды» дегендей сұқ қолын шошайта қалып төмен сілтеп, қобалжыған жұртты кілт тоқтата қойғаны ауызбен айтып жеткізерлік зат емес. Х.Ес. ~ Өзгелерде несі бар, сахнаға шыққан сайын Шырынкүлдің жүрегі есебін тауып әйтеуір, бір дір ете түседі. Қ.Жиен. 3. Алдыңғы қатарға шығып, жұрттың назарын өзіне аударды. ~ Мейізгүл солай тайраңдап жүре тұрсын. Әке тепкенде басына қатты зақым тиіп, жарық дүниеге жылай алмай, үнсіз келген ұл бар емес пе еді, енді сахнаға сол шықсын, сол бала. Ә.Тар. ~ Бұл шыңды оралысымен оның тасасында тұрған, осы сияқты теңізге төнген екінші шың сахнаға шығады. Ол шыңның етегінде, теңіз ішінде үлкен жартас тұр. Мұны «Скала парус» деп атайды. М.Им.

Жаны жайланды, көңілі тынышталды, қуанышқа кенелді. ~ «Сорлы, Әбекем! — деді ол күйзеле күңіреніп, тұзаққа біржола түсіпсің ғой. Аңғал байғұс — ай… Баладан да, басқадан да айрылып, елден безіп, сая тапқан жеріңнің түрін қарашы. Апырым- ай, не деген бақытсыз едің?..» Т.Әбд. ~ Аздан соң Темір таяғын құшақтап мұңайған күйі кеудесін кере бір күрсініп алып, Бөлекбасқа жалт қарады. — Досым, қапалы жаным кішкене сая табар ма екен, сен көзімнің алдынан кете тұршы. Ә.Әб. ~ Алда-жалда барған жерінен сая тауып, аяғына нық тұрса — көкейінен кетпейтін хан тағының тақсіретін тартып, туғандарына деген кегі асқындай түсетін. Ә.Ыб. ~ Сонда жайқалған мынау жасыл белдер құлазымай, қол созым жерде орналасқан аудан еңбеккерлерінің сая табар мекені болар еді-ау. С.Ғабб. ~ Сілтідей тынып қалған тыныш маңы, Сәл ғана сая тауып тыныстады. Н.Айт.

Тыншыды; бәсеңдеді, толас тапты. ~ Диванға отырып, аз саябыр тапқан әйел, лезде буынын жинай бастады да, ширай түскен дене дәрменсіздігі енді жан жүйесінің босап жүре беруіне кезек берді. Х.Ес. * Әйтеуір жаңағы бір қара дүлей дауылдың өршімей, саябыр тапқанына, басылғанына шүкірлік етті. М.Сүн. * Жаман би елдің шетін жау етедінің керін келтіріп, бейбақ қазақ қайда барып ұшпаққа шыққалы жүрсің! — деп енді ғана сәл саябыр тауып басылыңқыраған секілденді. Ж.Ахм. ~ Мезгіл өлі қонадан ауған шақта екеуі саябыр тапты. Жабырқау түн бауырының ұйпа-тұйпа барағы жүнін одан сайын қоюлатқандай. Ә.Ыб.

Тынышталды, толастады, жаны жайланды. * Айтуы да жұрттан бөлек. Доспамбетті айтқанда, қабағын тастай түйіп төге жөнелсе, Асанқайғының толғаулары тұсында, ақ жүзін мұң шалатындай. Дауыс ырғағы да өзгеріп, шалқып аққан дарияның ағысындай, саябыр тартады. З.Шүк. ~ Орыс мәселесі дабылдай көтеріліп барып саябыр тартқанда, яғни ұтымды жұмыстың бар жемісі қоржынға түскен соң тараншы мәселесін көтеріп еді. М.Мағ. ~ Төмендегі шатқалдың табанында буырқанып сарылдап жататын асау өзен аспаннан салбырап басқан ауыр бұлттардан сескенгендей, біраз саябыр тартыпты. Б.Ыб. ~ Ұзақырақ ойланып кетсем керек, әлден уақтан кейін өзіме келгенде, шелектеп тұрған жаңбырдың сәл толастап, саябыр тартқанын аңдадым. С.Үс. ~ Көкке алып-ұшып, жұлқынып жатқан кеудесі тыншулы қылыпқа ауысып, саябыр тартқандай көрінді. П.Дүйс.

~ Кәмеш енді-енді өңіне кіріп өзіне келейін деді. Оның тосқан «сұмдығы» жоқтай көрініп, елең қаққан көңілі саябыр тауып, сабасына түскендей болды. С.Ғабб. ~ Осылайша басталған ең алғашқы шағын жиынымыз бірте-бірте саябыр тауып сабасына түсе бастады. Мен көпшілікке ризашылығымды білдірдім. С.Ғабб. саяз жүзді

Елден бөлектенді, жалғыз жүрді. ~ Қош енді, қалдың кейін, Құлагерім, Тұрмадың жығылғаннан, жылап едім. Жалғанда саяқ жүріп, таяқ жедім, Көретін күнім шығар бұл да менің. І.Жанс. ~ Өзінің жастайынан қортық боп, бойының өспей қалғанын да, алапес тәрізді елге қосылмай, саяқ жүретінін де, тіпті әйелімен жаман тұратынын да өзінен емес, өзгелерден көреді. Н.Кел. ~ Содан Божекең қырғыздың беделді мырзасының қарамағына ілігеді де, төрт-бес жыл жат өлкеде саяқ жүреді. Ө.Кәр.

Елден алыста, жұрттан бөлек өмір (сүрді). ~ Бұған бұйырғаны саяқ тірлік. Кезбелікпен өтіп жатқан ғұмырында нендей мағына бар? Өткенге өкінген- нен басқа қолынан не келеді. Ө.Кәр. * Тайганың тағысындай саяқ тірлік кешкен Қызылкөз бес үйлі займкеден басқа отан бар дегенді ойына алса нағылсын. Қ.Ысқ. ~ Жолаушы қам көңіл болатын. Саяқ тірлікті еншілегелі де бірқыдыру. Қайран бұлғақтаған бұла күндер-ай! Ө.Кәр.