ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Аламан соғыс, кісі көрмеген қырғын.~ Ол дүние дүние болғалы, адам баласы кешірмеген алапай апатты көзбе- көз көріп, қасіретін арқалап, туған үйіне қайтқанда, ұйқысы қанып бір жатқысы келіп еді. Бірақ ұйқысы қанып бір жата алмады. Ш.Мұр.

Дуалап, жадылап тастағандай болды.~ Бірде, «қытайлардың албастысы иектеп», кей деректерде Шыңғыс ханның өзінің, кей деректерде Үгедей қағанның (соңғысы шындыққа жақын) тілі байланып, өлімші күйге түсіпті. Т.Жұр.

~ Кенет дауыл көтерілді де аспанның алапай-түлепейін шығарып, жерді тұлақтай желпи жөнелді. Х.Ес.

~ Әзиз­Сұлтанды өсти­өсти ұмытармын дегені бос әурешілік екен. Алақұйын, алапат сезім тербеп, теңселтіп жіберді. Ес жиғызар емес. Т.Сәу. ~ … бүкіл ғұмырында түйсігін көрмеген алапат сезім тасқыны дем алуға мұрша бермей тұншықтырып, беймәлім тұңғиыққа шым батырып жібергендей болды… Т.Әбд. ~ Бойымдағы алапат сезімді бейнелеп жазуға тілім жетпейді. Ә.Асқ. ~ … мынау зар замандағы байлықұстем кұрған ыртың– жыртың дәстүрдің бодауында кете барарын бағамдап, бағамдаған сайын өзгеше құштарлық, алапат сезіммен қауышты– ай… О.Бөк.

Абыройы артты. ~ Соншамыз жабылып, КГБ- ның бір полковнигі ғұрлы еңбек етпегеніміз бе? Ол аз болғандай, енді кітап шығарып, алапатын асырмақ…» Қ.Жұм. ~ Қиыр Шығыста қызметін атқарып жатты Марлен тарихшы болу үшін Пушкин атындағы кітапханадағы ең сарғайған көне кітаптарды ақтарып, аударып, теңіз түбінен маржан іздеген адамдай алапатын асырды. Б.Қыд.

Дегеніне жетті. ~ Сұрап отырғаным — өкімет аларын алғаннан кейін өзімізді жүнін жұлған тауықтай бүрсендетіп, елден шығарып қаңғытып жібермей ме, асасы, деп отырмын, — деп Пахраддин маңдайы тершіп, қозғалақтап кетті. С.Ел. ~ Түн ортасы ауған кезде қыздың жеңгелері Серғазыны Ақбөкеннің отауына алып келеді. Қазақ дәстүрін мүлтіксіз орындап, «күйеу балаға» қалыңдығының қолын ұстатып, аларын алып кетіп қалады. І.Ес.

Жан таласты, арпалысты, алас ұрды. ~ Нұрила бас салып құшағына алып аңырамасына кім кепіл? Өйткені бұл сылқым сері
жас тоқалы Сүкеңнің көзі тірі кезінің өзінде көш-жөнекей де көңілін тауып, оңашада қауышқанда қайратты, қармаулы
Қылаңды «Арысым-ай, арыстанымай, арының басылмаған, алауың әлі де бір қайтпаған албарындыңды-ай, шіркін!..» деп
аймалап, аһылап-үһілеп алас ататын. Ш.Рах.

Ерекше сезімнің әсерімен алабұртып, тыным таппай, қобалжып, өрекпіген көңіл-күй. ~ Сынып, қайырылып қалған, әлсіреген қанатты қайта жамап, «алысты аңда, қасыңа қадалма! Қияда болса да қуантар дәурен келеді! Соған қарай аласұрған көңілмен, соған алаңсыз иланған ой, қиялмен сергіп көр!» – дегендей… М.Әу. ~ Шынында, қорек болмас бұл, Аласұрған көңілге. М.Жұм. ~ … бірақ Алтайға деген сағынышы аласұрған көңілін Алатауға қайтып қонақтатпады. Қ.Ысқ.

Жан ұшырды, шарқ ұрды. ~ Масқара! Күмажінік түгілі сымбылбай да жоқ. Алас ұрды. Қалтасын олай ақтарды, бұлай ақтарды. Ж.Айм. ~ Жиырма-отыз қадамнан артық жүре алмай, бір дем алатын еді. Үйіне қалай жетті, солай мұрттай ұшты. Екі-үш күндей қиналып, алас ұрып жатты. Ж.Айм. ~ Елдің болыстары шабуылдап, аспаннан жайдың оғы түскендей алас ұрды да қалды. Ғ.Мүс. ~ Дәл осы халде Айшаның жүрегі аттай тулап, сабырынан айрылып «болшы бол» дегендей болды. Бағанағы қатаң беріктік енді алас ұрған дегбірсіздікке басты. М.Әу. ~ Тықы ақыл таппай алас ұрды. Жан-жақтағы қыстаудан жігіт жинатты. З.Шүк.~ Адамның кейде өзіне-өзі жиренішті көрінетін кезі болады, ол қандай безбүйректігін де, зымияндығын да сол бір сәтінде ұмытып, қатты түйлігумен жүреді; қатар-құрбысымен де әңгімесі жараспай алас ұрады. М.Сүн. ~ Темір құлаған жолдасының беліндегі наганға жармасып жатқан Нұрсұлтанды көрді. Сол арада алас ұрғ

Шатақ шығарды, дау-дамаймен елдің берекесін кетірді, әлекке салды. ~ Ал дала төсінен кеше келген Әзима апайлар қаланы бүйтіп алатайдай бүлдіріп жүр… М.Қаб. ~ Иә, сол сойқанның үйіне апарасың. Актеб болып, ауылды алатайдай бүлдіріп жүр ғой. О.Бөк. ~ Өй, мына зəнді құртқан мыннан шықты ғой. Ойбай, бұл бүлдіреді енді, қаратай емес, алатайдай бүлдіреді бəрін. З.Қаб. ~… ал, құлағы мен көзі барлардың да естімейтіні, көрмейтіні толып жатыр. Дүниені алатайдай бүлдіретін де солар. О.Бөк. ~ … бірер азаматтың үстінен домалақ арыз жазып жіберді. Сөйтіп, ауыл ғана емес, ауданды да алатайдай дүрліктірді. Ә.Асқ.