ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Байламды, тиянақты сөз. ~ Бірер рюмка ішіп, қыза бастаған жігіттер, аздан кейін «шуламайық» деген пәтуа сөзді ұмытып кетті. Б.Тоғ. ~ «Осы жер  жүзінде қол соғудан жарыс өтсе біздің ел‚ әй‚ бірінші орынды шаппай алар- ау! »  деп мырс етті шығып бара жатып.  Кісі деген пәтуалы сөзге қол соғу керек емес пе. Қ.Түм. ~ «Тату болайық» айтылмаған сөз қазақтың құлағына түзы татымай тұрған бәдік әңгімедей естіледі. Бірақ, олар дүниедегі ең бір пәтуалы сөзді орынды-орынсыз көп айтып, бәдік әңгімеге айналдырып алғандарын өздері сезбейді. Ә.Кек.

Қарқыны, екпіні күшті. ~ Шынымен тоқтамас па екен? — дедi. Бейне өз төрiнде көсiлiп жатып, жолаушышыққан бұның шаруасын сұрап тұрғандай, оны ештеңе де алаң етер емес.— Қайдам, мынаның пәтi жаман.— Тоқтар, не көрiнiптi, Тышқанбайып астанопкi алып берем деп едi. Б.Алд. * Шөлдегі температураның бір ғана тәулік ішінде күрт секіруі пәті қатты желдерді туғызады. Ә.Жұм.

Қарқыны, екпіні күшті. ~ Шынымен тоқтамас па екен? — дедi. Бейне өз төрiнде көсiлiп жатып, жолаушышыққан бұның шаруасын сұрап тұрғандай, оны ештеңе де алаң етер емес.— Қайдам, мынаның пәтi жаман.— Тоқтар, не көрiнiптi, Тышқанбайып астанопкi алып берем деп едi. Б.Алд. * Шөлдегі температураның бір ғана тәулік ішінде күрт секіруі пәті қатты желдерді туғызады. Ә.Жұм.

Бетін қайтарып тастады, құнын түсірді. ~ Бір қызығы  Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ұйымы мұндай «без өшірет» науқандарды демократиялық стандарттарға  үйлеспейді деп пәсін басып тастаған. Яғни оның қызығатын ештеңесі жоқ! М.Тоқ. ~ Жүрегі адал ердің ел деп соғар, Сатпайды ар-намысын пайдасына. Біреулер сырттан өсек сөз сөйлейді, Кемітіп ердің пәсін болмашыға. Ғ.Қож.

Бетін қайтарып тастады, құнын түсірді. ~ Бір қызығы  Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ұйымы мұндай «без өшірет» науқандарды демократиялық стандарттарға  үйлеспейді деп пәсін басып тастаған. Яғни оның қызығатын ештеңесі жоқ! М.Тоқ. ~ Жүрегі адал ердің ел деп соғар, Сатпайды ар-намысын пайдасына. Біреулер сырттан өсек сөз сөйлейді, Кемітіп ердің пәсін болмашыға. Ғ.Қож.

Құны кетті. ~ — Иә, солай, үлкен кісілердің алдында әдептілік керек, — деді жігіт енді бір түрлі пәсі төмендеген үнмен. Н.Ақ. ~ Қай заманда да барымызды бағамдау, табиғатымызды түгендеу дәстүрі қанымызға сіңген асыл қасиет-тің бірі болып келді, болашақта да пәсі төмендеп, мәнін жоймасына бек сенімдіміз. Қ.Қар. ~  Мен өзімнің аңғалдығымды түсінген болып, тәубеме келгендей ой кештім. Әлгі «құнды» пікірімнің пәсі түсті. С.Қар. (БАҚ). ~  Кейде қиын оралымдарды, астарлы ойларды, емеурінді әзілді қара өлеңнің жолдарымен жеткізе қоятын. Сол «ұшқырлық» кейде оның бәсін де биіктетті, кейде пәсін де түсіріп жүрді. Н.Айт.

Құны кетті. ~ — Иә, солай, үлкен кісілердің алдында әдептілік керек, — деді жігіт енді бір түрлі пәсі төмендеген үнмен. Н.Ақ. ~ Қай заманда да барымызды бағамдау, табиғатымызды түгендеу дәстүрі қанымызға сіңген асыл қасиет-тің бірі болып келді, болашақта да пәсі төмендеп, мәнін жоймасына бек сенімдіміз. Қ.Қар. ~  Мен өзімнің аңғалдығымды түсінген болып, тәубеме келгендей ой кештім. Әлгі «құнды» пікірімнің пәсі түсті. С.Қар. (БАҚ). ~  Кейде қиын оралымдарды, астарлы ойларды, емеурінді әзілді қара өлеңнің жолдарымен жеткізе қоятын. Сол «ұшқырлық» кейде оның бәсін де биіктетті, кейде пәсін де түсіріп жүрді. Н.Айт.

~ Ақын Мұқағали Мақатаевтың: Солай да, солай, қарағым, Көңілдің таппай қалауын, Жастықтың жықпай алауын,Отыздан асып барамын.., – дейтін өлең жолдарын жатқа айтатын ұрпақтың неге қыз алдында пәсі төмен. Бойындағы берекесіздіктен, екінші біреу – тұйықтықтан, үшіншісі орынсыз ұялшақтықтан отбасын құра алмай жүр. С.Қаж. ~ Үлкен театрдың іргетасын бірге қаласса да, театрға жиі барамын деп айта алмайды. Бұған келгенде пәсі төмен. Қ.Жиен. ~ Ресми тілдің реңі қалың болғанда, ана тілдің пәсі төмен. Сол себепті, ресми тілді БАҚ-тың сөзі жерде қалған емес, қалып та жүрген жоқ. Қ.Айт.

Көңілі түсті, жабырқау тартты. ~ Әрине, бұл ырғасуда Құнанбайдың мысы пәс тартқан. Баяғы жігер мен алғыр мінез шау тартқан кез. Сөздің құнын түсіретін Құнанбай емес. Ішінен тынған. Т.Жұр. ~ Білтесін басқан шырағдандай көңілім менің пәс тартып, төбеден төмен қарай түспекші едім… шаң– шұң дауыстарды естіп, сатыға аяқ артқан күйі тұрып қалдым. Ш.Мұр.

Көңілі түсті, жабырқау тартты. ~ Әрине, бұл ырғасуда Құнанбайдың мысы пәс тартқан. Баяғы жігер мен алғыр мінез шау тартқан кез. Сөздің құнын түсіретін Құнанбай емес. Ішінен тынған. Т.Жұр. ~ Білтесін басқан шырағдандай көңілім менің пәс тартып, төбеден төмен қарай түспекші едім… шаң– шұң дауыстарды естіп, сатыға аяқ артқан күйі тұрып қалдым. Ш.Мұр.