ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Зейін сала, ынтамен. ~ Адамзаттың табиғатқа ұқсастығын сезгім кеп, Сыр көзімен, ой көзімен кең даланы кездім көп. Қ.Бұғ. ~ Айналаңа ой көзімен қарайтын, ғылымға бейімің бар адамсың, өзіңді-өзің қайдағы бір Виндси секілділер үшін қажытпа. Дж. Сэл. ~ Есей Күлмәшпен тұрмыс құрған жылдар парағын ой көзімен оқып көрді. Бәрі күні бүгінгідей есінде. Көкейінде сайрап тұр. Ө.Кәр.

ОЙ КӨЗІМЕН ҚАРАДЫ

Терең ықыласпен, ынта қойып, оцлана назар салды. * Бұл күй айналадағы бар дүниеге ақынның дағдыдан тыс дәл бүгінгідей ой көзімен үңіле қарауына жетекші болады. М.Әу. * Айналаңа ой көзімен қарайтын, ғылымға бейімің бар адамсың, өзіңді-өзің қайдағы бір Виндси секілділер үшін қажытпа. Дж. Сэл. * Поэманың қырық қыртыс, қат-қабат қалтарыстарын ой көзімен тінте қарайтын болсақ, біз осы жайларды амалсыз аңғарамыз. Қ.М.Әлі.

Әлдебір ой санасын биледі. ~ Ол босаңсыды. Әзәзіл ой иектегенін сезсе де, аңсаулы сезімін ірікпей, қиялына еркіндік берді. А.Байт. ~ Басына «Таңатардың қосы не болды екен?!» деген ой кіргенде, Шоқанның жүрегі өрекпіп, миы айналып кетті. Ол қысылғаннан терлеп қоя берді… С.Мұқ. ~ Таң атып қалса керек, жарық сәулемен бұның санасына жарық ой кірді: «Анау өлсе, мен жауап берем ғой. Ұят– ай, масқара– ай! Ә.Тар.

Толғанды, ой сабақтады. * Тыныш ымырт қараңғысында жұлдызды алқара көк аспанға қарап осылай ой кешеді Пахраддин. С.Елу. ~ Мұңлық тұмау қайта тигендей қалтырап — дірілдеп төсегіне жатып қалды. Іші суың қалтырап жатып, алуан түрлі ой кешті… Н.Сер. ~ Екеуі де үнсіз. үнсіз-ақ отыр сөйлесіп, Іздейді бірге, іңкәрі бірге ой кешіп. К.Мырз.

Әлдебір ой билеп алды. * Жастар билеуге кірісті. Менке мен Лене екеуі бір бұрышқа барып отырды. Ленені қалың ой кернеген: көзі қызарып, еріні жыбырлап, бойы қалтырап барады. Ж.Айм. ~ Таңат: «Мына сөздің астарында сұмдық кілтипан жатқан жоқ па?»- деп ойланды. Ой кернеуіне шыдай алмай, жұтынып-жұтынып қалды. М.Қаб.

Әлдебір ой бойын билеп алды, еңсесін көтертпеді. ~ Құлағы көрдей керең тартқан‚ тіл-аузы тас байланған‚ тек көкпеңбек қос шырағы шырадай жанған шалды бүгін де ежелден етене сезім иелеп‚ ауыр ой иектеп алған. А.Алт. ~ Саятшыны қапелімде не қилы ой иектеді. Сәтте сан айны- ды. Ө.Кәр. ~ Ол босаңсыды. Әзәзіл ой иектегенін сезсе де, аңсаулы сезімін ірікпей, қиялына еркіндік берді. Ө.Кәр.

Пайымдады; ой елегінен өткізді. ~ Әлде құрт-құмырсқа, бақа-шаянға ұқсап, топыраққа араласып, із-түссіз кете барамыз ба? Осыған бір ой жүгіртіп көрдің бе өзің, ә?!. О.Сәр. ~ Бұған алғашқыда мән бермеген Әсия есейе келе шеше сөзінің мағынасына ой жүгірте бастаған. Б.Тоғ.

Долбар, жорамал, болжам. ~ Құнанбай бұл жолы тұспалмен, ой жотамен соқтыққан жоқ. Бұрынғыдай емес, дәл мынау тұста кінәсі орынды болатын. Жігітектің бірнеше жігіттері шын айыпкер еді. М.Әу. ~ Әскери мектепті бітірген Ысқақбек Әкбардың қыр қазағы ретінде ой жота жасаған соғыс картасына шынымен таңданған. Ғ.Біл. ~… осындай тиянақсыз «кәрі құлақты» көлденең тартып, «саралап көргенімізде» деген ой жота берілген айғақтан кейін қалай күмәндаспаспыз. Ж.Шәк.

Әлдене жайында толғанды, ой қорытты, қиялданды. ~ Кейіне күн, кейіне сусын жетпей, Жемісі тумай қояр туа алатын. Өмірді ой жіберіп ойлау деген — Нәрсе ғой бал орнына у алатын. С.Тор. ~ Сенбіден жексенбіге қараған түн. Енді бір түндік өмірі ғана қалды. Ол осыған ой жіберіп болғанша, жексенбінің күні келген. Ч.Дик. ~ Еңбек жөніндегі устав пен заңдардың тармақтарына ой жіберіп алды ма, қалай, Әбдіжапар ұзақ ойланып барып үн қатты… Ә.Әб.

Тым алыс қашықтық немесе тым күрделі, адамның қиялы да жетпейтін құбылыс хақында. ~ Сонымен мен Ленинградқа келдім. Барханның айтқаны рас болып шықты. Ленинград дегенін ой жетпейтін өзгеше бір дүние екен. Ә.Нұрш. ~ Он жеті шақырым жерде қалған Подлипки ауылы Любомирге қазір, ойласаң, ой жетпейтін шыған шалғайға айналды. М.Кәр. ~ Киіз үйде жатып түндіктен қарағанда, түнгі аспан соншалық биік, ой жетпес тұңғиық көрінеді, ал жұлдыздар болса сол күйі сыры шешілмес жұмбақ тәрізді. Ә.Әл.

Қалың ойға берілген адамның кейпі туралы. ~ Сансыз, мыңдаған ойлар мазасыздыққа жетелейді. Тіпті табиғаттың өзі ой жетегінде жүргендей. Ә.Ысқ. ~ Ой жетегінде тұрып жаурағанын аңдамай қалған Еркін, оты жылтыраған үйлерге жақындаған сайын тісі сақылдап, өне бойын діріл билеген… О.Бөк. ~ Коля да ой жетегінде келе жатқан-ды; селк еткендей басын көтеріп, серігіне бұрылды … З.Төл.