ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

Терең ойдың нәтижесінде пайда болған тұжырым, шығарма. ~ Соңғы жылдар жазу өнеріне тыңнан қосқан бір үлгісі «қара сөз» еді. Сондай кенеулі ой жемістерінен де жаңағы жайын жеңіл танытатын. М.Әу. ~ Қазіргі ззаманның технрлогиясымен жабыдықталған оқу орынында білім алу-көп мүмкіндіктерге қол жеткізуге жол ашады» деген ой жемісі оқу ордасының кемел келешегі һам нұрлы ертеңі туралы ақиқат болмақ. БАҚ.

Терең ойға берілді, әлдебір ойдан арыла алмай қойды. * Сөйтіп, ой жады боп ойсырап жүрген қиын шақта Ералы деген досым оқыс көшеде кездесе кетсін… Ә.Асқ.

Интеллектуалдық, миға, санаға қатысты жұмыс. ~ Көркем мінез иесі Әйгерім ендігі тірлігінде Абайдың осылайша мұның өз қасында, оңаша ой еңбек үстінде отырғанын өзгеше қадірлейді. М.Әу. ~ «…оның сылтың сауыққа әбден әккіленіп алғанын, бұқараның көңіл күйін түйсіне білмейтінін, ой еңбегіне орайы келмейтінін атап көрсетеміз…». Ғ.Қаб.

Ақылға салды; ой қорытты, өткен-кеткенді сарапқа салды. ~ Көп ұзатпай бастап кетпекші боп жүрген тәжірибенің кейбір жағдайларын пысықтай қарап, бірсыпыра уақыт ой елегінен өткізіп отырып қалсам керек. С.Ғабб. ~ Көп сауалды ой елегінен өткізіп болғанша директор орнынан тұрып та кеткен екен. Қ.Ысқ. ~ Кім білсін, бүгінгі күннің терең толғаныстары мен тебіреністерін таразылап, ой елегінен өткізер сәтіне де жетермін. Ә.Ысқ. ~ …өткен-кеткенді ойлап отырып, ділімде жүрген, күпті-күмәнды қылып жүрген бірсыпыра істеген жұмысымды сарапқа салдым, ой елегінен қайта өткізіп, жіберген қателерімді де қарастыра кеттім. Б. Қыд. ~ Бір жағы танданыспен, әрі өз күнін өзі көруге жараған екен деген тілеулестікпен Боғаш досымның күлдіргі қылықтарын ой елегінен өткізе бастадым. Ө.Кәр.

Өткен-кеткенді, әлдебір мәселені іштей сарапқа салып, ой қорытты. ~ – Сөзді осымен бітірейік. Мен де ой елегіне салып көрейін. Ә.Шәр. ~ Әйткенмен, ой елегіне енді салып қөрсем, ойланарлық сәттер бар сияқты. С.Ақт.

Ішкі сыры, руханияты. ~ Көпжасардың көзі соған түсіп, ақшам болғанын енді білді. Ол өз қылығына ма, өзгеге ме мырс– мырс күлді. Оның жымқырылған езуінде әлденендей сыр жатыр? Ой дүниесі ойпыл– тойпыл, шерменде. Т.Рыс. ~ Қиырсыз құдіретпен бетпе– бет отырғанда қалтылдақ қайық үстіндегі адам дәрменсіз бишара екенін ол жақсы біледі. Бірақ адам — ой дүниесі ғой. Әне содан соң ол Теңіз бен Тәңірінің ұлылығына пара– пар. Ш.Айт.

Пікірін ортаға салды, ақылдасты. ~ Осы бір кішкене сейіл уақытындағы әңгімелесіп ой бөлісу, танысу осымен аяқтап табиғат тамашаларын көріп бой жазып демалыс етісті. С.Бег. * Ақыл таппай сасқалақтағанда медет тұтар жалғыз тiрек өзiңiзсiз. Сiзбен ой бөлiсейiн деп келдiм, не ақыл қосасыз? Т.Сәу. * Сырт дүниемен байланысы үзілген, ешкіммен сөйлескісі, ой бөліскісі келмейді. Д.Досж.

Ынта қойды, назарын аударды, көңіл бөлді. * Оспан көңiлсiз едi, сондықтан күлкi еткен жоқ. Бiрақ Абайдың қора салу жөнiнде бел ауыртып қимыл қып, бас қатырып ой бөлмегенiн салған жерден аңғарды. М.Әу. * Үй ішінде көңіл бөлетін басқа ештеңе болмағасын бағанағы бір құшақ газеттің қалған жағын қарап еді; бұнан да ой бөлетін ештеңе таппады. Ә.Нұрп. ~ — Рұқсат, айтып көр, білгенімше жауап берейін, — деп Мұқаметқали оның сұрақшылдығына ой бөле жымиды. С.Бег.

2. Көңілін басқа жаққа аударды. * Сол сүрлеумен барып Шұғаның белгісінен қара жолды қиып аламыз, — деді. Әңгіме азырақ ой бөлейін деді. Аттың жортысына шайқалып ауырып келе жатқан іш те ұмытылғандай болды. Б.Май. ~ Құнанбайдың Құлақкескенді көруге ой бөлуінің себебі, анада қолға түсіп құлағын кестіріп, тіл қатпай кеткен, Тобықтың Көкше руының ұрысы екен. С.Бег.

Терең ойға шомды. * Ой билеп, үйден, елден безіп кетіп, Жұрт оны әуезі ғып жынды дескен. М.Жұм. * Бармасқа шараң жоқ.Бұйрыққа бағыну, тапсырманы орындау — біріншікезекте тұрады. Санаңды, әрекетіңді осы ой билейді. А.Жақс. * Күміс табақтай боп қарамақпал аспан төрінде ақырын жүзіп келеді. Кенет ханды бір кездейсоқ ой билеп кетті. І.Ес.

Әлдебір ойға беріліп кетті. * Көңілсіз ой баурап алған Еламан көше шетінде белуарынан жерге кіріп кеткен бәкене үйлердің іргесімен ілбіп келеді. Ә.Нұрп. * – Тыңда! — дедім бір қаңғыбас ой баурап алып. — Басымыз ауған жаққа кетейік. Дж. Сэл.