АҚ БАНДЫ

Сәбет үкіметіне қарсы күрескен қарулы топ. ~ Ақбілек те ақ банды талқысына түскенге дейін жаны, тәні кіршіксіз бейбақ еді. Ж.Айм. ~ Әуелі — құдай екінші, сен себепші болдың ғой, өйтпегенде түнеугүні Тұқпат бастап әкелген ақ банды жігіттердің қолына оңай-ақ түсетін едік. Тарас пен Алпысбай әлі күнге осыны айтып қоймайды. Бірен-саран өлгендер болмаса, басқамыз аман құтылдық. М.Дәу.

АҚ БАНДЫ Read More

АҚ БАС ШАЛ (АДАМ)

Сақал-шашына ақ түскен қария, шал. ~ Әруағыңнан айналайын, ақ бас шал. Жылда ауылға барған сайын мен сенің. Кете алмаймын бейітіңе соқпастан. М.Шах. ~ Сені аңсаймын, қайнаған ақ бастаулар, Ақ бас таулар — самайын ақ басқандар. Сені аңсаймын, қазіргі ақ бас шалдар, Бұрынғы өреден құрт ап қашқандар, Су кешіп, жалаң аяқ от басқандар! М.Мақ. ~ Жанай мен Барақ бухгалтерлік іс қағаздарды рет-ретімен тексерушілерге әзірлеп беруге кіріскен. Тексерушілердің бастығы әлгі ақ бас адам сырттан Қасымды шақырып алды. С.Мұр.

АҚ БАС ШАЛ (АДАМ) Read More

АҚ БАТА

1. Игі тілек. ~ Бұларға қарғыс тимесін, — деді ең үлкен қарт шопан. — Мынау күн ұясына еңкейген, намаздыгер шақтағы менің тілегім, берер ақ батам осы. Ә.Әл. ~ Ақылды ананың адал перзентіне берген ақ бата — тәрбиесіне не жетсін, шіркін! Ә.Нұрш.
2. Салт-дәстүрге сай жасалған құдалық. ~ Аулақ жүр, ойбай! Ішің толып бара жатса, ақ батамен айттырған қалыңдығың — Гүлбаршынды іздеп тауып алмайсың ба? А.Сей.

АҚ БАТА Read More

АҚ БАТАЛЫ

Некесі салт-дәстүрге сай қиылған д.м. ~ Құда түсіп, құйрық-бауыр жескеннен соң – ақ баталы жесір басқаға кетсе, оған берілген қалың мал жесір иесіне түгел қайтарылып, оның үстіне қалыңсыз қыз немесе бір қыздың қалың малы төленсін. «Жеті жарғы.» ~ Қызықтап ақ отауға кірем, ақ баталы жарға қосылам дегенде, алдымда енем әл үстінде дегенде көңілім жабығып қалды. С.Бег.

АҚ БАТАЛЫ Read More

АҚ (ӘППАҚ, АППАҚ) БОРЫҚТАЙ

Ашық жүзді, аппақ, сүйкімді. ~ «Аппақ Айша ақ борықтай келіншек болады-ау…» Д.Қуат. ~ Қазір ат үстінде, ұзақ сапарда келе жатқан кезінде де жас әйелдің ақ борықтай балғын жүзі көз алдынан бір сәт кетпейді… Қ.Жұм. ~ Борықтай ақ білектерін айқындай түскен сарғыш, шолақ жең жұқа кофтаның тереңдеу ойығынан тып-тығыз қос анардың ортасындағы сызық байқалып, ақ төсіндегі әдемі сай боса-болмаса көз суырған…Ж.Шағ. ~ Әппақ борықтай әдемі келіншек. Тостағандай қап-қара көздерінен тарам-тарам аққан жасы жүзін жуып кеткен. Т.Сәу. ~ Көз алдында Қадиша: аппақ борықтай денесін жалаңаштап, арқасына, жонына шыпқыртқан жас көк шыбық жыландай ысқырады. С.Жүн.

АҚ (ӘППАҚ, АППАҚ) БОРЫҚТАЙ Read More

АҚ АДАЛ ЕҢБЕК

Маңдай терін төгіп, адал ниетпен істелген жұмыс, көрген бейнет. ~ Бірақ сізден ақ адал еңбегімді сұрап тұрмын. Бес жыл бойы малыңызды бағып, шашау шығарған жоқпын. С.Жүн. ~ Задында, Темірбек бала күнінен қатал тəртіпке тəрбиеленген. Тəртіп бар жерде еңбек бар; Темірбек адам атаулыны шын мəніндегі Адам ететін ақ адал еңбекке тəрбиеленген. З.Қаб.

АҚ АДАЛ ЕҢБЕК Read More

АЙЫПҚА БЕРДІ

Жасаған қылмысының не әлдебір кінәсінің өтеміне малын не әлдебір мүлкін беру. ~ Мә, мынау шапаның болсын… Сорлы- ау, жалғыз шолағыңды айыпқа бергенде, өзін қалай күн көресің? Қ.Жұм.

АЙЫПҚА БЕРДІ Read More

АҚ АДАЛ МАЛ

Қара тер, адал еңбекпен келген мал-мүлкі. ~ Асан. Ой, тәңірі–ай, ақ батамен қосылған, ақ адал малы төленген, күйеуі ұрын келген қалыңдық қайтып қана, не деп қана тұсаушы еді сендей — нардай жігіт күйеуін?! М.Әу. ~ Өз қолына алған екен, енді мазаламаңдар, іздемеңдер. Өзінің ақ адал малы ғой, мініп кетсін. Жылына басқа мал табыңдар, – дейді. Ө.Жл. ~ Ертең, Гүлшаттың қырқы!.. Батиханың ренішіне қарап, арам өлтірер жәйім жоқ. Ақ адал малымды балама құрбандыққа шалсам, оның не айыбы бар… М.Сүн.

АҚ АДАЛ МАЛ Read More

АЙЫПҚА БҰЙЫРМА

Ренжіме, көңіліңе алма, әбестікке балама. ~ Отағасы, – деді Сақан даусын жұмсартып, – біз адасқан жолаушылар едік. Айыпқа бұйырма. Қазақша үйіңе кіріп, тіземізді бүгейік, сосын отырмай жүріп кетерміз. Т.Әбд. ~ Үй иесі үнсіз біраз отырған соң: — Тұрмамбет, бәріміз де түбіміз бір мұсылман баласымыз, еліңе тез жетуіңе көмектесейін, айыпқа бұйырма, әлгі айтқан жасақтың ішінде менің де ұлым бар. А.Өт. ~ Айыпқа бұйырмаңыз, кеш жатып кешігіңкіреп қалдым,—деді Мейрам, Сергей Петрович қалжыңға айналдырды ол сөзін: — Уақасы жоқ. Жастардың жұмысы түнде көбірек болады. Ғ.Мұст.

АЙЫПҚА БҰЙЫРМА Read More