АЙҚАЙ ШЫҚТЫ

Аяқ астынан, оқыстан шыққан қатты дыбыс (дау) . ~ Көздей тесіктен бір қысық көз сықсың ете қалды да «Посуды! » деген айқай шықты. Қолқанат екі тостақ, екі күрешкені сарт ашылған төрт бұрышты тесіктен кезекшіге ұстатты. Қ.Түм. ~ Күндегі қымызға келетін төңіректің жаман тымақтары да келе бастады. Бір уақытта даладан: «Әкетті, әк–кетті! Тарт–тарт!…» дескен шуылдаған айқай шықты. Б.Май.

АЙҚАЙ ШЫҚТЫ Read More

АЙҚАЙҒА БАСТЫ (САЛДЫ)

Долдана дауыс көтерді; қорқытып-үркітті. ~ Мысын құртқаңда алғашқы күзетте кездескенге ойындағысын орысша айта алмай, ашу үстінде айқайға басты. Қ.Қаз. ~ «Бәрін атам… асам…» деп айқайға басып бара жатқан соң генерал «Кінәлыларды ата бастасақ әскеріңіз офицерсіз қалады ғой» деп ескертті. Ә.Нұрп. ~ Бұ жолы ол домбырасын безектей ойнатып бір тізерлей отыра қап ащы айқайға салды. Қ.Ерг.

АЙҚАЙҒА БАСТЫ (САЛДЫ) Read More

АЙҚАЙ-СҮРЕН САЛДЫ

Қиқу салды, айғай-шу көтерді, ұрандатты. ~ Ел шетіне жау келсе, Айқай-сүрен салғандай. Ноғайлының үш жұрты, Бәрі бұған
таң қалды-ай! А.Бай. ~ Алты қырлы ақсүнгі, Оң қолына алғандай. Ел шетіне жау келсе, Айқай сүрен салғандай. А.Байт «Ер
Сайын». ~ Жүк аптамабелі 20-30-дан адам тиеп, қалаға қарап асып жатыр. Қол бос жұмысшылар, әсіресе жастар жағы
қалаға барып, қыдырып қайтқанға асығып тұрған секілді. Аптамабелге айғай-сүрен сала жабысады. Ойын, сауық. Б.Майл. ~
Айқайлауға беріктей. Сылдырлаттым, қоңырау қақтым. Үстін-үстін омыраулаттым. Айқай-сүрең салып жүріп, Бір дауысты
зорға таптым. А.Тоқм. ~ Аял болмас айқай-сүрен салыспай, Қашқан жауды ат баурына алыспай; Қан сусаған болат сүңгім
ашылмас, Шұрқылтайдан шұрылдата шанышпай. І.Жан. ~ – Үш топ айқай-сүрен сала қатты шабыспен аттанысқа
қатарласа шықты. Ш.Рахм.

АЙҚАЙ-СҮРЕН САЛДЫ Read More

АЙҚАРА АШЫЛДЫ

Кеңінен ашылды, емін-еркін кіруге мүмкіндік жасалды. ~ Бір күні кеңсемнің есігі айқара ашылып, әлгі сары кебеженің кіріп келе жатпасы бар ма! Ғ.Қаб. ~ Ештеңеден жиіркенбес, ешқандай тоқтау білмес шектеусіз еркін әлемнің есігі алдынан айқара ашылды… Т.Сәу.

АЙҚАРА АШЫЛДЫ Read More

АЙҚАРА ЖАПТЫ

Тұмшалай, саңылау қалдырмай жапты. ~ Елдің алды жатып, арты жатпаған кез. Сұр бұлт аспанды айқара жауып алған. С.Ом. ~ Екі қолымен жалма-жан қос омырауын айқара жапқан беті, іргеге қарай ығыса бергені. М.Алм. ~ Аспанды айқара жапқан қою бұлт төңіректі тас қараңғы етіпті. Б.Тоғ.

АЙҚАРА ЖАПТЫ Read More

АЙДЫ АЙҒА ҰРДЫ

Көп болды, уақытын өткізді. ~ Бұл тұста Мұхтар Семейде еді. Бұл тұста ғана емес, сол баяғы Райханға үйлене сала орыстар «балдан тəтті балғын ай» дейтін үш– төрт апта өтер– өтпестен асығып Семейге – оқуына аттанып кеткен, содан айды айға ұрып жүріп каникул кезінде бір– ақ келеді. З.Қаб.

АЙДЫ АЙҒА ҰРДЫ Read More

АЙДЫҢ КҮНІ АМАНДА (АМАНШЫЛЫҚТА) (АЙДЫҢ АМАНЫНДА)

Ел тынышта; ешқандай себепсіз.
* Қолынан келмейтіні жоқ. Адамдармен тез тіл табысып та кететін, – деп айдың күні аманда жоқ болып кеткен жарын Айгүл жыламсырай есіне алады. БАҚ
* Тапа тал түсте, айдың күні аманшылықта, туды-бітті көлеңкесін де көрмеген бір әйел бұған қап-қара жала жауып әрі масқара етіп сөгіп отырса, қайтып ыршынбасын. О.Сәрс.

АЙДЫҢ КҮНІ АМАНДА (АМАНШЫЛЫҚТА) (АЙДЫҢ АМАНЫНДА) Read More

АЙДЫ АЛДЫМЫЗҒА, КҮНДІ ҚОЛЫМЫЗҒА ҚОНДЫРДЫ ///

АЙДЫ АЛДЫМЫЗҒА, КҮНДІ ҚОЛЫМЫЗҒА ҚОНДЫРДЫ
Қарық қылды, жарылқап тастады; жалаң уәде туралы.
* Дастархан басшыда желдей ескен ферма бастығы а й д ы а л д ы м ы з ғ а, к ү н д і қ о л ы м ы з ғ а қ о н д ы р ы п, байытып тағы кетті (Қаз. әдеб., 26.07.1974, 4). Б.Қалиевтен

АЙДЫ АЛДЫМЫЗҒА, КҮНДІ ҚОЛЫМЫЗҒА ҚОНДЫРДЫ /// Read More

АЙДЫ АПТАП, КҮНДІ КҮПТЕП

Істеген мардымсыз ісіне мәз болып, уақытты босқа өткізу ; жөнсіз мақтану, не болса соны місе тұту туралы. ~ Қысқа жіп күрмеуге келе ме. Азсынбасын. Кешеден бері өзінің бізге құлаған ықыласына – ақ әбден тойып келем. Құдай – ау, ырзықтың аяқ астында жатқанын білмей, құр күпсініп – айды аптап, күнді күптеп, босқа тыраштанады екенбіз – ау. С.См.

АЙДЫ АПТАП, КҮНДІ КҮПТЕП Read More