АЙ ҚҰШАҚ ҚАУЫП

Бірін-бірі құшағына алып, айқаса құшақтасып д.м. ~ Албырт жастың, сымбатты тұлға, сирек ажар ай құшақ қауып табысқан айырықша бақытты жан. Ә.Кек. ~ … алдарында – ішіне құйрық-бауыр салып, құдаларға ұсынған қара тегештей дөңгелек алқап, ақ шыңдар мен қара шоқылар ай құшақ қауып жатқан Маңғыстаудың қара ойы. Ә.Кек. ~ Баяғы сол алай-дүлейдің тұсында Әбілқайыр бастаған ауыр қол жыра-жықпылы ай құшақ қауып құшақтаса жығылған қазақ пен жоңғардың өлігіне толы Қаратауды шырқ айналып шықты. Ә.Кек.

АЙ ҚҰШАҚ ҚАУЫП Read More

АЙ МАҢДАЙ

Ашық, кең маңдай. ~ Ай маңдайы жарқырап, жетелеген кексе әйелді тура аялдамаға қарай сүйрей жөнелгендей болды. Ж.Аяз. ~ Шөке де оның ай маңдайына алақанын апарып, ып-ыстық денесін бауырына тартқан сайын Нүркен қойыны-қоншына еніп жабыса құнығып, еніп келеді. Б.Жұм.

АЙ МАҢДАЙ Read More

АЙ МАҢДАЙЛЫ

Ашық, ақ, кең маңдайлы, сүйкімді, сұлу, ұнамды. ~ Бағдат, Мысыр шәһәрінің бірінде бір ер жігіт, Хасен деген, бір ай десе – аузы бар, күн десе – көзі бар, ай маңдайлы, жұлдыз көзді сұлуға ғашық болған… С.Сей. ~ Дулығасын жастанып, көк сүңгісін сүтпен сүртетін қас батырдың, қарауыл тасқа қанжармен қашап жазатын сөзі емес пе бұл! Ай маңдайлы арудың жорыққа аттанған жарын күн салып күтіп тұрғанда айтатын әні емес пе бұл! Ә.Ысқ.

АЙ МАҢДАЙЛЫ Read More

АЙ МЕН КҮНДЕЙ

Бірінен бірі өткен сұлу. ~ Ай мен күндей ажарлы сұлу, қыршын жастарды да, арыстан жүректі айнымас батырларды да, әлемнен озған алаяқ, аузынан бал тамған шешен билерді де жерошақтай жер қазып, үңірейтіп бауырыңа көміп жатсаң да, бақайыңнан келмей, түк көрмегендей-aқ мыңқиып тұра бересің-ау! Шәк. ~ Жақында осы ауылға келген дуанаға бал аштырғанмын. Сол бәрін қолмен қойғандай айтып отыр: «Күйеуің екі некелі болады екен. Екінші әйелінен ай мен күндей бір ұл, бір қыз сүйеді екен» дейді. Қ.Жұм.

АЙ МЕН КҮНДЕЙ Read More

АЙ МЕН КҮНДЕЙ АҚИҚАТ

Талас тудырмайтын, айдай анық шындық. ~ Халық басына қауіп төніп, ел басына түскен қиындық – елдің рухани көшбасшысы болып саналатын жазушыны алабөтен қинайтыны аспандағы ай мен күндей ақиқат. Қ.Ерг.

АЙ МЕН КҮНДЕЙ АҚИҚАТ Read More

АЙ МЕН КҮНДЕЙ, ӘМБЕГЕ БІРДЕЙ

Теңдессіз сұлулық; кез-келген жанды, баршаны тәнті қылатын әдемілік туралы. ~ Сөйлеген тақырыбынан күңгірт еш жай қалмайтындай. Ай мен күндей, әлемге бірдей, өз денесінен нұр шашып тұратындай әсерлендірді. Қ.Шаб.

АЙ МЕН КҮНДЕЙ, ӘМБЕГЕ БІРДЕЙ Read More

АЙ МҮЙІЗ

Пішіні мүйізге ұқсаған кесте, ою өрнегінің бір түрі. ~ Әсіресе үйдің әсем өрнекпен сырланған ағашы, кигіз есіктің сыртындағы бетіне тігілген ою-кестелері, алуан түрлі ай мүйіз андар келбетін елестетеді. С.Бег. ~ Үй іші қызыл-жасыл; іргеге тұтқан қолдан тоқыған өрнекті кілем, ай мүйіз оюлы киіз, сары жез әшекейлі кебеже-сандық үстінде қабат-қабат сарыала көрпе, көрпеше. Н.Сер.

АЙ МҮЙІЗ Read More

АЙ МҮЙІЗДІ АҚ СЕРКЕ

Елден ерек жаралған, жұртты артынан ерте білген көсемдік туралы. ~ Түрегелген топты ай мүйізді ақ серкедей боп бастаған Бас хатшы залдағы ду қол шапалақтағандардың ең алдындағы еңкіш тартса да бойымен көк тіреген Сатайға қарай тура тартты. Қ.Түм. ~ Пахраддин бүйтіп ойламаған жерден дәрменсіз күйге түспеуге керек еді. Қой бастаған ай мүйізді серкедей ел бастаған Пахраддин емес пе? Не болды? Неге сонша бұ тығырақтан шыға алмады? С.Ел.

АЙ МҮЙІЗДІ АҚ СЕРКЕ Read More

АЙ ДЕСЕ АУЗЫ, КҮН ДЕСЕ КӨЗІ БАР

Теңдесі жоқ сұлулық туралы. ~ Мен үш жыл болды, Алтайға нағашыма барғамын. Қайтып келе жатып бір үйге қондым. Бай үй екен. Сол үйдің келіні «Ай десе аузы бар, күн десе көзі бар» бір перизат екен, не керек. Ж.Айм. ~ Бүгін бір түс көрді. Түсінде енеден туғандай тыр жалаңаш, қардай аппақ еті бар, ай десе аузы, күн десе көзі бар бір сұлу мойнына оратылып, құшып жүр. Ә.Кек. ~ Өйткені қазақ шекпенінің етегі сияқты далиып жатқан кең де, сайқын да жерінің бәрін-ақ басқыншылар билеп-төстеп, алтын айдар ұлды кесік құлақ құл қылды, ай десе аузы, күн десе көзі бар қызды шүйке басты күң қылды. Б.Қыд.

АЙ ДЕСЕ АУЗЫ, КҮН ДЕСЕ КӨЗІ БАР Read More

АЙ МҮЙІЗДІ АРҚАР (-ДАЙ)

Түр-тұрпаты ерекше, маңғаз, марқасқа д.м. ~ О! Тірісінде оның жолына құрбандыққа мына қазіргідей шынжау, әлсіз, жабырқаулар емес, тірісінде оның жолында құрбандыққа кілең марқасқалар, кілең ай мүйізді арқарлар шалынды емес пе?! «Халық жаулары»! Ш.Мұр. ~ Шіркін, Маната деген биік бар дейді. Содан ар жағындағы үш түбек алақанға салғандай көрінетін сияқты. Ай мүйізді арқардай бір қияда маңқиып тұрып, сол түбектің жұпарын жұтар ма еді. Әттең, оған күн қайда? – Махамбет өзінің лапылдай жанып, армандап бара жатқанын сезіп қалды ма, кілт кідірді. М.Әбд.

АЙ МҮЙІЗДІ АРҚАР (-ДАЙ) Read More