ТҰРАҚТЫ ТІРКЕСТЕР

~ — Патша заманында ұлықпен шырайы жақсы әр рудың бір шошағы атқа мінеді екен. Сол сияқты қазір де Нұрсұлтанның төңірегі билеп жатыр. Т.Рыс.

Жаңа туған сәби; нәресте. ~ Қасаңбаймен Әутәліп ақсақал төңірегінде ауылда көп әңгіме айтылатын. Алпыстан асып, жетпіске таяса да шыр еткенге зар болып өткен қосқарияны аяғаннан айта ма, әйтеу екі шал туралы жұрттың күңкіл-сүңкілі бітпейді. Ы.Дәб

~ Алексей Александрович осы пікірлердің желісін жазып алған соң, шырайы кіріп, жүзі жайнап сала берді. Л.Толс. ~ …ол дауылдардан соң, сол нөсерлерден соң, дүниенің шырайы кіріп, жап– жасыл шұрайлы әлем жарқырай түскендей, көңілі бірден көтеріліп, көңілі бірден тасып сала берді. Ә.Тар. ~ «Сәмет Жадыраның қызын алды, айды аспанға бір шығарды» деген қалжың тарады бүкіл елге. − Әңгімеміздің шырайы жаңа кіріп келеді,- деп көтермелеп қойдым. С.Ом. ~ Ақ жонық жабайы скамейкалардың аяқтары ауыр–ауыр салмаққа шыдас бермей былқылдақ сазға батыңқырап бара жатты… Микрофонға қайтадан тіл бітіп, тойдың шырайы кіре берген. Ш.Мұр. ~ Қазірге дейін жазылып еркінси алмаған, тәулік бойы салқын тыныштық сақтап, ауыр қабақпен қамалған қонақ атаулы енді осы дастарқан үстінде ғана қабақ жазыңқырап, шырайы кіргендей болды. Ж.Ахм.

Жан даусы шықты. ~ Кенет Қозбағар сандықтың түбінен кішкене, алтын жалаткан ағаш құтыны суырып алды. Хансұлу ышқынып калды. — Тиме! — деп шыр етті. С.Ел. ~ Кенет алдыңғы жаққа жайғасқан келіншектің алдында манадан саусағының сыртын еміп, әркімге бір жапақтап отырған сәби шыр етті. М.Қаб. ~ И, пәтшағар, біреуді қосақтамасаң, отыра алмайсың ба? Өз шаруаңды айта бермейсің бе, – деп шыр ете қалды біреуі. Т.Әл. ~ Жаз түні қамшы сабындай келте емес пе, әні-міне дегенше таңның хабаршысы — бозторғай шыр етті. А.Сей.

~ Зағипа — жасы жер ортасына келіп қалған, сары қатын. Бірақ көңілін анау-мынау келіншегіңе бермейді. Бетінің шырайы қашып болмаған ашаң, қағылез әйел әмсе жасаң көрінеді, Соған орай жеңіл-желпі тәжіке тілеп тұратын мінезі және бар. Т.Әл.

~ − Сәбиді қорқытуды… Не өшіңіз қалып еді? − Мен еркелетіп тұрмын. Шымылдығың желпілдеп… Отырмаймысың өз жайыңа. − Еркелету үшін ең әуелі айнаға қараңыз. Бала түгіл өзіңіз шошып, ағаш атқа мініп кетерсіз. М.Қаб.

Бет қаритын суық. ~Аспан шыныдай жалтыр, кешеде кірлеген күртік қар, ауада ызғар бар, шыңылтыр аяз шағып тұр. Н.Сер. ~ Таң сібірлеп енді атып келеді. Дүние тып-тыныш. Тып-тыныш дүниенің бетін шыңылтыр аяз жалап тұр. Н.Дәут. ~ Сумаңдаған суық жел алып ұшақтың жылы салонынан шыққан жолаушылардың қойыны — қонышын кеулеп, денесін тітіретті. Шыңылтыр аяз бет шымшиды. С.Дос.

Әлдебір іс-амалға атсалысты. ~ Кештің шамын жағып, шымылдығын түріп жүрген ағайындар қолымызға әрі тегін, әрі қос алақандай ақпар хат ұстатып, бір-бір орындық еншілетті. Ақпар хаттың айтуына қарағанда, жиналған жұрт бұл жолы сын туралы сырласпақ екен. Ғ.Қаб.

* «Дәуір» бітті. Кісілер тысқа шықты. Арасанға түскендей, пысынап, қошқыл маңдайынан, қоңқақ мұрнынан шып-шып тер шығып, бала молда да тезірек далаға ұмтылды. Ж.Айм. * Шапаны иығында, қостың етегіне жантайып, күнге мандайын беріп жатты. Қошқыл маңдайынан ащы тер тағы да шып-шып шығып, жер шұқып, терең ойға кетті… Ж.Айм. * Селдір шашының арасынан шықтай мөлтілдеп шып-шып тер шықты. Ш.Мұр. * Бұлардың сөздерін естігенде менің мандайымнан тағы да шып-шып тер шықты. Ә.Нұрш.

~ Орынбасар. Қалеке — ау, тіпті ауылға соқпай кетпексіз бе? Қ а л и. Шымылдығың желбіреп тұр ма еді? Орынбасар. Желбіреп тұр. Кең далада ақ бөкендей орғыған, көкорай шалғын, бәйшешек, сары қымыз, алма емшек қимаймын ауылды. Ғ.Мұст. ~ Сонда да қойнымнан шыққан сұр жылан есіммен кетер емес. Бір түрлі түршігіп кеттім. Мен қайбір шымылдығы желпілдеп тұрған, әлде үйде бала-шағасы күтіп отырған адам, кеңсеге түстім. Б.Қыд. ~ Ойбұй, ән тыңдап немді алған? Шымылдығы желпілдеп тұрған жасқа ұқсап… – деп өзін жазғырып алып, шаруасына қайта кірісе берді. Е.Жең.